Кіріспе

Ешқайсысы жоқ. Еуропалық Одақ банандарға қатысты артықшылықты қолжетімділікті тоқтатуды жариялағандықтан, ауыл шаруашылығын әртараптандыру басымдыққа ие. Доминика шағын көлемде цитрус жемістері мен көкөністерді экспорттауға, сондай-ақ кофе, пачули, алоэ вера, кесілген гүлдер және манго, гуава, папайя сияқты экзотикалық жемістерді енгізуге қадам жасады. Доминика өндірістік экспортты арттыруда да біршама табысқа қол жеткізді, оның негізгі өнімі – сабын. Доминика сонымен қатар жақында оффшорлық қаржылық қызметтер нарығына енді. Доминика көбінесе жанартаулық жерлерден тұрады және жағажайлары аз болғандықтан, көршілес аралдармен салыстырғанда туризмнің дамуы баяу болды. Дегенмен, Доминиканың биік, құнарлы таулары, жаңбырлы ормандары, тұщы сулы көлдері, ыстық бұлақтары, сарқырамалары және су спортымен айналысу орындары оны тартымды дестинацияға айналдырады. Астанадағы заманауи кеме тоқтау және жағалау инфрақұрылымын дамыту арқасында круиздік кемелердің тоқтаулары көбейді. Экотуризм де аралда қарқынды дамып келе жатқан сала. Доминика Шығыс Кариб валюталық одағының (ECCU) мүшесі болып табылады. Шығыс Кариб Орталық Банкі (ECCB) одақтың барлық сегіз мүшесі үшін ортақ валюта – Шығыс Кариб долларын шығарады. ECCB сонымен қатар ақша-кредит саясатын басқарады және мүше елдердегі коммерциялық банк қызметін реттейді және қадағалайды. Доминика АҚШ-тың Кариб бассейні бастамасының (CBI) иегері болып табылады. 1996 жылы АҚШ-қа экспорты 7,7 миллион долларды, ал АҚШ-тан импорты 34 миллион долларды құрады. Доминика сондай-ақ 15 мүшеден тұратын Карибтік қауымдастықтың (CARICOM) және Шығыс Кариб мемлекеттері ұйымының (OECS) мүшесі.

Ауыл шаруашылығы

Жалпы жердің 22,6%-ы егістік жерді құрайды. Ауыл шаруашылығы өнімі 1979 жылғы дауыл апатынан бұрын-ақ төмендеп келе жатқан еді. Доминиканың негізгі өнімі – банан, оның өндірісі 1978 жылы 29 700 тоннаға дейін төмендеді. Дэвид дауылының салдарынан 1979 жылы өндіріс 15 700 тоннаға дейін азайды. 1980 жылдың тамызында Ален дауылы ауыл шаруашылығына тағы бір соққы берді. Бірақ, сыртқы қаржылық көмек саланың қалпына келуіне көмектескеннен кейін, 1981 жылы өндіріс 27 800 тоннаға дейін өсті және 1999 жылы 30 000 тоннаны құрады. Сонымен қатар, цитрус жемістері, кокос, какао, дәрілік өсімдік майлары мен экстракттары да бар. Ауыл шаруашылығы ЖІӨ-нің шамамен 20%-ын құрайды және еңбекке қабілетті халықтың шамамен 40%-ын жұмыспен қамтиды. 2001 жылы ауыл шаруашылығы тауарындарының экспорты 19,1 миллион долларды құрады. Көптеген дақылдар шағын шаруашылықтарда өндіріледі, олардың 9000 иесі шамамен 10 кооперативке біріккен, сондай-ақ экспортқа банан өндіретін бірнеше ірі шаруашылықтар да бар. Кокос жаңғағы мен цитрус жемістері де маңызды дақылдар болып табылады және олар коммерциялық мақсатта өсіріледі. 1999 жылғы өндіріс: кокос – 11 000 тонна, грейпфрут – 21 000 тонна, лимон мен лайм – 1000 тонна, ал апельсин – 8000 тонна. Жеміс-жидек пен көкөніс көбінесе жергілікті тұтынуға өндіріледі.

