Кіріспе

1-ші Жаңа Зеландия арнайы әуе қызметі полкі, 1 NZSAS Regt деп қысқартылатын, Жаңа Зеландия армиясының арнайы күштері бөлімшесі болып табылады және британдық Арнайы Әуе Қызметіне (SAS) ұқсас модельде салынған. Ол 1955 жылдың 7 шілдесінде құрылды. Оның тамыры Екінші дүниежүзілік соғысқа және Жаңа Зеландиялықтар қызмет еткен әйгілі "Ұзақ қашықтықтағы шөл далалық тобына" (Long Range Desert Group) жетеді. Жаңа Зеландия Үкіметі NZSAS-ты "Жаңа Зеландия Қорғаныс күштерінің ең басты жауынгерлік бөлімі" деп мәлімдейді және ол Тынық мұхиты аймағы, Ауғанстан және Оңтүстік-Шығыс Азияның ормандары сияқты жерлерде операцияларға жұмылдырылды. NZSAS-тың жекелеген мүшелері марапаттар мен наградалар алды, ең бастысы – капрал Вилли Апиатаға Жаңа Зеландияның Виктория Кресі ордені табысталды. 2004 жылы бөлім Ауғанстандағы үлесі үшін АҚШ Президенттік бірлік цитатымен марапатталды. 2013 жылы NZSAS полк статусын алды. Оның міндеттеріне терроризмге қарсы күрес, шетелдегі арнайы операцияларды жүргізу және әскери және азаматтық билік органдары үшін химиялық, биологиялық, радиологиялық, ядролық және жарылғыш қауіптерді жою кіреді.

Тарих

NZSAS-тің тамыры Екінші дүниежүзілік соғыста Солтүстік Африка шөлінде шайқасқан британдық/Комонвелл армиясының бірлігі, атақты Long Range Desert Group-қа дейін жетеді. Жаңа зеландиялықтар сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде алғашқы Арнайы Әуе Қызметі (Special Air Service) құрамында қызмет етті. 1955 жылдың ақпан айында Жаңа Зеландия үкіметі, Ұлыбританияның Арнайы Әуе Қызметі үлгісіндегі эскадрильяны Жаңа Зеландия армиясының құрамында құруға шешім қабылдады. Бұл алыс Шығыстағы стратегиялық резервке және Малайядағы британдық көтерілісшілдерге қарсы күреске тиімді және экономикалық үлес болар еді. Майор Фрэнк Ренни бөлімді құруға және басқаруға тағайындалды, сондай-ақ, негізінен тұрақты әскер кадрларының негізінде, жалпы халықтан қабылдау туралы шешім қабылданды. 800-ден астам адам өтініш білдірді, олардың ішінде 182 адам, оның ішінде 138 азаматтық (олардың 101-і бұрынғы әскери тәжірибесі бар) 1955 жылдың маусым айында басталған оқуға іріктелді. 1957 жылдың соңында, эскадрилья Малайядан Жаңа Зеландияға оралғаннан кейін, бөлім таратылды, оның орнына жаяу әскер батальоны келді. NZSAS 1959 жылдың қазан айында қайта құрылды, ал бөлім 2005 жылдың 3-12 маусымы аралығында 50 жылдығын тойлады. 1967 жылдың 27 қыркүйегінде NZSAS-ке Темза қаласының бостандығы берілді. Жаңа Зеландия Қарулы Күштерінің (NZDF) басқару құрылымындағы өзгерістердің бөлігі ретінде, 1 шілде 2015 жылы 1-ші Жаңа Зеландия Арнайы Әуе Қызметі полкі жаңа Арнайы Операциялар Командығының басқаруына берілді.

Бөлменің орналасуы

1955 жылы құрылған кезде, Малайяға аттанбас бұрын барлық оқу-жаттығулар Вайору әскери лагерінде өтті. 1959 жылғы қазанда эскадрилья қайта құрылғаннан кейін, 1990 жылдардың ортасында бөлім Хобсонвилл әуе базасына көшірілгенге дейін Папакура әскери лагерінде орналасты. Дегенмен, Жаңа Зеландияның арнайы әскері (NZSAS) терроризмге қарсы күрес және жарылыс оқу орталықтары Папакура және Ардмор әскери лагерлерінде қалды. 2001–2002 жылдары Папакура әскери лагерінде бөлім үшін жаңа нысан салынды. Нысан Жаңа Зеландияның арнайы әскерінің (NZSAS) алғашқы командирі, майор Франк Реннидің құрметіне «Ренни линиялары» деп аталды және 2002 жылдың 14 желтоқсанында ресми түрде ашылды. Ұрыс жаттығу орталығы (BTF) 2016 жылдың 8 сәуірінде Ардмор әскери оқу полигонында 30 жылдан астам қызмет еткен нысандардың орнына, терроризмге қарсы дайындық үшін ресми түрде ашылды.

Бөлшектің атауы

1955 жылдың 1 мамырында, Министрлер кабинеті бекіткеннен кейін, "Жаңа Зеландияның арнайы әуе күштері эскадрильясы" ресми түрде құрылды. 1963 жылдың 24 тамызынан бастап, бөлімше Жаңа Зеландия соғыстарында шайқасқан және Жаңа Зеландияның алғашқы арнайы күштерінің бірі болған "Орман рейнджерлері" құрметіне "Жаңа Зеландияның арнайы әуе күштері 1-рейнджерлік эскадрильясы" деп аталды. 1978 жылдың 1 сәуірінде бөлімше "Жаңа Зеландияның арнайы әуе күштері эскадрильясы" атауын қайта алды. 1985 жылдың 1 қаңтарынан бастап, 2013 жылдың ақпан айына дейін полк ретінде қайта ұйымдастырылғанға дейін, бөлімше "Жаңа Зеландияның арнайы әуе күштері тобы" деп аталды. 1985 жылдың 19 желтоқсанында, бұрынғы NZSAS эскадрильясымен Малаяға қатысқан, Жаңа Зеландияның бас штабының бастығы генерал-майор Джон Мейс, NZSAS-тің басқа Ұлттар Достастығының арнайы әуе күштері бөлімшелері киетін құмды түсті беретке ауысуына рұқсат берді. 1986 жылдың 21 наурызында жаңа берет бөлімшеге ресми түрде тапсыру үшін әскери шеру өтті. NZSAS пен Ұлыбританияның арнайы әуе күштері арасындағы тығыз байланысты көрсету үшін, NZSAS мүшелеріне барлық форма киімдерінде, мейрамханалық киімнен басқа, қара рангдағы белгілер тағуға және белбеулер киюге рұқсат етіледі.

