Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Роберто Кальви (1920–1982) – итальяндық банкир, баспасөз оны Киелі Тақтың істерімен тығыз байланысы болғандықтан "Құдайдың банкирі" деп атады. Ол Милан қаласында туған және Италияның ең ірі саяси дауларының біріне ұласқан Banco Ambrosiano банктерінің төрағасы болды. 1982 жылғы маусымда Лондонда дарға асылып өлген Кальвидің өлімі әлі де дау тудырып, екі сот сарапшысының сараптамасы мен тәуелсіз тергеуден кейін кісі өлтіру деп танылды. 2007 жылғы маусымда Роберто Кальвиді өлтіруге қатысқан деген айыппен Римде бес адам ақталды. Көпшілік оның өлімін Ватикан банкінің, Сицилия мафиясының және Continental Freemasonry ложасы Propaganda Due-дің жемқорлыққа бой алған шенеушілерімен байланыстырып қарастырады.
Italian banker (1920–1982)
Roberto Calvi (13 April 1920 – 17 June 1982) was an Italian banker, dubbed "God's Banker" by the press because of his close business dealings with the Holy See. He was a native of Milan and was chairman of Banco Ambrosiano, which collapsed in one of Italy's biggest political scandals. Calvi's death by hanging in London in June 1982 is a source of enduring controversy and was ruled a murder after two coroners' inquests and an independent investigation. Five people were acquitted in Rome in June 2007 of conspiracy to murder Roberto Calvi. Popular suspicion has linked his death to allegedly corrupt officials of the Vatican Bank, the Sicilian Mafia, and the Continental Freemasonry lodge Propaganda Due.
Өмір және мансап
Роберто Кальвидің әкесі Banca Commerciale Italiana банкінің басқарушысы болған. Кальви Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін осы банкке жұмысқа түсті, бірақ 1947 жылы Италияның екінші ірі банкі болған Banco Ambrosiano-ға ауысты. 1952 жылы үйленді және екі баласы болды. Ұзақ уақыт өткен соң, ол Banco Ambrosiano банкінің жетекші тұлғасы, кейін президенті болған Карло Алессандро Канезидің жеке көмекшісіне айналды. Кальви 1971 жылы банктің бас директоры, ал 1975 жылы төрағасы болды.
Roberto Calvi's father was the manager of the Banca Commerciale Italiana. Calvi joined the bank after World War II, but he moved to Banco Ambrosiano, then Italy's second largest bank, in 1947. He married in 1952 and had two children. Soon he became the personal assistant of Carlo Alessandro Canesi, a leading figure and later president of Banco Ambrosiano. Calvi was the bank's general manager in 1971 and chairman in 1975.
Банко Амброзиано туралы аңыз
1978 жылы Италия Банкі Banco Ambrosiano туралы есеп дайындады, онда бірнеше миллиард лира заңсыз жолмен экспортталғаны анықталды, бұл қылмыстық тергеулерге әкелді. Кальви 1981 жылы сотталып, төрт жылға шартты жаза алды және Италияның валюта заңдарын бұза отырып, елден 27 миллион АҚШ долларын шығарғаны үшін 19,8 миллион АҚШ долларына айып салынды. Ол апелляцияға дейін кепілмен босатылып, банктегі лауазымын сақтап қалды. Түрмеде отырған қысқа мерзімінде Кальви өзін-өзі өлтіруге әрекеттенді. Оның отбасы оның басқалардың ықпалында болғанын және оған тағылған қылмыстарда кінәсіз екенін мәлімдейді. Кальвидің Banco Ambrosiano-дағы қызметіне байланысты туған дау 1974 жылғы оқиғаға ұқсас болды, онда қаржыгер Микеле Синдонаға тиесілі Franklin National Bank банкротқа ұшырағаннан кейін Ватикан шамамен 30 миллион АҚШ долларын жоғалтты. Жаман несиелер мен шетел валюта операциялары банктың құлауына себеп болды. Синдона цианид қосылған кофе ішкеннен кейін түрмеде қайтыс болды. Кальви 1982 жылдың 5 маусымында, Banco Ambrosiano құлауына екі апта қалғанда, Рим Папасы Иоанн Павел II-ге ескерту хат жазып, мұндай оқиға "ұғымсыз ауқымдағы апатты тудырады, онда Шіркеу ең ауыр зардап көреді" деді. Бұл хаттар банктің және Ватиканның жоғары лауазымды өкілдері арасында заңсыз операциялар туралы ақпараттың кеңінен таралғанын растады. Banco Ambrosiano 1982 жылдың маусымында 700 миллионнан 1,5 миллиард АҚШ долларына жететін қарыздар анықталғаннан кейін құлады. Ақшаның көп бөлігі Banco Ambrosiano акцияларына ие Ватикан Банкі арқылы аударылған. 1984 жылы Ватикан Банкі Banco Ambrosiano-ның 120 кредиторына банктың құлауына "моральдық жауапкершілікті мойындау" ретінде 224 миллион АҚШ долларын төлеуге келісті. Ватикан Банкінің осы скандалға тікелей қатысы бар-жоғы ешқашан расталмады, себебі сотқа шақырылған хаттарда тиісті дәлелдер табылған жоқ, олар тек Кальвидің Ватиканның діни мақсаттарын үнемі қолдағанын көрсетті. Кальви қаржылық қылмыс жасады, ал Шіркеутің басқа қатысы болғанына ешқандай дәлел жоқ болғандықтан, Ватиканға иммунитет берілді.