Мал шаруашылығы

Жалпы жер көлемінің 2,7% құрайтын шамамен жайылымдық жерлер бар. Арал жергілікті тұтынуға жеткілікті ет, құс немесе жұмыртқа өндірмейді, сондықтан жануар өнімдері көп көлемде импортталады. 2001 жылы 540 бас ірі қара, 9700 ешкі, 7600 қой және 5000 шошқа болған деп есептеледі. 2001 жылы ет өндірісі 1300 тоннаны, ал сүт өндірісі 6100 тоннаны құрады.

Балық аулау

Дэвид дауылға дейін шамамен 2000 адам жағалау суларында балық аулау арқылы күнкөріс жасады, жылына 1000 тоннаға жуық балық өндіріп, жергілікті сұраныстың үштен бірін ғана қанағаттандырды. Дауыл аралдағы 470 балық аулау қайығының көбін жойды; одан кейін тек онға жуық қайықтарды пайдалануға келтіруге мүмкіндік болды. 2000 жылы балық аулау көлемі 1150 тоннаға жетті, 1991 жылы 552 тоннаны құрады. Доминикада салыстырмалы түрде ірі балық шаруашылығы дамыған, бірақ ол жаңғыртылмаған және негізінен ішкі нарыққа бағытталған. Тайваньдық көмекпен жүргізілген тұщы су шағаласын өсірудегі тәжірибе сәтті аяқталып, отандық және жергілікті нарықтар үшін шағаланың көп көлемі өндірілді. Жапония Розо қаласында балық түсіру және өңдеу орнының құрылысына көмек көрсетті.

Орман шаруашылығы

Доминикада ағаш өнеркәсібін дамытуға мүмкіндік бар. Жер аумағының 61% орман ретінде жіктеледі. 1962 жылы канадалық сарапшылар жүргізген зерттеуге сәйкес, 40 жыл ішінде арал жылына 22 000 текше метр (800 000 текше фут) көлемінде ағаш өндіре алады. «Дэвид» дауылынан бұрын жылдық өнім шамамен 7 500 текше метрді (265 000 текше фут) құрады. Коммерциялық орман шаруашылығына бөлінген мемлекеттік жердің бір бөлігі бар, сондай-ақ жеке меншікте орман жерлері де кездеседі. Коммерциялық құндылығы бар ағаштарға махагон, көк және қызыл махо, теак кіреді. 2000 жылы орман өнімдерін импорттаудың жалпы сомасы 10,3 миллион долларды құрады.

Тау-кен өндірісі

Доминиканың тау-кен секторы оның экономикасындағы маңызды рөлді атқармады. Аралдан экспортталатын басты тауар – пемза болды, сондай-ақ Доминика қыш, әк тас, жанартау күлі, құм және қиыршық тас өндірді, негізінен құрылыс индустриясы үшін. Доминикада, әсіресе аралдың солтүстік-шығысында мыс кендері болуы мүмкін екендігі айтылады, сондықтан кен өндіруге әлеует бар.