Малайя 195557

1955 жылғы 20 қарашада NZSAS эскадрильясы Жаңа Зеландиядан аттанды. Сингапурдың Чанги қаласында парашюттік дайындықтан өткеннен кейін, 133 саяқты NZSAS эскадрильясы Малайядағы британдық SAS-ке қосылды. Перак тауларының қиын-қыстау жерінде джунглидегі жаттығудан өткен соң, эскадрилья Малайядағы 24 айдың шамамен 18-ін Малайя Ұлттық Азаттық Армиясының (MNLA) – Малайя Коммунистік Партиясының (MCP) қарулы күшінің – тәуелсіздік үшін күрескен партизандарына қарсы джунглиде өткізді. Малайядағы SAS операцияларының мақсаты – орманның тереңіне еніп, жергілікті тұрғындарды тауып, оларды қорғау үшін қауіпсіз жерге көшіру, содан кейін аймақтағы MNLA партизандарын іздеп табу және оларды «жою» болды. 1956 жылғы 2 сәуірден бастап Жаңа Зеландия эскадрильясы Перак және Келантан штаттарымен шектесетін Форт Брук аймағына орналастырылды. 1956 жылдың соңынан бастап эскадрилья Серембан, Куала-Пила және Тампин қалалары арасындағы Негри-Сембиланның «таулы» аймағында жұмыс істеді. Екі аймақта да эскадрилья жергілікті MNLA топтарын жоюға бағытталған сәтті операцияларға қатысты. Екі жылдық қызмет барысында Жаңа Зеландия патрульдері MNLA-мен 14 жеке ұрысқа қатысып, он бес партизанды өлтірді, біреуін тұтқындады және тоғызын қарсы алуға мәжбүр етті. Эскадрилья екі қаза тапты. 1956 жылғы 2 мамырда патрульдеу кезінде әскер қызметкері А. Р. Томас қаза болды, ал 1957 жылғы 11 мамырда патрульдеу кезінде елордалық офицер А. Г. Бьюкенен қызулықтан қайтыс болды. Эскадрилья 1957 жылдың желтоқсан айында елге оралды. NZSAS-те оларды «Originals» деп атайды.

Таиланд 1962 жыл

Корольдік Тай үкіметінің өтініші бойынша Лаос дағдарысы кезінде 1962 жылдың 2 маусымынан 16 қыркүйегіне дейін Тайландта 30 адамнан тұратын бөлім орналастырылды. Бөлім екі топқа бөлінді, бірі АҚШ арнайы күштерімен және теңіз жаяу әскерімен солтүстік-шығыстағы Удон қаласында, ал екіншісі орталық аймақтағы Хао қаласында АҚШ армиясының күшейтілген шайқас тобымен бірге орналасты. Ешбір топ жауға қарсы операцияларға қатыспады, бірақ бұл орналастыру бөлімге американдық және тайлық күштерімен жұмыс істеген кезде джунглиде және жылқымен жүргізілетін операцияларда жаттығу мүмкіндігін берді.

Борнео 196566

1964 жылдың соңында, Батыс Малайзиядағы Индонезияның қарсыласу кезеңінде (Konfrontasi), Жаңа Зеландия үкіметі Борнеодағы индонезиялық коммунистік бүлікшілерге қарсы күресуге көмектесу үшін Жаңа Зеландияның арнайы әуе күштерінің (SAS) отрядын жөнелткеніне рұқсат берді. Бұл бөлім британдық және австралиялық арнайы әуе күштерімен бірге жұмыс істеді. Отрядтар 22-ші арнайы әуе күштері полкінің жедел басқаруында болды және барлау және CLARET операциялары сияқты тыңшылық және шабуыл операцияларын жүргізді. Бұл операциялар Индонезиядан шекараны кесіп өтіп, Борнеоға енуге тырысатын индонезиялықтардың жолын кесу үшін барлау ақпаратын жинауды қамтыды. 1965 жылдың ақпан айында майор В.Дж.Д. (Билл) Мелдрумның басқаруымен 40 адамнан тұратын алғашқы отряд, Жаңа Зеландияның арнайы әуе күштерінің 1-ші рейнджерлік эскадрильясының 1-ші отряды ретінде танымал болды, Малайзияға аттанды. Бірақ, операциялық қауіпсіздік бұзылған деген күдік туғаннан кейін, Мелдрум 1965 жылдың 3 сәуірінен бастап майор Брайан Ворсноппен ауыстырылды. 22 SAS-пен оқытылғаннан кейін, 1-ші отряд 1965 жылдың 8 сәуірінде алғашқы патрульдерін жіберді. 1-ші отряд патрульдеуді жүргізді, 1965 жылдың маусым және шілде айларында оқу үзілісіне тоқтады, содан кейін 1965 жылдың 11 қазанында 2-ші отрядпен алмастырылды. 2-ші отрядты майор Род Диринг басқарды және ол да 40 адамнан тұрды. Олар 1-ші отрядқа ұқсас міндеттерді орындады; 2-ші отрядтың кейінгі патрульдері "өте қиын, тік және тасты" Сабах аймағында жүргізілді. Бұл отряд 1966 жылдың 10 ақпанында операциядан алынды және майор Дэвид Огилви басқаратын 3-ші отрядпен ауыстырылды, ол бұрын NZSAS эскадрильясымен Малайяға жөнелтілген болатын. 3-ші отряд ақпаннан бастап патрульдеуді жүргізді, ал отрядтың соңғы патрулі 1966 жылдың 16-28 мамырында өтті, бұл NZSAS жүргізген соңғы CLARET патрулі болды. 4-ші отряд 1966 жылдың маусым айында майор Дэвид Молонидің басқаруымен Борнеоға келді, CLARET операциялары тоқтатылғаннан кейін. Осының нәтижесінде, бұл отряд шекараға жақын жерде тұратын жергілікті пунан тайпаларының қолдауын алу үшін «жүректер мен саналарды жеңу» науқанын жалғастыру үшін пайдаланылды. 1966 жылдың 12 тамызында Индонезия мен Малайзия арасында бейбіт келісімге қол қойылды және қарсыласу ақырына жеткенімен, 4-ші отряд 1966 жылдың 9 қыркүйегінде ресми түрде операциялық емес деп жарияланды. Алайда, отряд Жаңа Зеландияға оралғанға дейін 1966 жылдың қазанына дейін Борнеода қалды.