In 1978, the Bank of Italy produced a report on Banco Ambrosiano which found that several billion lire had been exported illegally, leading to criminal investigations. Calvi was tried in 1981, given a four year suspended sentence, and fined US$19.8 million for transferring US$27 million out of the country in violation of Italian currency laws. He was released on bail pending appeal and kept his position at the bank. During his short spell in jail, Calvi attempted suicide. His family maintains that he was manipulated by others and was innocent of the crimes attributed to him. The controversy surrounding Calvi's dealings at Banco Ambrosiano echoed a scandal in 1974, when the Holy See lost an estimated US$30 million upon the collapse of the Franklin National Bank owned by financier Michele Sindona. Bad loans and foreign currency transactions led to the collapse of the bank. Sindona died in prison after drinking coffee laced with cyanide. Calvi wrote a letter of warning to Pope John Paul II on 5 June 1982, two weeks before the collapse of Banco Ambrosiano, stating that such an event would "provoke a catastrophe of unimaginable proportions in which the Church will suffer the gravest damage." The correspondence confirmed that illegal transactions were common knowledge among the top affiliates of the bank and the Vatican. Banco Ambrosiano collapsed in June 1982 following the discovery of debts between US$700 million and 1.5 billion. Much of the money had been transferred through the Vatican Bank, which owned shares in Banco Ambrosiano. In 1984, the Vatican Bank agreed to pay US$224 million to 120 of Banco Ambrosiano's creditors as a "recognition of moral involvement" in the bank's collapse. It has never been confirmed whether the Vatican Bank was directly involved in the scandal due to a lack of evidence in the subpoenaed correspondence, which only revealed that Calvi consistently supported the Vatican's religious agenda. Calvi committed the crime of fiscal misconduct, and there was no evidence of church involvement otherwise, so the Vatican was granted immunity.
Өлім
Кальви 1982 жылғы 10 маусымда Римдегі пәтерінен жоғалып кетті, ол жалған паспортпен елден Джан Роберто Кальвини деген атпен қашып шықты. Одан кейін ол жеке ұшақпен Цюрих арқылы Лондонға ұшты. 18 маусымда сағат 7:30-да Лондонның Блэкфрайрс көпірінен өтіп бара жатқан пошта қызметкері Кальвидің денесінің астындағы мұражайлық құрылысқа ілінгенін байқады. Кальвидің қалтасында бес кірпіш және үш түрлі валютада шамамен 14 000 АҚШ доллары болды. Кальви Лицио Геллидің заңсыз масондық ложасы «Propaganda Due» (P2) мүшесі болды, олар өздерін «frati neri» немесе «қара монахтар» деп атады. Бұл кейбір орталарда Кальвидің «Blackfriars» сөзімен байланысты символизмге байланысты масондық ескерту ретінде өлтірілген деген болжамға әкелді. Кальвидің өліміне қатысты осы аспект оның өлтірілгендігі туралы теорияның негізгі фокусы болды және оқиғаның Джузеппе Феррараның фильмдегі қайта құрылымындағы оқиғалардың нұсқасы осыған сәйкес келеді. 2003 жылдың қыркүйегінде Лондон полициясы қылмыстық іс ретінде тергеуді қайта бастарды. Содан кейін Кальвидің өлімінен біршама бұрын Челси Клаустерс ауданындағы пәтерде тұрғанына қатысты қосымша мәліметтер пайда болды. Серджио Вачкари сол пәтерде тұрған ұсақ-түйек есірткі сатушысы еді, ол П2 ложасының мүшелерінің аттары көрсетілген масондық құжаттарымен бірге өлтірілген күйде табылған. Кальви мен Вачкаридің екеуінің де киімдеріне кірпіштер тығылған, бұл екі өлімнің байланысын көрсетеді және Кальвидің ложамен байланысын растайды. Кальвидің өмірі «Unione Italiana» компаниясымен 10 миллион АҚШ долларына сақтандырылған. Оның отбасының төлем алуға жасаған әрекеттері сот процесіне әкелді (Fisher v Unione Italiana [1998] CLC 682). 2002 жылғы сараптамалық қорытынды Кальвинің өлтірілгенін растады және полис ақыры төленді, бірақ соманың шамамен жартысы Кальви отбасының кредиторларына төленді, олар оның өлімінің себебін анықтауға тырысқан кезде елеулі шығындарға ұшырады.
