Кіріспе

1873 жылдан бері Ньюмаркет Ақпараттың "қалалық аймағы" ретінде танылған, онда екі кинотеатр және көптеген мейрамханалар, барлар мен кафелер орналасқан.

Маорилердің басталуы

Тамаки маори бұл аймақты, әсіресе қазіргі Ньюмаркеттің оңтүстігін, Те Ти Тутахи деп атады, бұл «жеке тұрған капуста ағашы» немесе «ерекше маңызға ие капуста ағашы» дегенді білдіреді, Мортимер үңгірі мен Бродвейдің бұрышында (кейбір деректер бойынша Кловернук жолы мен Бродвейдің бұрышында) 1908 жылға дейін тұрған ағашқа сілтеме жасап айтылған. 1845 жылы Хайбер асуы жолы салынды және осы үш жолдың қиылысы «Хобсон көпірі» деп аталды, бұл «Хобсон сағасы» арқылы өтетін шағын ағаш көпірге сілтеме еді (Олимпиадалық жүзу бассейніне жақын жерде теміржол өткен жерге жуық). Аймақтың ең танымал нысаны – өте шағын көпір, ол ландшафттың құнарсыздығы туралы біршама түсінік береді. 1851 жыл шамасында бұл аймақ Ньюмаркет деп аталды, себебі бұл жерде малға арналған «Жаңа базар» орналасқан. Фермерлер өздерінің малдарын Манукау, Ұлы Оңтүстік немесе Ремуэра жолдарымен, бұрынғы Оклендтегі мал базарынан жақсырақ орналасқан базарға жеткізетін. 1873 жылы алғашқы Парнелл туннелі аяқталғаннан кейін ашылған, Оклендпен байланыстыратын Ньюмаркет теміржол станциясының болуы да үлкен артықшылық болды. Базар Ремуэра жолының оңтүстігінде және Манукау жолының шығысында орналасқан. Ньюмаркетке қарап тұрған, оңтүстік-шығыстағы тік жардың үстінде 19 ғасырға тән готика стиліндегі ағаш үй – Highwic орналасқан. Жергілікті кәсіпкер Альфред Бакландтың үйі Highwic қазір Окленд кеңесінің меншігінде және Жаңа Зеландия мұрасымен басқарылады. Альфред Бакландқа тиесілі, қаладан тыс жерде орналасқан тағы бір жер учаскесі әлі күнге дейін «Бакленд жағажайы» деп аталады.