Вьетнам 196871

1968 жылдың 16 қарашасында 1-ші Рейнджер эскадрильясының 4-ші тобы, Жаңа Зеландия арнайы әуе күштері (NZSAS) ретінде танымал, Оңтүстік Вьетнам Республикасына жөнелтілді. Бір офицер мен 25 қатардағы әскерден тұратын топ Оңтүстік Вьетнамдағы Нуи Дат қаласында орналасып, 1966 жылы келген Австралия арнайы әуе күштері полкіне (SASR) қосылған 1-ші Австралиялық жұмыс тобында қызмет етті. 1968 жылдың қазанына дейін Австралиялық SAS көбірек және агрессивті іс-қимылдарды жүзеге асырды, бірақ жаңа жұмыс тобының командирі SAS-тің рөлін барлау және аздаған тұтқын алу патрульдеріне қайтарды. Дайындық кезеңінен кейін, Жаңа Зеландияның алғашқы патрулі 1969 жылдың 7 қаңтарында басталды. SAS эскадрильясы қаңтар айында «Гудворд» операциясы кезінде Австралия және Жаңа Зеландия жаяу әскерлеріне қолдау көрсетті. Ақпан айының соңында Австралиялық SAS-тің жаңа ротациясы келді және бірлескен операциялар жалғасты. Топ негізінен Фуок Туй және Бьен Хоа провинцияларындағы ұзақ қашықтықтағы барлау патрульдерін (LRRP) жүргізді, әсіресе коммунистік штаб орналасқан Май Тао тауларының маңында. Патрульдердің мақсаты 1ATF үшін ақпарат жинау және кейде тұтқын алу болды. Оңтүстік Вьетнамдағы әр кезең 12 айға созылды. Әр жылдың соңында топ 1-ші Рейнджер эскадрильясының басқа тобымен, NZSAS, алмастырылды. Алғашқы топқа капитан Терри Кулли басшылық етті; бұл топ 1969 жылдың соңында капитан Грей Шатки басқаратын топпен толығымен алмастырылды. Бұл алғашқы алмастырылған топтың мүшелері 1969 жылдың 15-16 желтоқсанында Марсден операциясы үшін қосымша ақпарат жинау мақсатында жедел эскадрильяның парашютпен түсірілуіне қатысты. Бұл операцияда Австралия және Жаңа Зеландия күштері Май Тао тауларындағы коммунистердің бекінісіне шабуыл жасады, нәтижесінде коммунистер ауыр жеңіліске ұшырады. 1970 жылдың 14 қаңтарында сержант Г.Дж. Кэмпбелл қаза тапты, ол NZSAS-тің Вьетнамдағы қызметі кезіндегі алғашқы және жалғыз қазасы болды. Австралиялық SAS-тің жаңа ротациясы 1970 жылдың 18 ақпанында келді. Соғыстың осы кезеңінде 1ATF операцияларының сәттілігіне байланысты провинциядағы Вьетконгтың белсенділігі азайды. Осыған байланысты SAS операциялары Нуи Дат маңындағы барлау міндеттерімен шектелді. Сонымен қатар, жұмыс тобының командирі 1ATF-тің қорғаныс және жұмыспен қамту (D&E) взводына LRRP ақпаратты жинау патрульдерін одан әрі жүргізу үшін уақытша мақсат қойды. Наурыз және сәуір айларында Австралия және Жаңа Зеландияның SAS-ы Май Тао тауларына жақындау үшін және Бинь Туй провинциясында басқа да ұзақ қашықтықтағы барлау патрульдерін жүргізу үшін қайта жіберілді. 1970 жылға қарай Вьетконг SAS-тің түсірілу әдістерімен танысып, тікұшақтың жақындағанын естігеннен кейін күтіп отыратын. Осыған қарсы SAS операциялары екінші тікұшақтың біріншісінен кейін ұшып келетін «ковбой түсірілімдерін» пайдалана бастады. Сондықтан екі патруль бірге түсіріліп, бес минут бойы бірге жүреді. Екінші патруль тоқталып, тағы бес минут күтеді, ал бірінші патруль өз міндетін жалғастырады. Егер жаумен кездеспесе, екінші патруль қону алаңына қайта оралып, эвакуацияланатын еді. 1970 жылдың тамыз айының соңында және қыркүйек айында Австралия және Жаңа Зеландияның SAS «Кунг Чун II» және «Кунг Чун III» операцияларына қатысты. Жаңа Зеландияның SAS-тің соңғы ротациясы 1970 жылдың соңында болды, ол кезде топ екінші лейтенант Джек Хейс басқаратын жаңа топпен алмастырылды. Осы ротацияда Австралия және Жаңа Зеландияның SAS-і қарсылас күштермен соңғы рет байланыс жасаған Жаңа Зеландия патрулі болды, ол 1971 жылдың 4 ақпанында Туа Тиштен солтүстік-батысқа қарай екі Вьетконг сарбазын өлтірді. 4-ші топ 1971 жылдың 20 ақпанында Жаңа Зеландия үкіметінің әскерді шығару саясатының бір бөлігі ретінде Оңтүстік Вьетнамнан шығарылды. Австралиялық SAS-тің тағы бір ротациясы Вьетнамда 1971 жылдың соңында Австралия және Жаңа Зеландияның жауынгерлік күштері толықтай шығарылғанға дейін қызмет етті. NZSAS Вьетнамдағы 26 айлық қызметі кезінде 155 патруль жасады, бір адам қаза тапты және төрт адам жараланды.