Calvi went missing from his Rome apartment on 10 June 1982, having fled the country on a false passport under the name Gian Roberto Calvini, fleeing initially to Venice. From there, he apparently hired a private plane to London via Zürich. A postal clerk was crossing London's Blackfriars Bridge at 7:30 am on Friday, 18 June and noticed Calvi's body hanging from the scaffolding beneath. Calvi had five bricks in his pockets and had in his possession about US$14,000 in three different currencies. Calvi was a member of Licio Gelli's illegal masonic lodge Propaganda Due (P2), who referred to themselves as frati neri or "black friars". This led to a suggestion in some quarters that Calvi was murdered as a masonic warning because of the symbolism associated with the word "Blackfriars". This aspect of Calvi's death was the focus of the theory that he was murdered, and is the version of events depicted in Giuseppe Ferrara's film reconstruction of the event. In September 2003, the City of London Police re opened their investigation as a murder inquiry. More evidence arose, revealing that Calvi stayed in a flat in Chelsea Cloisters just prior to his death. Sergio Vaccari was a small time drug dealer who had stayed in the same flat, and he was found dead in possession of masonic papers displaying member names of P2. The murders of both Calvi and Vaccari involved bricks stuffed in clothing, correlating the two deaths and confirming Calvi's ties to the lodge. Calvi's life was insured for US$10 million with Unione Italiana. His family's attempts to obtain a payout resulted in litigation (Fisher v Unione Italiana [1998] CLC 682). The forensic report of 2002 established that Calvi had been murdered and the policy was finally settled, although around half of the sum was paid to creditors of the Calvi family who incurred considerable costs during their attempts to establish the cause of his death.
Джузеппе Кало мен Лицио Геллиге қатысты айыптау
1991 жылдың шілдесінде сицилиялық мафияның пентитосы Франческо Марино Манноя Роберто Кальви келісімшарт бойынша өлтірудің құрбаны болғанын, себебі ол Banco Ambrosiano банк төңкерілген кезде жоғары лауазымды мафия басшыларына тиесілі ақшаны жоғалтты деп мәлімдеді. Маннояның сөзінше, өлтіруші – сол кезде Лондонда тұратын мафиоза Франческо Ди Карло, ол Джузеппе Кало мен «Пропаганда Дуэ» ложасының шебері Лицио Геллидің бұйрығымен әрекет еткен. Ди Карло 1996 жылдың маусымында куәгер ретінде көрсету кезінде өзінің өлтіруге қатысы болмағанын жоққа шығарды, бірақ Кало оны бұл қылмысқа итермелегенін мойындады. Ди Карлоның айтуынша, өлтірушілер Вачкари мен Винченцо Касильо болды, олар Неапольден шыққан Каморра ұйымының мүшелері еді және екеуі де кейіннен өлтірілді. Гелли P2 ложасының басшысы болды және 2005 жылдың 19 шілдесінде Роберто Кальвиді өлтіруге тапсырыс бергендігі айыпталғаны туралы ресми хабарлама алды, бұл айыптамаға Кало, Диотальеви, Флавио Карбони және Карбонидің австриялық достасы Мануэла Клейнциг де тартылды. Қалған төрт күдікті сәуір айында кісі өлтіру қылмысы бойынша айыпталды. Айыптау құжатына сәйкес, бесік Кальвиді «П2 ложасына немесе Діни жұмыстар институтына (Ватикан банкі) қатысы бар саяси және мемлекеттік қолдаушыларына қарсы шантаж жасаудан немесе олармен бірге ірі сомадағы инвестициялар мен қаржыландыруды басқарудан алдын алу үшін» өлтіруге бұйрық берді, оның ішінде Коза Нострадан және мемлекеттік органдардан түскен қаражат та болды. Алайда, 2005 жылдың қазан айында басталған сот процесінде Геллидің аты-жөні соңғы айыптамада көрсетілмеді.
