Кіріспе

1982 жылы тыйым салынған итальяндық масондық ложасы (P2) – 1877 жылы құрылған, континенттік масондық дәстүрінде және Италияның Ұлы Шығысының билігімен құрылған масондық ложа. Оның масондық жарғысы 1976 жылы алынып тасталды және ол құрметті шебер Лицио Гелли тарапынан халықаралық, заңсыз, жасырын, антикоммунистік, антисоветтік, антимарксистік және радикалды оңшыл қылмыстық ұйымға және Италия Конституциясының 18-бабында тыйым салынған құпия қоғамға айналдырылды. Лицио Гелли 1976 жылдан 1984 жылға дейін дербес ложаны басқаруды жалғастырды. P2 итальяндық көптеген қылмыстар мен құпияларға қатысты, соның ішінде Киелі Таққа байланысты Banco Ambrosiano банкінің құлдырауына, журналист Кармин Пекорелли және банктің президенті Роберто Кальвиді өлтіруге, сондай-ақ бүкіл елдегі Тангентополи парақорлық дауына қатысты. P2 Микеле Синдонаның қаржы империясының құлдырауына қатысты тергеулер кезінде жарық көрді. P2 кейде «мемлекет ішіндегі мемлекет» немесе «көлеңкелі үкімет» деп аталды. Ложаның мүшелері арасында көрнекті журналистер, итальян парламентінің мүшелері, өнеркәсіпшілер және жоғары шенді итальяндық әскери шенеуніктер болды, оның ішінде кейін Италияның премьер-министрі болған Сильвио Берлускони, итальян тағына талапкер Савой үйінің ханзадасы Виктор Эммануэль, және Италияның үш сыртқы барлау қызметінің басшылары (SISDE, SISMI және CESIS). 1982 жылы Геллидің вилласын тінту кезінде полиция «Демократиялық жаңару жоспары» деп аталатын құжатты тапты, онда төңкеріс, БАҚ-ты біріктіру, итальяндық кәсіби одақтарды жою және Италия Конституциясын қайта жазу туралы сөз болды. Италиядан тыс жерлерде P2 Венесуэла, Уругвай, Бразилия, Чили және Аргентинада көптеген белсенді ложаларға ие болды. Оның аргентиналық мүшелерінің арасында «Аргентина революциясы» диктатурасы аяқталғаннан кейін (1966–1973) қысқа мерзімге президенттік қызмет атқарған Рауль Альберто Ластири, Аргентинаның соңғы әскери-азаматтық диктатурасы кезінде (1976–1983) Хорхе Рафаэль Видела басқарған әскери хунтаның мүшесі Эмилио Массера, Әлеуметтік әл-ауқат министрі (1973–1975) және жарымәскери ұйым Аргентиналық антикоммунистік альянстың (AAA) негізін қалаушы перонист Хосе Лопес Рега, сондай-ақ бұрынғы аргентиналық армия генералы, «Лақты соғысының» қылмыскері және сотталған кісі өлтіруші Гиллермо Суарес Мейсон болды. Propaganda Massonica 1877 жылы Туринде құрылды. Бұл ложаға Италияның барлық аймақтарынан келген саясаткерлер мен мемлекеттік қызметкерлер, өз ложаларына қатыса алмайтын жандар жиі келіп тұратын, оның ішінде Пьемонт аристократиясының көрнекті өкілдері де болды. Тарихы барысында ложаға итальяндық маңызды тұлғалар, мысалы, ақын Джосуэ Кардуччи, саясаткерлер Франческо Криспи және Артуро Лабриола, журналист Габриэле Галантара кірді. 1925 жылы фашистік режим Propaganda Massonica-ны және барлық басқа масондық ложалар мен құпия қоғамдарды тыйым салды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін масондық қайтадан заңды болды және ложа қайта құрылды. Италияның Ұлы Шығысы ложаларын нөмірлеген кезде атауы Propaganda Due болып өзгертілді. 1960 жылдары ложаның қызметі тоқтап, сирек жиналыстар өткізілді. Бұл алғашқы ложа Лицио Геллидің 1966 жылы, масон болғаннан кейін екі жыл өткен соң құрған ложасынан ешқандай қатысы болған жоқ. Соғыс салдарынан итальяндық масондық дәстүрдегі еркін ойлау Ризорджименто кезінде антикоммунизмге айналды. 1960 жылдардың соңында саяси солшылдардың ықпалының күшеюі итальяндық масондарды қатты алаңдатты. 1971 жылы Италияның ең ірі масондық ложаларының бірі – Италияның Ұлы Шығысының Ұлы шебері Лино Сальвини Геллиге ложаны қайта ұйымдастыру міндетін тапсырды. Гелли «ұйықтаған мүшелердің» тізімін алды, яғни итальяндық масондық Пентапартито арқылы биліктегі Христиан демократиясының (ХДП) қатаң бақылауында болғандықтан, енді масондық рәсімдерге қатысуға шақырылмаған мүшелердің тізімін. Осы алғашқы байланыстардың нәтижесінде Гелли өзінің желісін итальяндық элитаның барлық деңгейлеріне дейін кеңейте алды. 1967 жылы SIFAR-дың бұрынғы бірінші басшысы Джованни Аллавена ложаға қабылданды және Геллиге 157 000 құпия файлдың фотокөшірмелерін берді, онда телефондық және қоршаған ортаны тыңдау, фотосуреттер, хат алмасу және жеке ақпарат, соның ішінде көптеген тұлғалардың жеке өмірі туралы мәліметтер бар еді. 2018 жылы жарық көрген кітабында конспиролог Даниэле Гансер Пенсильвания штатының сотталған саясаткері Фрэнк Гиглиотти масон болған және Геллиді Римдегі ЦРУ-мен бірлесіп антикоммунистік үкімет құру үшін таңдаған деп мәлімдеді. Бұл мәлімдемелердің бір бөлегі 1970 жылдары Кеңес Одағы тарапынан таратылған дезинформацияға негізделгені анықталды.