Бугенвиль 199798

1997 жылдың қарашасынан 1998 жылдың 15 ақпанына дейін 19 адамнан тұратын NZSAS тобы Бугенвильдегі бейбітшілік операциясы – BELISI операциясының құрамында тағайындалды. Топқа қауіпсіздікті қамтамасыз ету, орта және ұзақ қашықтықтағы байланыс және медициналық қолдау көрсету міндеті жүктелді. Топ мүшелері тек бұрыштан (газ баллоншасынан) басқа қарусыз болғанымен, олар бірнеше шиеленіскен жағдайларға қатысты, оларды реттеу үшін сақтықпен келіссөздер жүргізу қажет болды. Сонымен қатар, топ мүшелері жергілікті ауылдарда тұрып, басшылармен қарым-қатынас орнатып, халықтың сенімін жеңіп алу мақсатындағы патрульдерді жүргізді. Бұдан өзге, NZSAS 1998 жылы Жаңа Зеландияда өткен бейбіт келіссөздерге қатысқан тараптарға қауіпсіздік және жақыннан қорғау қызметтерін көрсетті, соның ішінде делегаттарды Папуа-Жаңа Гвинея, Бугенвиль және Соломон аралдарынан Жаңа Зеландияға сүйемелдеуді де қамтамасыз етті.

Кувейт 1998 жыл

1998 жылдың ақпан айында 24 NZSAS әскери қызметкері Гриффин операциясы аясында Кувейтке жөнелтілді. Бұл Иракпен халықаралық шиеленіс күшейген кезде, АҚШ бастаған әуе шабуылы болған жағдайда, жау территориясында құлаған авиаторларды құтқару міндеті тапсырылды. 1998 жылдың мамырында оларды кішігірім күш алмастырып, тағы екі айға орналасты. Олардың орналасу кезінде Иракқа ешқандай операциялар жүргізілмеді, алайда бұл мобильді шөлдегі соғыс дағдыларын жаттықтыруға және 1986 жылы АҚШ Жаңа Зеландиямен ANZUS қарым-қатынасын тоқтатқаннан бері шектеулі болған АҚШ күштерімен байланыс орнатуға пайдалы мүмкіндік болды. NZSAS контингенті елге қайтарылғаннан кейін, Жаңа Зеландия коалициялық күштерінің байланыс офицері қызметі сақталды, бұл лауазымды әдетте NZSAS офицері атқарды. 2001 жылдың 12 наурызында NZSAS офицері, капитан Джон МакНатт осы қызметті атқап жатқанда, бомбалау көрсетілісі кезінде қаза болды. Осы оқиғадан кейін лауазым жойылды.

Шығыс Тимор 19992001

1999 жылы гуманитарлық және қауіпсіздік дағдарысына жауап ретінде NZDF қызметкерлері Шығыс Тиморға жөнелтілді. НЗСАС (сонда) майор Питер Келлидің басшылығымен 40 адамнан тұратын эскадрильяны, екі взвод командирімен бірге орналастырды. 1999 жылдың 9 қыркүйегінде тоғыз NZSAS қызметкері RNZAF C 130 ұшағымен Жаңа Зеландиядан ұшып кетті, бұл Жаңа Зеландия Қорғаныс күштерінің DORIX операциясына – Шығыс Тимордың Дили қаласынан Австралияға таңдалған қызметкерлерді эвакуациялауға үлесі болды. Операция кезінде SASR және NZSAS күзетімен 1500-ден астам адам эвакуацияланды. 1999 жылдың 20 қыркүйегінде 3 SASR эскадрильясы, NZSAS сарбаздары және Ұлыбританияның Арнайы катерлер қызметінің бөлімдерінен құралған «Жылдам әрекет ететін күш» Дарвинден Австралия Корольдік әуе күштерінің көлігімен аттанды. Оларға әуежай, теңіз порты және тікұшақ алаңын қамтамасыз ету міндеті жүктелді, бұл ресми күштердің қонуына және орналасуына жағдай жасады. Бұл бірде-бір оқ атусыз орындалды. NZSAS патрульдері түрлі міндеттерді орындау үшін пайдаланылды, оның ішінде тікелей әрекет, арнайы барлау және жақыннан қорғау миссиялары. NZSAS тобы 1999 жылдың 14 желтоқсанында Шығыс Тимордан Жаңа Зеландияға қайтты. 2000 жылдың маусым айының соңы мен тамыз басында Жаңа Зеландия батальонының екі мүшесі қаза болғаннан кейін, NZSAS-тан жауынгерлік іздеуге қолдау сұралды. 2000 жылдың тамызында шамамен 12 NZSAS жауынгерлік іздеушісінен тұратын топ Шығыс Тимор шекарасын кесіп өтетін әскерилерді анықтау міндетімен жөнелтілді. Топтың күш-жігері бірнеше тұраққа орнатуға әкелді, нәтижесінде үш әскери қаза тапты. Жауынгерлік іздеуден басқа, 2000 жылдың 6 қыркүйегінде бұл топ Батыс Тимордың Атамбуа қаласында орналасқан Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметкерлерін шекарадан тыс тікұшақпен эвакуациялау операциясын жүргізуге тартылды. Топ 2001 жылдың қаңтарында Шығыс Тимордан Жаңа Зеландияға қайтты.