In July 1991, Sicilian Mafia pentito Francesco Marino Mannoia claimed that Roberto Calvi became the victim of a contract killing because he had lost money belonging to senior Mafia bosses when Banco Ambrosiano collapsed. According to Mannoia, the killer was Francesco Di Carlo, a mafioso living in London at the time, on the orders of Giuseppe Calò and Propaganda Due Worshipful Master Licio Gelli. Di Carlo also became an cooperating witness in June 1996 and denied that he was the killer, but he admitted that Calò had approached him to commit the murder. According to Di Carlo, the killers were Vaccari and Vincenzo Casillo, who belonged to the Camorra from Naples and both of whom were later murdered. Gelli was the master of the P2 lodge, and he received a notification on 19 July 2005 informing him that he was formally under investigation on charges of ordering Calvi's contract killing, along with Calò, Diotallevi, Flavio Carboni, and Carboni's Austrian girlfriend Manuela Kleinszig. The other four suspects had been indicted on murder charges in April. According to the indictment, the five ordered the murder to prevent Calvi "from using blackmail power against his political and institutional sponsors from the world of Masonry, belonging to the P2 lodge, or to the Institute for Religious Works (the Vatican Bank) with whom he had managed investments and financing with conspicuous sums of money, some of it coming from Cosa Nostra and public agencies". However, Gelli's name was not in the final indictment at the trial which started in October 2005.
Италиядағы сынақтар
2005 жылы Кальвидің өлімін тергеген итальяндық судьялар куәгерлерді сұрау үшін Лондонға барды. Олар бас инспектор Тревор Смитпен ынтымақтастықпен жұмыс істеді, ол өзінің ісін Кац ұсынған дәлелдерге негіздеді. Смит Кальви ісінде жалған куәлік берген деп айыпталған Ұлыбританияның куәсін тұтқындауға қол жеткізді. 2007 жылдың 6 маусымында бесеуі де Кальвиді өлтіргенінен ақталды. Төраға Марио Лусио д'Андрия 20 айға созылған дәлелдерді тыңдағаннан кейін «жеткіліксіз дәлелдер» болғандықтан айыптауды жоққа шығарды. Сот Кальвидің өлімін суицид емес, кісі өлтіру деп шешті. Қорғау Кальвиді өлтіруге мүдделі адамдар көп болғанын айтты, олардың ішінде Ватикан шенеуніктері мен оның үнсіздігін қамтамасыз етуді көздеген мафия өкілдері де бар еді. Сот процесін қадағалаған заңгерлер прокурорлардың Кальвидің өлімінен бері өткен 25 жылдық уақыттың салдарынан нақты дәлелдер ұсынуда қиындыққа тап болғанын айтты. Сонымен қатар, маңызды куәгерлер куәлік беруге келмей, іздеуге келмейтін немесе қайтыс болған. Прокуратура Мануэла Клейнзигтің кінәсін жоққа шығаруды сұрады, оған қарсы жеткіліксіз дәлелдер бар екенін мәлімдеді, бірақ төрт ер адамға өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасын талап етті. Кац мафияның осы қылмысты жасағаны «әлдебір дұрыс» болуы мүмкін екенін айтты, бірақ қылмысқа күдік танылған қылмыскерлердің көпшілігі қайтыс болған немесе жоғалып кеткен. Сот шешімі мәселені аяқтаған жоқ, себебі Римдегі прокуратура 2007 жылдың маусымында Гелли және басқаларды қамтитын екінші тергеуді бастады. 2009 жылдың мамырында прокуратура Геллиге қарсы қозғалған істі тоқтатты. Соттың пікірінше, Геллидің қылмысты жоспарлауға және орындауға қатысқанын дәлелдеуге жеткіліксіз дәлелдер болды. 2010 жылдың 7 мамырында Апелляциялық сот Кало, Карбони және Диотальевидің ақталуын растады. Прокурор Лука Тескароли «Кальви екінші рет өлтірілді» деп мәлімдеді. 2011 жылдың 18 қарашасында Кассациялық сот ақталу үкімін бекітті. Кало қазіргі таңдағыда мафиямен байланысты емес қылмыстар бойынша өмір бойына бас бостандығынан айырылған. 1983 жылғы PBS Frontline құжалық фильмі «God's Banker» Кальвидің Ватикан мен P2-мен байланысын зерттеді және оның өлімі шынымен суицид болды ма деген сұрақ қойды. Оның өліміне байланысты оқиғалар 2001 жылы «I Banchieri di Dio Il Caso Calvi» (Құдайдың банкирлері Кальви ісі) көркем фильміне түсірілді. «Құда әкесі» үшінші бөлімінде Кальвидің өте фантастикалық бейнесі Фредерик Кейнсиг кейіпкері ретінде бейнеленген. 