Өсіп келе жатқан қала маңы

Ньюмаркеттің басты жолы Бродвей деп аталады. Бастапқыда Манукау-роуд аталған, 1912 жылдың соңында Ньюмаркет қалалық кеңесі оны, енді сазды, шаңды, лайлы көше емес екенін көрсету үшін Бродвей деп атады. Бродвей кинотеатры 1911 жылы Адельфи театры ретінде ашылып, 1915 жылдың басында атын өзгертті. Кинозал Бродвейдегі сауда орталығына өтетін дәліз арқылы жалғастырылған кірпіштен және толқынды темірден жасалған ғимарат болатын. Кинотеатр 1925 жылдың соңына дейін жұмыс істеді. Нью-Йорктегі Бродвей сияқты, Ньюмаркет те 1930 және 1940 жылдары "модерн" стиліндегі жарқын бейне жасады және 1960 жылдары елдегі ең көп неон шамдарына ие болды. Олимпиадалық жүзу бассейні 1939 жылы қала инженері Н. Ф. Алкоктың жобасы бойынша салынды. Бұл арт-деко стиліндегі ғимаратты 1940 жылы Ішкі істер министрі Уильям Пэрри ашты. Олимпиадалық жүзу бассейні – қаланың жалғыз қоғамдық нысаны ғана емес, сонымен қатар бүкіл Окленд үшін үлкен пайда болды. Ол жылдар бойы жақсы пайдаланылды және 1950 жылы өткен Британ империясы ойындары сияқты Оклендте көптеген спорттық іс-шараларға ұйымдастыруға мүмкіндік берді. Жақында бассейннің ағымды арт-деко пішіні айтарлықтай өзгерді, өйткені бұрын аспанға ашық болған бассейн үстінде кинотеатр кешені салынды. Олимпиадалық жүзу бассейндерінің солтүстігінде Олимпиадалық саябақтағы соғыс ескерткіші орналасқан. Олимпиадалық жүзу бассейндерінің оңтүстігінде Лумсден Грин саябағы орналасқан. Грин Парнелл жолы, Бродвей және Хайбер асуының қиылысында орналасқан үшбұрышты жерді алып жатыр, ол 1878 жылы қорық ретінде бөлінген болатын. Саябақты модернисттік фонтан, 19 ғасырға жататын зеңбірек және 1969 жылы Ньюмаркет тас жолының 100 жылдығына арналған Марте Сзирмай жасаған тот баспайтын болаттан жасалған мүсін безендіреді. Саябақ 1989 жылы Окленд қаласымен біріктірілгенге дейін Ньюмаркеттің соңғы мэрі болған Дэвид Ламсденнің құрметіне аталған. 20 ғасырдың көп бөлігінде Оклендтен шығатын немесе кіретін көліктердің көп бөлігі Ньюмаркет арқылы өтті. Бродвейден басталатын Ремьюра жолы шығысқа қарай апарады, ал оңтүстікке қарай Бродвей Ұлы Оңтүстік жолына және екінші оңтүстік бағытына, Манукау жолына бөлінеді. Көлік ағынының үнемі болуы Ньюмаркеттің жылдам, заманауи бейнесін күшейтті және оның өркендеуіне үлкен үлес қосты. 1966 жылға дейін күніне 25-30 мың автомобиль осы көше арқылы өтіп тұрды. Аспан сызығының маңызды өзгеруі 1966 жылы салынған Ньюмаркет виадугы болды, ол Оңтүстік автожолының алғашқы бөліктерін теміржол мен бірнеше көшеден өткізді. Жаңа автожол жүйесі оңтүстікке қарайғы жаңа өнеркәсіптік қала маңындағы аудандарды, мысалы, Пенароз, Маунт-Уэллингтон және т.б. ашты. Бұл Ньюмаркеттен көптеген жергілікті өнеркәсіптердің кетуіне және айналасындағы көшелерде қарапайым үйлерде тұратын жұмысшы табының көптеген адамдарының шығуына әкелді. 1960 жылдан бері Ньюмаркет негізінен бөлшек сауда орталығы болып табылады, бірақ айналасындағы көшелерде әлі де белгілі бір мөлшерде жеңіл өнеркәсіп бар, оның ең маңыздысы сыра қайнату саудасы. 1840 жылдардан бері Ньюмаркет бірнеше сыра зауыттарының орналасқан жері болып келді. Едем тауынан құлайтын су Хайбер асуы ауданындағы бірнеше сенімді бұлақтардан шығады. Көптеген жанартаулық шөгінділер арқылы ағып, өте жақсы сүзіледі. Хайбер Пасс жолындағы сыра зауыттарының ғимараты жақында (2014) бұзылды, ал жері Окленд университетінің бөлігі ретінде қайта құрылды.