Ауғанстан 2001-2005

2001 жылдың 11 желтоқсанында Жаңа Зеландияның «Тұрақты бостандық» операциясына қосқан үлесі ретінде NZSAS CONCORD операциясын бастады. Бұл жорықта NZSAS Ауғанстандағы терроризмге қарсы соғыстың бір бөлігі ретінде операцияларды жүзеге асыру үшін K Bar жедел тобының құрамында эскадрильяны орналастырды. Эскадрилья арнайы барлау, тікелей әрекет, жақын күзету және маңызды объектілерді зерделеу сияқты түрлі тапсырмаларды орындады. Алғашқыда арнайы барлау патрульдері оңтүстік және орталық Ауғанстанның биік, қар басқан аймақтарында жаяу жүріп, тікұшақпен жеткізіліп, алынып шығарылды. 2002 жылдың наурыз айында «Анаконда» операциясы барысында үш NZSAS патрулі осылай қатысты. 2002 жылдың мамырында назар модификацияланған американдық Humvee көліктерін пайдаланатын, мотоциклдермен қолдау көрсетілетін атты патрульдерге ауыстырылды, олар «ұзақ қашықтыққа, ұзақ мерзімді патрульдерді» жүргізуге арналған. Мұндай патрульдер көбінесе 20-30 күнге созылып, 1000-2000 шақырымды қамтыды. Осы кезеңде NZSAS-тен 40-65 сарбаздан тұратын үш 6 айлық «қайта орналастыру» Ауғанстанда қызмет етті, содан кейін бөлім 2002 жылдың 12 желтоқсанында Жаңа Зеландияға оралды. NZSAS 2004 жылдың ақпанында Ауғанстан президенттік сайлауына дайындық кезеңінде CONCORD II операциясы аясында Ауғанстанға қайта оралды. Операциялар бірнеше провинцияда бұрынғы жорықтағыдай стильде жүргізілді. 2004 жылдың 17 маусымында Ауғанстанның орталық аймағында таңертеңгі шайқаста екі NZSAS сарбазы жараланды. Осы қақтығыста көрсеткен батылдығы үшін SAS сарбазы Уилли Апиата Жаңа Зеландияның Виктория кресімен марапатталды. Жорықтың бастапқы күні 2005 жылдың наурызына белгіленген еді, бірақ жаңа техникамен туындаған мәселелерге байланысты басталу мерзімі 2005 жылдың маусымына шегерілді. Эскадрилья 2005 жылдың қарашасында кері қайтарылғанға дейін ұзақ қашықтыққа патрульдеу және тікелей әрекет операцияларын жүргізді. Ауғанстанға жасалған үш CONCORD жорығында қарулы қақтығыстар кезінде «екі тараптан да зардап шеккендер» болды, сондай-ақ көлік апаттары мен миналарға немесе жарылмаған басқа да жарылғыш заттарға тап болу салдарынан жарақат алғандар да болды, бірақ ешбір жаңа зеландиялық қаза болған жоқ.

Ауғанстан 2009-2012

82 NZSAS және NZDF көмекші құрамдары 2009 жылдың қыркүйегінде WĀTEA операциясы аясында Ауғанстанға 81-ші жедел топты құру үшін жөнелтілді. Бұл бөлімше Ауғанстанға бұрынғы жөнелтулерден ерекшеленді, себебі ол елінің астанасы Кабул қаласында орналасып, Ауғанстан полициясының төтенше жағдайларға жауап беру бөлімімен (Task Force 24) бірлесіп, Үлкен Кабул аймағында көтерілісге қарсы операцияларды бағыттап, үйлестіруді жүзеге асырды. Бұл бөлімше NZSAS-тың жетекшілігімен жұмыс істеді. Алғашқыда жөнелту орны жарияланбады, алайда ол Норвегия баспасөзінде кездейсоқ жарияланды. Бастапқы жөнелтуді сақтап тұру үшін үш алмастыру жүргізілді, ол 2011 жылдың наурызында аяқталуы тиіс еді. Бірақ миссия тағы бір жылға ұзартылды, бірақ құрам саны 45-ке дейін азайтылды. NZSAS қызметкерлері 2010 жылғы қаңтарда Кабул орталығындағы шабуылға жауап берген күштердің қатарында болды. Екі адам, олардың бірі – капрал «Стив» Дэвид Стивен Аскин, 2011 жылдың 29 маусымында Кабулдағы «Интерконтиненталь» қонақ үйіне жасалған террористік шабуыл кезінде жарақат алды, онда NZSAS мүшелері «тікұшақ снайпері» қолдауын көрсетті. Аскин және «Интерконтиненталь» шабуылына қатысқан тағы бір әскери қызметкер Жаңа Зеландияның Батырлық жұлдызымен марапатталды, бұл Виктория айқасынан кейінгі екінші жоғары награда. Жөнелту кезінде бөлімшенің екі мүшесі жетекшілік жұмыстары кезінде қаза тапты. 2011 жылдың 19 тамызында капрал Дуглас Грант Кабул орталығындағы Британдық Кеңес ғимаратына жасалған шабуылға жауап беру кезінде қаза тапты, онда NZSAS арнайы кіру қабілеттерін пайдалануға міндеттелді. Ал капрал Леон Смит 2011 жылдың 28 қыркүйегінде Уордак провинциясындағы операция кезінде қаза тапты. 2011 жылдың қаңтар айында генерал Дэвид Петреус 2009 жылдан бері NZSAS күдікті экстремистерді немесе Талибан көшбасшыларын 60 рет «жоғары тәуекелмен» ұстағанын, 20 қару қоймасын тәркілегенін және төрт шабуылдың жолын кестінін мәлімдеді. Ол сондай-ақ бөлімше өзінің операциялары мен шабуылдарының 90%-дан астамын оқ атусыз сәтті орындағанын қосты. Бөлімше 2012 жылдың 31 наурызында Ауғанстаннан шығарылды.