Ашылу

P2 ложасының қызметі прокурорлар банкир Мишель Синдонаны, оның банкісінің құлдырауын және оның Сицилия мафиясымен байланысын тергеп жатқанда анықталды. 1981 жылдың наурыз айында полиция Ареццодағы Геллидің үйінен оның мүшелері деп саналатын адамдардың тізімін тапты. Онда 962 адамның аты-жөні болды, олардың арасында маңызды мемлекеттік қызметкерлер, маңызды саясаткерлер және бірқатар әскери офицерлер, соның ішінде Италияның үш құпия қызметінің басшылары бар еді. 1982 жылдың қаңтарында P2 ложасы 1982 жылғы 25 қаңтардағы №17 заңмен таратылды. 1982 жылдың шілдесінде Римдегі Фиумичино әуежайында Геллидің қызына тиесілі чемоданның құпия бөлігінен жасырылған жаңа құжаттар табылды. Бұл құжаттар «Италия жағдайы туралы меморандум» (Memorandum sulla situazione italiana) және «Демократиялық жаңару жоспары» (Piano di rinascita democratica) деп аталып, P2-нің саяси бағдарламасы ретінде қарастырылды. Осы құжаттарға сәйкес, Италияның басты жаулары – Италия Коммунистік партиясы (PCI) және кәсіподақтар, әсіресе Италия Жалпы Еңбек Конфедерациясы (CGIL) еді. Оларды оқшаулау қажет болды, ал Италиядағы екінші ірі партия және Еуропадағы ірі партиялардың бірі – ПКИ-мен ынтымақтастық, Олдо Мороның тарихи келісімінде ұсынылған, бұзылуы керек еді. P2 кең ауқымды саяси жемқорлық бағдарламасын жақтады: «Саяси партиялар, газеттер және кәсіподақтар экономикалық-қаржылық маневрлер түрінде болатын сұранымдардың нысаны болуы мүмкін. 30-40 миллиард лирадан аспайтын қаражаттың болуы, адал ниетпен әрекет ететін мұқият таңдалған адамдарға жалпы бақылау үшін қажетті негізгі лауазымдарды иеленуге жеткілікті болып көрінеді».

сатып алу

1977 жылы P2 Италияның жетекші газеті Corriere della Sera газетін бақылауға алды. Ол кезде газет қаржылық қиындыққа тап болғандықтан банк несиесі ала алмады, себебі газеттің сол кездегі редакторы Пьеро Оттоне биліктегі христиан демократтарына қарсы деп есептелді. Corriere газетінің иелері, Rizzoli баспа үйі, Геллимен келісім жасасты. Ол архиепископ Пауль Марсинкустың басшылығымен Ватикан банкінен қаражат алып берді. Оттоне жұмыстан босатылып, газеттің редакциялық саясаты оңға қарай өзгерді.