Қазіргі заман

Ньюмаркет Жаңа Зеландияның ең маңызды сауда және қонақжайлылық орындарының біріне айналды, сонымен қатар ірі ойын-сауық орталығы болып табылады. Сонымен бірге, қалаға кіретін және шығатын басты тас жолдардың бірінде орналасқандықтан, трафик бұғлануы күшейді, ал 2000 жылдардың ортасында кейбір азаматтар кеңестің бұл аймаққа немқұрайлы қарағанын айтты (бірақ Орталық Қосылым сияқты жобалар бұл мәселені азайтуға көмектесті). Темір жолға жақын орналасқан үлкен жаңа Westfield сауда орталығының жоспарына Ньюмаркетті қорғау қоғамы, негізінен тұрғындар мен кейбір жергілікті кәсіп иелерінен құралған топ, қарсылық көрсетті. Көбінесе осы наразылықтарға байланысты Westfield жоспардан бас тартып, оның орнына 2017-2020 жылдары кеңейтілген және жаңартылған Two Double Seven сауда орталығын сатып алды, қазіргі Westfield орталығы. Бродвей күніне 40 000-нан астам көлікке қызмет көрсететіндіктен, трафик бұл аймақтағы маңызды фактор болып қала береді, бұл сауда ауданындағы жаяу жүргіншілердің басты жолды кесіп өтуін қиындатады. 2003 жылғы амбициялы жоспар, темір жолдың үстінен Парк-роудқа жақын Ньюмаркеттің солтүстік-батыс жағынан Сент-Маркс-роудқа дейін "жол темір жол үстінен" салу туралы, Бродвейдегі көлік ағынын едәуір азайтуға мүмкіндік берсе де, іске аспады. 2000 жылдардың соңындағы жаңартулар Бродвей мен оның жанындағы көшелерде сапалы көк тас жаяу жүргінші жолдары салынды. Окленд аймақтық кеңесі Ньюмаркетті Аймақтық өсу стратегиясында "стратегиялық басқарылатын өсу аймағы" деп белгіледі, яғни жоғары тығыздықпен құрылған аралас мақсаттағы (тұрғын және коммерциялық) ғимараттарға басымдық беріледі. Бұл жұмыс, тұру және ойын-сауық бір-біріне жақын болатын аймақтарды дамытуға ынталандыру үшін жасалды, соның нәтижесінде күнделікті қажетті [әсіресе автомобиль] көлік ағынын азайтуға болады. Жақсы қоғамдық көлік инфрақұрылымы да осы саясатты іске асыруға көмектеседі деп есептеледі. 2007 жылы Lion Brewery компаниясы Ньюмаркеттен көшіп кету ниетін білдірді және Хайбер Пасс жолының солтүстігіндегі 5 гектар жерін 162 миллион АҚШ долларына сатты. Бұл аймақ келесі бес жыл ішінде аралас мақсаттағы дамыған ауданға айналуы мүмкін, бұл "Ньюмаркеттің өнеркәсіптік дәуірінің аяқталуын" білдіреді, әсіресе Hayes Metal Refineries Ltd, бұрынғы тағы бір өнеркәсіптік кәсіпорны, 2008 жылы көшіп кеткеннен кейін (1980 жылдары иелері сатып алу ұсыныстарына қарсылық көрсеткен болатын). 2012 жылы Ньюмаркет Бизнес Ассоциациясы мен өнер саласының бірлескен бастамасы қаланың алғашқы толыққанды кәсіби театр ұжымын – Ньюмаркет Сцена компаниясын құруға әкелді. Компанияның алғашқы көркемдік директоры Адей Рамселдің идеясы бойынша, ұжым көлік, кафе, мейрамханалар мен барлардың инфрақұрылымын дамытуға бағытталды. Eden Street-тегі The Factory Theatre-де орналасқан компания Вилли Расселдің "Ританы тәрбиелеу" және Митч Альбом мен Джеффри Хатчердің "Кейсенбіде Морримен" қойылымдарымен дебют жасады. Киви актері Джордж Хенар 2014 жылы компанияның тұңғыш демеушісі атанды. Хенар компанияның алғашқы екі қойылымында басты рөлді ойнады. Ньюмаркет сауда аймағының сымсыз бейнебақылау жүйесі, полиция мен Ньюмаркет Бизнес Ассоциациясының бірлесіп басқаратын жүйесі "Жаңа Зеландияның қала орталығында бұрын-соңды осы деңгейде жасалмаған" деп сипатталды және соңғы (2009) жылдары Ньюмаркеттегі кейбір қылмыстардың айтарлықтай төмендеуіне ықпал еткені айтылды.

Басқару

Ньюмаркетте сол кезде Оклендтің басқа да қалалық аудандары сияқты жергілікті басқару болды. Ньюмаркет муниципалитеті 1885 жылдың 7 мамырында құрылды. Осы күнге дейін ауданның істерін Ньюмаркет жол ауданы (1868 жылдың 26 желтоқсанында құрылған) және Ньюмаркет жол кеңесі (1883 жылдың 19 наурызында құрылған) басқарды. Ньюмаркет муниципалитеті 1989 жылы Окленд қалалық кеңесіне біріктірілді, кейін 2010 жылы Окленд кеңесіне біріктірілді. Ньюмаркет өздігінен басқару құқығына ие болған кезде, оның өз мэрі болды.

Ньюмаркет бизнес қауымдастығы (1937-қазіргі уақытқа дейін)