Екінші реттік өндірістер

Доминиканың шағын өңдеу секторы дерлік толығымен ауыл шаруашылығына тәуелді, ал аралда сабын және басқа да ауыл шаруашылығының қосалқы өнімдерін өндіретін бірнеше табысты өнеркәсіптер қалыптасқан. Ең ірі өндіруші – Colgate Palmolive компаниясының бақылауындағы Dominica Coconut Products, ол кокос жаңғағынан сабын шығарады. Зауыт Royal Caribbean Cruise Lines компаниясына жылына шамамен 3 миллион сабын тауары сатуға келісім шарт жасасқан. Доминика сабыны аймақ бойынша экспортталады, бірақ соңғы кезде Ямайка және Тринидад және Тобаго сияқты маңызды экспорттық нарықтарда басқа аймақтық өндірушілердің күшейген бәсекесіне тап болды. Аралда лимон және басқа да цитрус жемістерін өңдейтін төрт зауыт, екі бөтелкелеу орны, екі дистилляциялау орны, төрт кіші киім тігу фабрикасы және төрт кіші жиһаз фабрикасы бар. Доминика Кариб теңізіндегі көрші елдеріне су экспорттайды, сондай-ақ аяқ киім, цемент блоктары, жиһаз, сабын және гигиеналық тауарлар экспортқа шығарылады. Жеке кәсіпкерлік шеберханалары былғарыдан жасалған бұйымдар, керамика және шұбатыдан тоқылған өнімдер шығарады. 1990 жылдардан бері шағын өңдеу секторы электрондық құрастыру, ром, шамдар және бояулар сияқты салаларды қамти, шамалы қарқынмен кеңейіп келеді. Трафалгар су электр станциясы іске қосылды, нәтижесінде арал дерлік толығымен энергиямен өздігінен қамтамасыз етілді. 2001 жылы өнеркәсіп жалғыз өтімнің (ЖІӨ) 23% құрады. Доминика әлі шетелдік өндірушілерді көптеп тарта алмады, себебі жалақы мөлшерлемелері салыстырмалы түрде жоғары, сондай-ақ инфрақұрылымы жоғары көлемді өндіріске сәйкес келмейді. Басқа аралдар сияқты, ол салық жеңілдіктері және басқа да қаржылық жеңілдіктер арқылы инвесторларды тартуға тырысады, бірақ бірнеше оффшорлық өндіріс орны салықтан босатылған жеңілдік мерзімі біткеннен кейін, әдетте 10 жыл ішінде жабылды.

Туризм

Доминикадағы туризм көбінесе экологиялық туризмге негіделген. Оған жаяу серуендеу, құстарды бақылау, каньонмен түсу, каякпен жүзу сияқты әрекеттер кіреді. Кариб теңізінің «Табиғат аралы» атанғандықтан, ол атына лайық, себебі табиғатта көптеген сыртқы іс-шаралар ұйымдастырылған. COVID-19 пандемиясының әсерінен арал 2020 жылдың ортасынан бері туризм саласындағы ең маңызды қаржылық көздері болып табылатын карнавал және Тәуелсіздік күні тойлауларын тоқтатты.

Қаржылық қызметтер

Доминиканың одақтастығы соңғы жылдары ірі халықаралық қаржы орталығына айналды және әлемдегі ең ірі банк орталықтарының бірі болуға асығысқан, ал оффшорлық қызметтер оның негізгі табыс көзіне айналуда. Қызмет көрсетушілердің саны көп. Олардың қатарында Scotiabank, Royal Bank of Canada, First Caribbean International Bank сияқты жаһандық қаржы институттары бар; Ең ірі қаржы секторлары – "оффшорлық банк қызметі, төлемдерді өңдеу компаниялары және жалпы корпоративтік қызмет". Қаржылық қызметтер саласын реттеу және қадағалау жауапкершілігі Қаржы министрлігінің бақылауымен Доминиканың Қаржылық қызмет көрсету бөліміне (FSU) жүктелген. 1990 жылдардың ортасынан бастап Доминика сияқты оффшорлық қаржы орталықтары ЭҮДҰ тарапынан олардың зиянды салық режимдері үшін күшейтілген қысымға ұшырады, мұнда ЭҮДҰ төмен салық режимдерінің жаһандық нарықта басымдыққа ие болуына жол бермеуді көздеді. ЭҮДҰ Доминиканы және басқа да қаржы орталықтарын "қара тізімге" енгізу және оларға санкциялар салу арқылы қорқытты. Алайда, Доминиканың одақтастығы ЭҮДҰ-ның қара тізіміне енгізілмей, аман қалды, себебі олар ашықтықты арттыру және ЭҮДҰ мүше елдеріне өз азаматтары туралы ақпарат алмасуды бастау үшін реттеу реформасына ұмтылыс жасады. Доминика оффшорлық қаржылық қызметтерді дамыту арқылы өзінің базасын кеңейтуге тырысты. Қазірге дейін Доминикада салыстырмалы түрде аз оффшорлық банктер мен басқа да халықаралық бизнес компаниялары тіркелді, бірақ үкімет тіркеуді экономикалық және оңай ету арқылы олардың санын арттыруға тырысуда. Мысалы, Доминикада тіркелген Халықаралық бизнес компаниясын (IBC) интернет арқылы құруға болады, сонымен қатар үкімет бірнеше интернеттік құмар ойындары компанияларына лицензия берді.