Болоньядағы қырғын

P2 мүшелері Гелли және құпия қызмет басшысы Пьетро Мусумечи 1980 жылғы 2 тамызда Болоньяда болған, 85 адамның қаза болуына және 200-ден астам адамның жаралануына әкелген жаппай қырғынның полициялық тергеуін жаңылыстыруға талпынғаны үшін сотталды.

Банко Амброзиано туралы аңыз

P2 компаниясы Миланның маңызды банктерінің бірінің (ішінара Ватикан банкісіне тиесілі) банкроттығынан және 1982 жылы Лондонда оның президенті Роберто Кальвидің күмәнді өлімінен кейін көп назардың ортасына іректеді. Өлім алғашқыда суицид деп танылған, бірақ кейіннен қылмыстық іс қозғалып, кісі өлтіру ретінде қарастырылды. Тергеу журналистерінің күмәнінше, ұрланған қаражаттың бір бөлігі P2-ге немесе оның мүшелеріне бұйырған болуы мүмкін.

есеп

1981 жылы табылған құжаттардың бірі – Луганодағы (Швейцария) Швейцарияның Одақ банкіндегі нөмірленген банктік шот, «есеп шоты жоқ» деп аталған. Онда ENI президенті Флорио Фиоринидің Роберто Кальви арқылы 1983 жылдан 1987 жылға дейін социалистік премьер-министр болған Беттино Краксидің тапсыруымен Италия социалистік партиясының (PSI) жетекшісі Клаудио Мартеллиге 7 миллион АҚШ долларын төлегені көрсетілген. Төлемнің толық көлемі тек он екі жыл өткен соң, 1993 жылы «таза қолдар» (mani pulite) саяси сыбайлас жемқорлыққа қатысты тергеу кезінде анықталды. Бұл ақша социалистік көшбасшылардың қиын жағдайдағы компанияны құтқару үшін ұйымдастырған несиеден алынған сыйақы болған деген болжам бар. Әділет министрі Мартеллидің осы шотқа қатысы бар деген қауесеттер P2 құрылымына қатысты тергеу басталғаннан бері тарады. Ол оны үнемі жоққа шығарды. Формалды тергеу басталғанын білген соң, ол министрліктен кетіп қалды.

Парламенттік тергеу комиссиясы

Ансельми басқарған Парламенттік тергеу комиссиясы P2 ложасының құпия қылмыстық ұйым екендігіне қорытынды жасады. Көптеп айтылған жасырын халықаралық қатынастар, негізінен Аргентинамен (Гелли Хуан Перонмен жақын дос екенін бірнеше рет мәлімдеді) және АҚШ Орталық барлау агенттігімен байланысы бар деген күдік тудырған адамдармен де ішінара расталды. Бірақ көп ұзамай талдаудың құқықтық деңгейінен саяси пікірталас басымдық алды. Көпшілік баяндамасында P2-нің іс-қимылы "ұлттың қоғамдық өмірін улауға" әкелді делінген. Ол, біздің демократиямызды құлатпақ ниетпен жасалған жобаға сәйкес, елдің институттарының қалыпты жұмысын өзгертуге, көбінесе шешуші әсер етуге бағытталған. Массимо Теодоридің азшылық баяндамасында P2 – көпшілік баяндамасында айтылғандай, негізінен сау жүйенің аномалиялық өсімі ғана емес, сонымен қатар жүйенің өзінің бір бөлігі екендігі көрсетілді.

Шақыру

Италияның Ұлы Шығысы 1976 жылы Геллиді және P2 ложасын ресми түрде қуды. 1974 жылы Италияның Ұлы Шығысы P2 ложасын тізімнен өшіруді ұсынды және бұл ұсыныс үлкен көпшілік дауысымен қабылданды. Келесі жылы Ұлы ұстаз жаңа P2 ложасын ашуға жарлық шығарды. Көрініп тұрғанындай, 1976 жылы Ұлы Шығыс Геллидің өтінішімен ложаны тек тоқтатқан, бірақ оны толығымен қуған жоқ. Екі жылдан кейін Геллидің Ұлы Шығыстың ұлттық мәселелеріне белсенді қатысқандығы анықталды, ол жаңа Ұлы Шеберді сайлауға қаржы жұмсады. 1981 жылы масондық трибунал 1974 жылғы дауыс беру ложаның іс жүзінде таратылғанын білдіретінін және осы кезден бастап Геллидің ложасы масондық және саяси жағынан заңсыз болып саналғанын шешті.