Newmarket-тің басқаруын әрқашан бизнес қауымдастығы жүзеге асырып келген. Бастапқыда фермерлер, сыра қайнатушылар, қонақүй иелері, бөлшек саудагерлер және сойысқанамен байланысты кәсіптер өз үнін білдірді. Олардың кейбіреулері Оклендтің жүзінің сақшылары немесе Ньюмаркет тас жолы кеңесінің, немесе жолдар кеңесінің мүшелері, ал 1885 жылдан бастап – Ньюмаркет қалалық кеңесінің құрамына кірді. Қалалық кеңес таратылғаннан кейін, 1937 жылы құрылған Ньюмаркет Бизнес Ассоциациясы (NBA) бұл орынды толтырды. NBA – жергілікті бизнес қауымдастығының мүдделерін білдіретін бет-әлпеті және дауысы. Бүгінгі күні бизнес иелеріне әсер ететін көптеген мәселелер 100 жыл бұрынғыдай: көлік, жолдар, жаяу жолдар, қауіпсіздік және жалпы инфрақұрылым. 1990 жылдардың басында NBA Окленд Кеңесінің Mainstreet қаржыландыру бағдарламасына қатысты және 1994 жылы алғашқы ресми қала орталығының басқарушысы Сью Ганн тағайындалды. Одан кейін Робин Винтер, Камерон Брюер (2005-2010), Эшли Черч (2010-2014) және қазіргі басқарушы Марк Нофф Томас (2014 – қазіргі уақытқа дейін) қызмет етті. Окленд Кеңесі кейіннен Бизнес жақсарту аймағы (BID) бағдарламасын енгізді, және бизнес қауымдастығының қолдауымен NBA оған қатысты. Newmarket-тің белгіленген BID аймағында коммерциялық жылжымайтын мүлік құнына сәйкес белгілі бір мөлшерде салық салынады. Кеңес бұл төлемді бизнес қауымдастығының атынан жинап, содан кейін қауымдастықтың жұмысын қаржыландыру үшін тоқсан сайын грант төлейді. Бүгінде NBA-да 11 адамнан тұратын команда жұмыс істейді, олар адвокаттық қызмет, маркетинг, өнер және мұра, мүшелік қызметтері және Ньюмаркет аймағының қауіпсіздігіне баса назар аударады.

Темір жол тарихы

Ньюмаркет бір кезде теміржол қызметінің маңызды орталығы болған, ал 1873 жылы қалаға теміржол тартылғаннан кейін оның қарқынды дамуы орын алды.

Белгілі ғимараттар

Қайта құрудың салдарынан Ньюмаркет тарихи маңызы бар көптеген ғимараттарынан айырылды. Highwic, шамамен 1863 жылы салынған, Gillies Avenue көшесінде орналасқан, Альфред Баклендтің ескі үйі; қазіргі күйінде сақталған және жұртшылыққа ашық, американдық үлгілер жинағынан алынған Карпентер готика стилінде салынған Оклендтің ең танымал тарихи үйлерінің бірі деп есептеледі. Junction Hotel, 1850-ші жылдар, Бродвей, Ұлы Оңтүстік және Манукау жолдарының қиылысында – бұзылған. Newmarket Hotel, 1850-ші жылдар, 1920-ші жылдары қайта салынған, Бродвей және Морроу көшелерінің қиылысында – бұзылған. St Georges Hotel, 1880-ші жылдар, Бродвей көшесі, Хайбер асуының қарсы бетінде – бұзылған. Carlton Club, 1890-шы жылдар, Бродвей және Хайбер Пасс жолының бұрышында – сақталған. Бұрынғы Newmarket қолмен оқыту мектебі, 1903 жыл, Seccombes Rd, 1925 жылы Мортимер Пасс жолынан осы жерге көшірілген. Captain Cook Brewery, 1870-ші жылдар, 1920-ші жылдар, Хайбер Пасс жолы – бұзылған. Newmarket аудандық кеңесінің ғимараты, 1920-ші жылдар, Бродвей – бұзылған. Бұрынғы пошта кеңсесі, 1910 жыл, Бродвей, Джон Кэмпбелл, өзгертілген. Rialto Picture Theatre, 1920-ші жылдар, Бродвей, Кит Драффин сәулетшісі, өзгертілген. St Peter's College және Christian Brothers House, 1939–1944 жылдар, Уильям Генри Гаммер сәулетшісі – сақталған. Бұрынғы Auckland Electric Power Board ғимараты, 1949 жыл, Remuera Road, Lew Piper сәулетшісі. Жоғарғы қабаты 1964 жылы J. I. Van Pels қосылған – сақталған. Newmarket теміржол станциясының ғимараты, 1908 жыл, George Troup сәулетшісі – сақталған, бірақ қазір жаңартылып, Парнелл станциясының платформасына көшірілген. Бұрынғы Jubilee Institute for the Blind, 1907 жыл, Edward Bartley сәулетшісі, Parnell Road, қазіргі Парнелл қалалық кітапханасы. Olympic Swimming Pool, 1939 жыл, N. F Alcock, инженер, Parnell Road – көп өзгертілген, қазір кинотеатр мен автотұрақ орналасқан.