"Бурнхэм" операциясы туралы соғыс қылмыстары туралы айыптаулар

2010 жылдың 21-22 тамызында Жаңа Зеландияның арнайы әскери құрамасы (NZSAS) және Ауғанстанның дағдарысқа жауап беру бөлімінің өкілдері Халықаралық қауіпсіздікке көмектесу күштерінің құрамында Ауғанстанның Тиргиран аңғарында "Бурнхам" операциясы деп аталатын әскери операцияға қатысты. 2017 жылдың наурыз айында тергеуші журналистер Никки Хагер мен Джон Стивенсон "Бурнхам операциясы: Шабуыл және қашу. Ауғанстандағы Жаңа Зеландияның арнайы әскери құрамасы және ар-ұждан мәні" атты кітап жариялады, онда NZSAS қызметкерлерінің соғыс қылмыстары жасағаны туралы айыптаулар келтірілді. Авторлар NZSAS қызметкерлерінің 2/1 RNZIR құрамындағы лейтенант Тим О'Доннелл жол жиегінде орналасқан бомбадан қаза тапқаннан кейін Ауғанстанның Наик және Хак Худай Дад ауылдарына шабуыл жасағанын мәлімдеді. "Шабуыл және қашу" кітабындағы соғыс қылмыстары туралы айыптаулар Жаңа Зеландияда үлкен қоғамдық және БАҚ назарына ілікті, нәтижесінде тәуелсіз тергеу талап етілді. Бастапқыда екі ауылға шабуыл жасалғанын жоққа шығарғанмен, NZDF кейіннен NZSAS күштерінің аталған ауылдардың бірінде болғанын мойындады, бірақ азаматтық құрбандар туралы мәлімдемелерді "негізсіз" деп мәлімдеді. 2018 жылдың 11 сәуірінде лейбористер жетекшілігіндегі коалициялық үкімет "Бурнхам" операциясы және "Шабуыл және қашу" кітабындағы айыптаулар бойынша тергеу жүргізілетінін жариялады.

2021 жылғы Ауғанстан эвакуациясы

2021 жылдың 19 тамызында Жаңа Зеландия Қорғаныс күштері (NZDF) Kõkako операциясы аясында Ауғанстаннан Жаңа Зеландия азаматтары мен басқа да шетелдік азаматтарды эвакуациялау үшін RNZAF C 130 ұшағын жөнелтті. Бұл операцияға шамамен 80 NZDF қызметкері қатысты. NZSAS қызметкерлері, оның ішінде Әйелдермен жұмыс тобы, эвакуацияға алынғандарды Кабул қаласындағы Хамид Карзай халықаралық әуежайының сыртындағы көпшілік арасынан қауіпсіз түрде өткізіп, кіру нүктелеріне жеткізді.

Басқа да жұмыстарға орналасу және қызмет

Шетелдік арнайы күштерімен тұрақты түрде персонал алмасу жүзеге асырылады, осы арқылы дағдыларды дамыту және сақтау қамтамасыз етіледі. Бұл негізінен британдық Арнайы Әуе Қызметі мен Арнайы Катер Қызметі, австралиялық Арнайы Әуе Қызметі және 2-ші Коммандос полкімен жүзеге асырылады, сонымен қатар Канада, Таиланд және Малайзиядан келген бөлімшелер де қатысады. NZSAS қызметкерлері оларға жауынгерлік іздену оқытуын жиі ұсынады. Бұған қоса, NZSAS жеке құрамының "бірқатар" өкілдері басқа Жаңа Зеландия сарбаздарымен бірге бейбітшілік сақтау операцияларында және бейбітшілікті бақылау миссияларында табысты қызмет етті, оның ішінде Синайдағы Көпұлттық Күштер мен Бақылаушыларға қосылған Жаңа Зеландия контингентімен бірге.

Малайзия полициясы қызметкерлерін даярлау 1977-1980

Куала-Лумпурдағы Жаңа Зеландияның әскери атташесі Малайзия полициясының арнайы күш бөлімін құру ниеті туралы хабардар болды. NZSAS жаңа бөлімді оқытуға көмектесу үшін Ипох және Сунгай Патениде орналасқан шағын оқу тобын жіберді. Офицерлер мен қатардағы әскери қызметкерлерді ауыстыру арқылы NZSAS "RETURN ANGEL" операциясын шамамен екі жыл бойы жүргізе алды, ол сәтті аяқталып, бөлімдер толыққанды жұмыс істеуге кірісті.

Родезия 1979-1980 жылдар

Жеті жеке NZSAS қызметкері MIDFORD операциясы аясында "Жаңа Зеландия армиясының Родезиядағы 1979–80 жылғы бітіс шарттарын бақылау тобының" құрамында Оңтүстік Родезияға жіберілді. Бұл топқа бұрынғы NZSAS қызметкерлері де кірді және олар 1979 жылдың 7 желтоқсанынан 1980 жылдың 10 наурызына дейін Родезияда қызмет етті.

Босния 1995-1996 жылдар

Бастапқыда бірнеше NZSAS қызметкерлері Югославияның ыдырауы кезінде Босниядағы Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілік сақтау операциясына Жаңа Зеландия атсалысқан жаяу әскері ротасының құрамында жұмылдырылды. Осы жаяу әскері ротасының үшінші ротациясынан бастап, төрт NZSAS қызметкерінен тұратын топ жақын күзету мақсатында жұмылдырылды, және шамамен он сегіз ай ішінде үш ротация жасалды.

1998 жылғы Папуа - Жаңа Гвинея цунамиі

17 шілдеде Папуа-Жаңа Гвинеяның солтүстік жағалауында жер сілкінісі болды. Дүмпуі кері жарылыста орын алып, үлкен қираулар мен көптеген өлім-жұлымға әкелген цунамиді тудырды. Халықаралық көмек сұрауына жауап ретінде Жаңа Зеландия Корольдік Жаңа Зеландия Әуе күштерінің C 130 ұшағын көмек заттарымен және алты NZSAS-тың жоғары білікті медицина қызметкерімен жіберді. Медициналық топтың жедел түрде жөнелтiлуi, әйтпесе қаза болуы мүмкiн болған адамдардың өмiрiн сақтап қалуға көмектестi.

Соломон аралдары 2000

2000 жылдың маусым айына дейін, бірнеше жылдық шиеленіс салдарынан Соломон аралдарындағы жағдай тұрақсыз болып, NZSAS-ке Жаңа Зеландияның Жоғары комиссиясы мен оның қызметкерлерін, сондай-ақ Соломон аралдарындағы басқа да жаңа зеландиялықтарды эвакуациялау жоспарын жасау міндеті жүктелді. Жаңа Зеландия Корольдік теңіз күштерінің екі кемесінің бірінде шағын NZSAS тобы орналастырылды. Топ барлау жұмыстарын жүргізді, бірақ жағдай қалыпқа келгендіктен, 2000 жылдың шілдесінде топ Жаңа Зеландияға қайтарылды.