1990 жылы The Comic Strip Presents Кальвидің тарихының пародиалық нұсқасын «Spaghetti Hoops» деген атаумен шығарды, режиссерлігін Питер Ричардсон жасады, ал сценарийін ол және Пит Риченс бірлесіп жазды. Variety журналы 1991 жылғы «Папа өлсін» комедиялық фильмін «Роберто Кальви банктік жанжалына сәл негізделген» деп сипаттады. 2009 жылғы «Доктор Парнас қиялы» фильмінде Тони кейіпкері Blackfriars көпірінің астында тірідей ілініп тұр, режиссер Терри Гиллиам бұл бейнені «Роберто Кальвиге арналған құрмет» деп атады. Кальви 2008 жылғы итальяндық «Il divo» фильмінде, бұрынғы итальян премьер-министрі Джулио Андреоттидің өмірбаянында пайда болады.
In 2005, the Italian magistrates investigating Calvi's death took their inquiries to London in order to question witnesses. They had been cooperating with Chief Superintendent Trevor Smith who built his case partly on evidence provided by Katz. Smith had been able to make the first arrest of a UK witness who had allegedly committed perjury during the Calvi inquest. All five were cleared of murdering Calvi on 6 June 2007. Judge Mario Lucio d'Andria threw out the charges, citing "insufficient evidence" after hearing 20 months of evidence. The court ruled that Calvi's death was murder and not suicide. The defence suggested that there were plenty of people with a motive for Calvi's murder, including Vatican officials and Mafia figures who wanted to ensure his silence. Legal experts following the trial said that the prosecutors found it hard to present a convincing case due to the 25 years that had elapsed since Calvi's death. Additionally, key witnesses were unwilling to testify, untraceable, or dead. The prosecution called for Manuela Kleinszig to be cleared, stating that there was insufficient evidence against her, but they sought life sentences for the four men. Katz said that it was "probably true" that the Mafia carried out the killing, but that the gangsters suspected of the crime were either dead or missing. The verdict in the trial was not the end of the matter, since the prosecutor's office in Rome had opened a second investigation by June 2007 implicating Gelli and others. In May 2009, the prosecution dropped the case against Gelli. According to the magistrate, there was insufficient evidence to argue that Gelli had played a role in planning and executing the crime. On 7 May 2010, the Court of Appeals confirmed the acquittal of Calò, Carboni, and Diotallevi. Public prosecutor Luca Tescaroli commented that "Calvi has been murdered for the second time." On 18 November 2011, the Court of Cassation confirmed the acquittal. Calò is still serving a life sentence on unrelated Mafia charges. The 1983 PBS Frontline documentary "God's Banker" investigated Calvi's links with the Vatican and P2, and questioned whether his death was really a suicide. The circumstances surrounding his death were made into the feature film I Banchieri di Dio Il Caso Calvi (God's Bankers The Calvi Case) in 2001. A heavily fictionalized version of Calvi appears in The Godfather Part III in the character of Frederick Keinszig. In 1990, The Comic Strip Presents produced a spoof version of Calvi's story under the title Spaghetti Hoops, with Nigel Planer in the lead role, directed by Peter Richardson, and co written by him and Pete Richens. Variety magazine described the comedy film The Pope Must Die (1991) as "loosely based on the Roberto Calvi banking scandal". In the 2009 film The Imaginarium of Doctor Parnassus, the character of Tony is found hanging alive under Blackfriars Bridge, which director Terry Gilliam described as "an homage to Roberto Calvi". Calvi is featured in the Italian film Il divo (2008), a biography of former Italian Prime Minister Giulio Andreotti.