Жаңа Зеландия полициясына қолдау көрсету

1964 жылы NZSAS әскерлері Жаңа Зеландия полициясының қарулы қылмыскерлер отрядының алғашқы мүшелеріне далалық дағдылар мен қару қолдану бойынша оқыту үшін жұмылдырылды. Бұл оқу қарым-қатынасы полицияның терроризмге қарсы жасағының (қазіргі Арнайы тактикалық топ) құрылуымен жалғасты және бірлескен жаттығуларды да қамтыды. 1968 жылдың 25 қаңтарында Дэвид Максвелл Херон ферма үйіне кіріп, қайын інісін өлтіріп, қайын інісінің әйеліне ауыр затпен шабуыл жасап, оны байлап, қашып кетті. Оқиғадан бес күн өткен соң қарулы NZSAS әскерлері Мермерге жақын кең батпақты аймақта күдіктіні іздеуге қосылды, бірақ Херон келесі күні қарсылықсыз ұсталды. 1965 жылдың 20-21 шілдесінде болған Маунт-Эден түрмесіндегі бүлік кезінде, полицияға түрме периметрінде көмектесу үшін «жауынгерлік дайындықтан өткен» және «қажет болған жағдайда атуға дайын» автоматты мылтықтары бар NZSAS әскерлері шақырылды. Бүлікшілер ақырында ұсталды. 1985 жылдың 10 шілдесінде «Rainbow Warrior» кемесін батыруға қатысқан екі француз агенті ұсталғаннан кейін, NZSAS Ардморда құрылған төтенше жағдай түрмесінде Жаңа Зеландия полициясына көмектесуге жіберілді. Түрмеде ұсталған агенттердің бірі – Доминик Прьеор қамауда болды, себебі француз билігі құтқару операциясын жүргізуі мүмкін деген алаңдаушылық болды.

А және В эскадрильялары Арнайы әуе қызметі

Екі NZSAS Sabre эскадрильясы – арнайы операциялардың кең ауқымын жүзеге асыруға қабілетті жауынгерлік бөлімшелер. Әр эскадрилья төрт топқа бөлінеді. Төрт топ төрт түрлі салаға маманданған: десанттық, әуе, жылдамдық және тау операциялары. NZSAS полкінің іріктеу курсын толық аяқтағаннан кейін NZSAS үміткерлері негізгі дағдыларды дамыту үшін қарқынды оқу циклінен өтеді. Оқу циклін аяқтағандар NZSAS қатарына қабылданып, NZSAS белгісі және көк NZSAS тұрақты белбеуін тағады. NZSAS операторлары одан әрі арнайы операциялар дағдыларын жетілдіру үшін қосымша оқудан өтеді. Бірінші FET іріктеу курсы 2017 жылдың қараша айында үш күнге созылып, физикалық және психологиялық бағалаулармен өткізілді, ал 2018 жылдың қаңтар айында бес сәтті үміткер гендерлік мәселелер, мәдени білім және «қимылдау, ату, байланыс жасау және медициналық көмек көрсету» дағдыларын меңгеру үшін төрт айлық оқу курсын бастады, бұл оларға Sabre эскадрильясының сарбаздарымен бірге жұмыс істеуге мүмкіндік береді.

D эскадрилья командос

Командос эскадрильясы (2009 жылдың 5 желтоқсанына дейін – терроризмге қарсы тактикалық шабуыл тобы) 1 NZSAS және Жаңа Зеландия Қорғаныс күштерінің құрамында терроризмге қарсы арнайы қабілеттерді қамтамасыз ету мақсатымен 2005 жылы құрылды. Эскадрильяның құрамында терроризмге қарсы операцияларды жүзеге асыратын операторлардың саны белгісіз. Командос эскадрильясының мүшелері коммандос белгісі және тұрақты белбеумен бірге құм түсті берет киеді. Командос эскадрильясының міндеті – Жаңа Зеландиядағы ішкі терроризм және арнайы құтқару операцияларына жауап беру. Командос эскадрильясы Оклендтегі Папакура әскери лагеріндегі басқа эскадрильялармен бірге тұрақты түрде дислокацияланып, 1 NZSAS командирінің бағынысында болады. Командос эскадрильясы Ардмор әскери лагеріндегі жауынгерлік дайындық орталығын жақын арадағы қақтығыс, динамикалық ену және бөлмелерді тазарту жаттығуларын, сондай-ақ мергендік дағдыларын жетілдіру үшін пайдаланады.

E эскадрильясы Жарылғыш заттарды жою

Жаңа Зеландияның жарылғыш заттарды жою (EOD) эскадрильясы – NZSAS полкінің құрамындағы мамандандырылған топ. Ол 2005 жылдың тамызында тәуелсіз күш әскерлері эскадрильясы ретінде құрылды, ал 2009 жылдың шілдесінде 1 NZSAS полкінің операциялық басқаруына бағынды. Эскадрилья Жаңа Зеландия полициясына химиялық, биологиялық, радиологиялық, ядролық және қолдан жасалған жарылғыш құрылғыларды, сондай-ақ коммерциялық жарылғыш заттар мен әскери оқ-дәрілерді залалсыздандыруға көмектеседі, бұл жұмыстар Жаңа Зеландия әскері қатысатын елдерде де жүргізіледі. Эскадрильяда қызмет ететін әскери қызметшілер EOD эскадрильясының белгісі және тұрақты белбеуі бар құм түсті берет киеді. Эскадрильяның белгісінде "Қауіпке қадам басу" деген ұран жазылған. Эскадрилья Трентэм әскери лагерінде орналасқан, ал бөлімдері Окленд, Веллингтон және Крайстчерч қалаларында дислокацияланған.

Қосымша эскадрилья

Қосымша эскадрилья NZSAS полкінің қолдау қажеттіліктерін қамтамасыз етуге жауапты және логистика, барлау, медициналық қызмет, әкімшілік және байланыс мамандарын қамтиды. Қызметкерлер полкке қабылданғанда нақты мамандық бойынша оқытылады, сондай-ақ парашютпен секіру сияқты басқа да арнайы курстарды аяқтау мүмкіндігіне ие болады. Білікті Қосымша эскадрилья қызметкерлері өздерінің корпустық белгісімен бірге құм түсті беретті киеді.

Арнайы әуе қызметі / Команда

SAS іріктеу стандарты өзгеріссіз сақталады, толық курс "жеке тәртіпті, ұзақ уақыт бойы стресстік жағдайларда шағын топтың құрамында тиімді жұмыс істей алатын" адамдарды анықтауға бағытталған. 1-қақпа: Төрт күннен кейін бірінші қақпаға жетеді, бұл кандидатты Коммандос лауазымына қарастыруға мүмкіндік береді. Бұл кезең "1 NZSAS Regt дене шынықтыру сынағы мен қиын жерде бағытталған жүрісті" аяқтауды қамтиды. 2-қақпа: 2-қақпаға тоғыз күннен кейін жетеді және бұл іріктеу курсының аяқталуы болып табылады. Бұл кезең "жақын жерде бағытталған жүріс және басқа да іс-шараларды" аяқтауды қамтиды, ал осы кезеңге жеткендер SAS оқуына үміткер болады. Іріктелгендер арнайы күштердің негізгі дағдыларын дамыту үшін қарқынды оқу кезеңінен өтеді.

Жабдық

Әскерлер Барретт MRAD снайперлік мылтығы және Барретт M107A1 материалға қарсы мылтығы сияқты әртүрлі қару-жарақ жүйелерімен жабдықталған. 2017 жылы Thales Bushmaster қорғалған жылдамдықты көлігі Австралия Қорғаныс күштерінен тікелей әрекеттер үшін арналған бес артық Bushmaster сатып алынып, пайдалануға берілді. 2018 жылы арнайы барлау үшін "Жылдамдықты ауыр" деп белгіленген Pinzgauer көліктерін Supacat HMT Extenda көліктерінің белгісіз саны ауыстырды. 2018 жылы екі түрлі өзгертілген азаматтық көлік те пайдалануға берілді. Терроризмге қарсы күрес, қолдау және ықпал ету мақсатындағы көліктер "Төмен профильді пайдалы" және "Төмен профильді қорғалған" деп аталады және оларды Jankel Armouring жеткізді. Майор Фрэнк Ренни. Есімдер тізімінде: лейтенант Эрл Уотсон Яндалл, майор Фрэнк Ренни, капитан Грэм Нил Макларен Босвелл, лейтенант Джон Эйрт Мейс.

Малайзияның марапаттары

Негри Сембилан Батырлық медалі: лейтенант Ян Берроуз, лейтенант Эрл Уотсон Яндалл. Негри Сембилан Ең батыл мінез-құлық медалі: сарбаз Грей Отен, қатардағы капрал Роберт Перси Уизерс, қатардағы капрал Реймонд Стэннет Хёрл.

Құрметтер

Әскери крест: лейтенант Эру Ихака Мануэра. Атаулы хабарламада: капрал Нива Кауха, уақытша сержант Кеннет Майкл Шимански.

Викторияның айқасы

2007 жылдың 2 шілдесінде Жаңа Зеландияның арнайы күштері (NZSAS) капралы Уилли Апиата, олардың машинасы тықсыруылға түскен соң, 70 метрге "күшті атыс астында" ауыр жарақат алған әріптесін тасымалдағаны және кейін қарсы шабуылға қатысқаны үшін Жаңа Зеландияның Виктория кресімен марапатталғаны жарияланды. Оқ жаудырып, гранаталар мен ракеталық гранаталар (РПГ) қолданылған кезде бұл іс жасалды.

АҚШ наградалары

Күміс жұлдыз: белгісіз, «белгісі жоқ» дәрігер. Қорғаныс еңбегі үшін медаль: подполковник Кристофер Джон Парсонс. Ол «өте ерлік көрсеткені және қимыл кезіндегі қызметін тамаша атқарғаны үшін» марапатталды және марапатталғандар «кәсіптік шеберлік, табандылық, батылдық, тактикалық және операциялық дағды, сондай-ақ жоғары жауынгерлік дайындық деңгейін сақтай отырып, өте жақсы рухты көрсеткендігінің үлгі стандартын» орнатқаны айтылды. Ә.В. подполковник Р.М. (2005), Ә.В. подполковник Р.Г. (2006). Британ империясының орденінің мүшесі: капитан Ленард Дональд Грант, майор Невилл Сатклифф Кидд, капитан Пол Текатен Эндрю, майор Дерек Грей Шаттки, бірінші сыныптығы уәкіл сержант Кевин Р. Херевини, капитан Кеннет Эдвард Макки Райт, бірінші сыныптығы уәкіл сержант Басби Отен, капитан Уильям Джон Лилликрапп. Жаңа Зеландияның Құрмет орденінің мүшесі: капрал Дэвид Александр Райан, капитан Кристофер Джон Парсонс, капрал Дж. (2000), майор Питер Те Ароха Эмиль Келли, сержант Т. (2002), штаб-сержант Адриан Гарри Вогт, штаб-сержант Г. (2003), майор Р. (2006), штаб-сержант Трой Эллиот Перрано. Британ империясының медалі: сержант Эрик Болл, ланс-корпорал Нива Кауха, штаб-сержант Генри Кит Хэндли, сержант Пейхопа Браун, екінші сыныптығы уақытша сержант Даниэль Уилфред Уилсон, уақытша штаб-сержант Фредерик Дональд Барклей, сержант Джозеф Джонстон, сержант Морис Эдвардс, сержант Майкл Энтони Каннингэм, екінші сыныптығы сержант Уи Ваноа, штаб-сержант Бенджамин Нгапо, штаб-сержант Виктор Кавана Тиму, ланс-корпорал Эрл Александр Джон Генри, сержант Джон Говард Джозеф Уорд, штаб-сержант Сотия Понижаси, штаб-сержант Патрик Энтони Траси. Жаңа Зеландияның ерекше қызмет көрсету медалі: подполковник Кристофер Джон Парсонс, майор Брент Джон Куин.

Ескерткіш

"Гранит парашют" деп белгілі полк ескерткіші Папакура әскери лагерінің Ренни Линис жерінде орналасқан. Оған Джеймс Элрой Флеккердің "Самарқанға алтын жол" поэмасынан алынған үзінді жазылған: