Лицио Джелли: Фашист, масон және Аргентинадағы байланыстар

Кіріспе

Лицио Гелли (21 сәуір 1919 – 15 желтоқсан 2015) – итальяндық қаржыгер және «Пропаганда Due» (P2) ұйымының шебері. Ол итальяндық масон, қылмыскер және террорист болған. Жастық шағында фашист-ерікті болған ол, ең алдымен «Banco Ambrosiano» скандалындағы рөлімен танымал. 1981 жылы ол «Пропаганда Due» (P2) құпия масондық ложасының құрметті шебері екені анықталды.

Ерте өмір

Гелли Тосканадағы Пистойя қаласында дүниеге келген. 1930 жылдары Гелли, он жеті жастағы Liceo Classico орта мектебінің оқушысы болғанда, Италияның барлық мектептерінен қуылды және генерал-сиссимус Франконы қолдаған фашистік бригадалармен Испанияда ерікті болып күресуге кетті. Оның үлкен ағасы Рафаэль Малага шайқасында қаза тапты. Өзінің жасағындағы ең жас сарбаз болғандықтан, оны Франконың өзі марапаттады. Гелли сондай-ақ Испания азамат соғысында Франсиско Франконың бүлігіне қолдау көрсету үшін Муссолини жіберген «Қара көйлектер» экспедициялық күштеріне ерікті болып қосылды. Ол Италия үкіметі мен нацистік Германия арасында байланыс офицері ретінде қызмет етті және неофашистік Италия әлеуметтік қозғалысының (MSI) негізін қалаушы Джорджио Альмирантемен бірге Италия Социалдық Республикасында қатысты. Италиялық Permaflex матрас фабрикасында сатушы болып жұмыс істегеннен кейін Гелли өзінің тоқыма және импорттау компаниясын құрды. «Пропаганда Дуэ» (P2) ложасының басшысы ретінде Гелли Италияда және шетелде, әсіресе Аргентинада көптеген жылдар бойы іздеуде болған жоғары лауазымды тұлғалармен байланыста болды. Аргентина әскери хунтасының екі маңызды өкілі – Гиллермо Суарес Мейсон мен Хосе Лопес Рега тұрақты масон ложасының мүшелері болды. Аргентинаның сыртқы істер министрі Альберто Виньес 1973 жылы жер аударылудан оралған Хуан Перонмен бірге 1974 жылдың тамызында Геллиге «Gran Cruz de la Orden del Libertador» орденін беру және Аргентинаның Италиядағы елшілігінде экономикалық кеңесші лауазымын беру туралы жарлыққа қол қойды. Гелли Перонмен жақын достығы бар екенін бірнеше рет ашық айтты, бірақ Оңтүстік Америкадан ешқандай растау келмеді. Гелли Перонды масондыққа кіргізгенін және бұл достық Италия үшін маңызды болғанын мәлімдеді. Ол: «Перон масон болды, мен оны 1973 жылдың маусымында Мадридтегі Пуэрта-де-Иеррода қабылдадым» деді. Гелли Исабель Перон мен Хосе Лопес Реганың басты экономикалық және қаржылық кеңесшісіне айналды. Аргентина әскери хунтасының бірнеше мүшелері P2 ложасының мүшелері болды, мысалы, Рауль Альберто Ластири (1973 жылдың 13 шілдесінен 1973 жылдың 12 қазанына дейін Аргентинаның уақытша президенті), Эмилио Массера (1976 жылдан 1978 жылға дейін Хорхе Виделаның әскери хунтасының құрамында) және Хосе Лопес Рега (аргентиналық антикоммунистік альянстың – «Трипл А» құрылтайшысы). «Пропаганда Дуэ» деп те аталатын P2 ложасы Хуан Перонның кесілген қолының ұрлануымен де байланысты болды.

Gelli was born in Pistoia, Tuscany. During the 1930s, Gelli, when he was still a seventeen year old student in a Liceo Classico high school in Pistoia, was expelled from all schools in Italy and left as a volunteer to fight in Spain with the Fascist Brigades that supported Generalissimo Franco. It was in the fighting of Malaga that his older brother Raffaello died. The youngest recruit in his contingent, he was decorated by Franco himself. Gelli also volunteered for the Blackshirts expeditionary forces sent by Mussolini in support of Francisco Franco's rebellion in the Spanish Civil War. He served as liaison officer between the Italian government and Nazi Germany. and participated in the Italian Social Republic with Giorgio Almirante, founder of the neofascist Italian Social Movement (MSI). After a sales job with the Italian mattress factory Permaflex, Gelli founded his own textile and importing company. As Master of the Propaganda Due (P2) lodge, Gelli had ties with very high level personalities in Italy and abroad, in particular in Argentina, where he was a fugitive for many years. The regular Masonic lodge was enjoyed by Guillermo Suárez Mason and José López Rega, two key exponents of the Argentine military junta. The Argentine Chancellor Alberto Vignes drafted with Juan Perón, who had returned from exile in 1973, a decree granting Gelli the Gran Cruz de la Orden del Libertador in August 1974, as well as the honorary office of economic counselor in the embassy of Argentina in Italy. Gelli publicly declared on repeated occasions that he was a close friend of Perón, although no confirmation ever came from South America. Gelli affirmed that he introduced Peron to Masonry and that this friendship was of real importance for Italy. He stated: "Peron was a Mason, I initiated him in Madrid in Puerta de Hierro, in June 1973." Gelli become the main economic and financial consultant of Isabel Perón and of José López Rega. Several members of the Argentine military junta have been found to be P2 members, such as Raúl Alberto Lastiri, Argentina's interim president from 13 July 1973 until 12 October 1973, Emilio Massera, part of Jorge Videla's military junta from 1976 to 1978, and José López Rega, the infamous founder of the Argentine Anticommunist Alliance ("Triple A"). The lodge P2, also known as the Propaganda Due, was also linked to the robbery of Juan Perón's severed hands.

Италиядағы ЦРУ қызметіне қатысы бар деп күтілуде

1981 жылы Гелли президенттік ант беру рәсіміне шақырылған санаулы итальяндықтардың бірі болды. 1990 жылы RAI телеарнасы Геллиге Италиядағы террористік әрекеттерді қоздыру үшін ЦРУ ақша төлегенін хабарлады. Осы хабарламада сондай-ақ ЦРУ Швеция премьер-министрі Олоф Пальменің қазасына қатысқан деген мәлімдеме болғаннан кейін, президент Франческо Коссига тергеу ашуды сұрады, ал ЦРУ бұл айыптауларды ресми түрде жоққа шығарды. Сыншылар RAI хабарламасын Ричард Бреннеке берген куәліктерінің болуына байланысты жалған деп санайды, ол бұрынғы ЦРУ агенті екенін айтып, «қазандық тосын сый» құпия келісімі туралы бірнеше мәлімдеме жасады. Бреннеке туралы АҚШ Сенатының кіші комитеті де тергеу жүргізді, ол Бреннекенің ЦРУ қызметкері болғаны туралы мәлімдемесін жоққа шығарды. 2020 жылдың маусым айында швед полициясы Олоф Пальменің қазасы бойынша тергеуді жапты және кінәлі деп швед графикалық дизайнері және ЦРУ-ға қатысы жоқ оңшыл муниципалды белсенді Стиг Энгстромды тағайындады.

1981 жылғы рейд және P2 тізімі

Геллидің құлдырауы 1981 жылы оның вилласына полиция шабуыл жасап, P2 жасырын ложасының ашылуына әкелген Banco Ambrosiano дағдарысынан басталды. 17 наурыз 1981 жылы Ареццодағы вилласына жасалған полиция шабуылында итальяндық әскери шенеуніктер мен мемлекеттік қызметкерлерден тұратын 962 адамның тізімі табылды, оның ішінде Италияның үш құпия қызметінің басшылары болды. Бұл тізімде болашақ итальян премьер-министрі Сильвио Берлускони де болды, бірақ ол әлі саясатқа кірмеген еді. Ол кезде ол "Canale 5" телеарнасының негізін қалаушы және иесі ретінде танымал болды және P2 мүшесі ретінде саналды. Парламенттік комиссия (христиан-демократиялық партиядан) Тина Ансельми басшылығымен қылмыстық әрекеттердің ешқандай дәлелін таба алмады, бірақ 1981 жылы Италия парламенті Италияда құпия бірлестіктерге тыйым салатын заң қабылдады. Гелли 31 қазан 1981 жылы ИИМ-нің масондықтан шығарылды, ал P2 дағдарысы 1981 жылдың маусымында Арнальдо Форлани кабинетінің құлауына себеп болды. P2 ложасы Италияда мүшелерінің танымалдылығын ескере отырып, белгілі бір күшке ие болды және көптеген сарапшылар оны әлі де өте күшті деп санайды. Қазіргі Италиядағы бірнеше танымал адамдар (бас тележүргізуші Маурицио Костанцодан бастап) P2-ге қатысты. Осылардың ішінде Мишель Синдона, мафиямен байланысы бар банкир, P2-мен тікелей байланысты болды. 1972 жылы Синдона Лонг-Айлендтегі Франклин Ұлттық Банкінің бақылау үлесін сатып алды. Екі жылдан кейін банк құлдырады. 1980 жылы АҚШ-та сотталған "жайсыз Мишель" Италияға қайтарылды. Екі жылдан кейін өмір бойы түрмеде отырған кезінде уландырылды. P2 мүшелік тізімі 1984 жылғы парламенттік есепте, бірнеше ерекшеліктермен расталды. Қашқан Гелли Швейцарияға қашып кетті, онда 13 қыркүйек 1982 жылы Женевада он миллион доллар алуға тырысқан кезде тұтқындалды. Содан кейін төрт жыл бойы Оңтүстік Америкаға қашып кетті. 1984 жылы Хорхе Варгас, Чилидің Ұлттық Одағының (UNACH, Чилидің Ұлттық Одағы, қысқа ғұмырлы Ұлттық Социалистік партия) бас хатшысы және Ұлттық Синдикалистік Революциялық Қозғалыстың (Movimiento Revolucionario Nacional Sindicalista) бұрынғы мүшесі болды. Ақырында, 1987 жылы Гелли жасырын түрде Швейцарияға өзінің адвокаты Марк Боннанттың көлігімен оралды және Женевада тергеу судьясы Жан Пьер Тремблиге тапсырылды. Ол 1982 жылы Banco Ambrosiano банкротқа ұшырауына байланысты іздестіріліп, 1980 жылы Болонья теміржол вокзалында 85 адамның өмірін қиған бомбалауға қатысты бүлікшіл әрекеттерде айыпталды. Ол Швейцарияда екі айға бас бостандығынан айырылды, ал Флоренциядағы итальян соты оны 1987 жылдың 15 желтоқсанында Тосканадағы оңшыл террористік қызметті қаржыландырғаны үшін сегіз жылға бас бостандығынан айырды. Гелли Сан-Ремодағы сотпен Италиядан заңсыз ақша экспорттағаны үшін 14 айға бас бостандығынан айырылды. 1988 жылдың шілдесінде ол Болонья сотымен бүлікшіл қауымдастыққа қатысты айыптардан босатылды, бірақ 1980 жылы Болонья теміржол вокзалында болған бомбалау туралы тергеуді жолдан шығарғаны үшін жала жабу үшін бес жылға бас бостандығынан айырылды. Алайда, экстрадициямен байланысты шарттар оған жазасын өтеуден бас тартты. Екі жылдан кейін апелляциялық сот Геллидің жала жапқандығы туралы үкімін жоққа шығарды. 1993 жылдың қазан айында қайтадан сот қаралды. 1992 жылы Гелли 1982 жылы Banco Ambrosiano банкротқа ұшыраған алаяқтық үшін кінәлі деп танылып, 18 жыл алты айға бас бостандығынан айырылды (1,4 миллиард долларлық "қара тесік" табылды). Ватикан банкі, "Istituto per le Opere di Religione", Banco Ambrosiano-ның негізгі акционері, нәтижесінде 250 миллион долларлық "қара тесік" болды. Бұл жазаны Апелляциялық сот 12 жылға қысқартты. 1992 жылы П2 масондық ложасының 16 мүшесіне қарсы сот басталды, онда мемлекетке қарсы құдаят жасау, тыңшылық және мемлекеттік құпияларды ашу туралы айыптар болды. 1994 жылдың сәуірінде Гелли мемлекеттік құпияларды жариялағаны және тергеуді жамандағаны үшін 17 жылға сотталды, ал сот P2 мүшелерінің мемлекетке қарсы сөз байласқаны туралы айыпты жоққа шығарды; Геллидің жазасы қысқартылды, ол екі жылдан кейін үй қамауына алынды. 1998 жылдың сәуірінде Кассациялық сот Амброзиано апатына 12 жыл бас бостандығынан айыру жазасын бекітті. Содан кейін Гелли 1998 жылдың мамырында, Ареццо маңындағы сарайда үй қамауында болған кезде, тұтқындалу қарсаңында жоғалып кетті. Полиция Геллидің вилласынан 2 млн. долларлық алтын табады. Амброзиано дағдарысынан кейін бірнеше жыл өткен соң, көптеген күдіктілер Геллиге сілтеме жасап, Милан банкирін өлтіруге қатысқан болуы мүмкін екенін айтты, ол Banco Ambrosiano банкротқа ұшырағаннан кейін түрмеге қамалған "Құдайдың банкирі" Роберто Кальви еді. 19 шілде 2005 жылы Гелли Роберто Кальвиді өлтірудегі қылмыстық әрекеттері үшін Рим судьяларымен ресми айыпталды, сонымен қатар бұрынғы мафия басшысы Джузеппе Кало ("Пиппо Кало"), бизнесмендер Эрнесто Диоталеви және Флавио Карбони, соңғысының қатыны Мануэла Клейнзигпен бірге. Соттағы мәлімдемесінде Гелли Кальвидің Польшаның "Солидарность" қозғалысын қаржыландыру жұмысымен байланысты адамдарды айыптады, бұл Ватикан атынан жасалған деген күдік болды. Ол Кальвидің өліміне оның өзіне және мафияға тиіс ақшаны жымқыруы үшін жаза ретінде себепкер болды деп айыпталды. Мафия да Кальвидің банк ақшаны жымқыру үшін қолданғанын жариялауына кедергі келтіргісі келді. Алайда, Геллидің аты 2005 жылдың қазанында басталған сотта соңғы айыптама тізімінде болған жоқ, ал қалған айыпталғандар "жеткіліксіз дәлелдер" болғандықтан босатылды, бірақ осы босатулар уақытында Римдегі прокуратура Геллиді де қамтитын екінші тергеуді бастады. 2009 жылдың мамырында Геллиге қарсы іс тоқтатылды. Судьяның сөзіне сүйенсек, Геллидің қылмысты жоспарлауға және орындауға қатысқандығын дәлелдеу үшін жеткіліксіз дәлелдер болды. Гелли Альдо Мороның өлтірілуіне қатысқандығы да айтылды, себебі Италияның бас барлау қызметінің басшысы, немқұрайлылыққа айыпталған, P2 мүшесі болды.

Gelli's downfall started with the Banco Ambrosiano scandal, which led to a 1981 police raid on his villa and the discovery of the P2 covert lodge. On 17 March 1981 a police raid on his villa in Arezzo led to the discovery of a list of 962 persons composed of Italian military officers and civil servants, including the heads of the three Italian secret services, involved in Propaganda Due (also known as "P2"), a clandestine lodge expelled from the Grande Oriente d'Italia Masonic organization. Future Italian prime minister Silvio Berlusconi was on the list, although he had not yet entered politics. He was then known as the founder and owner of "Canale 5" TV channel, and was listed as a member of P2. A Parliamentary Commission, directed by Tina Anselmi (of the Christian Democratic party), found no evidence of crimes, but in 1981 the Italian parliament passed a law banning secret associations in Italy. Gelli was expelled from GOI freemasonry on 31 October 1981, and the P2 scandal provoked the fall of Arnaldo Forlani's cabinet in June 1981

The P2 lodge had some form of power in Italy, given the public prominence of its members, and many observers still consider it to be extremely strong. Several famous people in Italy today (starting with the top TV anchor man Maurizio Costanzo) were affiliated with P2. Among these Michele Sindona, a banker with clear connections to the Mafia, has been clearly associated with P2. In 1972, Sindona purchased a controlling interest in Long Island's Franklin National Bank. Two years later, the bank collapsed. Convicted in 1980 in the US, "mysterious Michele" was extradited to Italy. Two years later, he was poisoned in his cell while serving a life sentence. The P2 membership list was authenticated, with a few exceptions, by a 1984 parliamentary report. On the run, Gelli escaped to Switzerland where he was arrested on 13 September 1982 while trying to withdraw tens of millions of dollars in Geneva. and then fled to South America for four years. In 1984 Jorge Vargas, the secretary general of the Unión Nacionalista de Chile (UNACH, Nationalist Union of Chile, a short lived National Socialist party ) and a former member of the Movimiento Revolucionario Nacional Sindicalista (National Syndicalist Revolutionary Movement

Finally, in 1987, Gelli secretly came back to Switzerland in the car of his lawyer Marc Bonnant and surrendered in Geneva to investigative judge Jean Pierre Trembley. He was wanted in connection with the 1982 collapse of the Banco Ambrosiano and on charges of subversive association in connection with the 1980 Bologna railway station bombing, which killed 85 people. He was sentenced to two months in prison in Switzerland, while an Italian court in Florence sentenced him on 15 December 1987, in absentia, to eight years in prison on charges of financing right wing terrorist activity in Tuscany in the 1970s. Gelli had already been sentenced in absentia to 14 months in jail by a court in San Remo for illegally exporting money from Italy. In July 1988 he was absolved of charges of subversive association by a Bologna court but was presented with a five year prison term for slander, having side tracked the investigation into the 1980 bombing of the Bologna train station. Stipulations connected to his extradition, however, prevented him from serving time. Two years later, an appeal court threw out Gelli's slander conviction. A retrial was ordered in October 1993. In 1992 Gelli was sentenced to 18 years and six months of prison after being found guilty of fraud concerning the collapse of Banco Ambrosiano in 1982 (a "black hole" of $1.4 billion was found). The Vatican bank, Istituto per le Opere di Religione, main share holder of the Banco Ambrosiano, consequently had a "black hole" of $250 million. This sentence was reduced by the Court of Appeal to 12 years. The year 1992 also saw the beginning of the trial of 16 members of the P2 Masonic Lodge, which included charges of conspiracy against the state, espionage, and the revelation of state secrets. In April 1994 Gelli received a 17 year sentence for divulging state secrets and slandering the investigation, while the court threw out the charge that P2 members conspired against the state; Gelli's sentence was reduced, and he was placed under house arrest two years later. In April 1998 the Court of Cassation confirmed a 12 year sentence for the Ambrosiano crash. Gelli then disappeared on the eve of being imprisoned, in May 1998, while being under house arrest in his mansion near Arezzo. Police found $2M worth of gold ingots in Gelli's villa. A few years after the Ambrosiano scandal, many suspects pointed toward Gelli with reference to his possible involvement in the murder of the Milanese banker Roberto Calvi, also known as "God's banker", who had been jailed in the wake of the collapse of Banco Ambrosiano. On 19 July 2005 Gelli was formally indicted by Roman Magistrates for the murder of Roberto Calvi, along with former Mafia boss Giuseppe Calò (also known as "Pippo Calò"), businessmen Ernesto Diotallevi and Flavio Carboni, and the latter's girlfriend, Manuela Kleinszig. In his statement before the court Gelli blamed people connected with Calvi's work in financing the Polish Solidarity movement, allegedly on behalf of the Vatican. He was accused of having provoked Calvi's death in order to punish him for having embezzled money owed to him and the Mafia. The Mafia also wanted to prevent Calvi from revealing how the bank had been used for money laundering. Gelli's name, however, was not in the final indictment at the trial that started in October 2005, and the other accused were eventually acquitted due to "insufficient evidence", though by the time of these acquittals in June 2007, the prosecutor's office in Rome had opened a second investigation implicating Gelli, among others. In May 2009, the case against Gelli was dropped. According to the magistrate there was insufficient evidence to argue that Gelli had played a role in the planning and execution of the crime. Gelli has been implicated in Aldo Moro's murder, since the Italian chief of intelligence, accused of negligence, was a piduista (P2 member).

Кейінгі жылдар

1996 жылы Гелли Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығына үміткер ретінде ұсынылған, оны Ана Тереза мен Нагиб Махфуз қолдаған. 2003 жылы Гелли «Ла Репуббликаға» P2 «демократиялық қайта жаралу жоспарының» Сильвио Берлускони тарапынан іске асырылып жатқандай көрінетінін айтты:

Ол көптеген итальяндық саясаткерлер туралы сөз қозлады. Фабрицио Чиччито туралы ол оны жақсы білетінін айтты («è bravo, preparato» – «жақсы және дайын»). Берлусконидің сот жүйесін реформалау бағдарламасына қатысты ол бұл оның бастапқы жобасының бір бөлігі болғанын мақтан тұтты. Ол сондай-ақ Берлусконидің телеарналарды қайта ұйымдастыруын жақтап сөйледі. Жерлеу бюросы Вилла Вандада құрылды. Жерлеу қызметі 17 желтоқсанда оның туған қаласы Пистоядағы Мейірім шіркеуінде туыстары мен қаралы халықтың және салыстырмалы түрде аз VIP-тердің қатысуымен өтті. Жерлеу кезінде шіркеуге кіруге жеке күзет компаниясы тыйым салды. Оның денесі Пистоядағы Мейірімділік зиратындағы отбасылық қабірге көшірілді, онда оның бірінші әйелі Ванда да мәңгілік тыныс тапқан. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның жалғыз «рухани мұрагері» ретінде Румыния Ұлттық Ложасының Ұлы шебері, румын генералы Бартоломеу Константин Сэвоиуды атаған қолмен жазылған өсиеті жарияланды.

Жеке мұрағат

2006 жылдың 11 ақпанында Лисио Гелли өзінің "жасырын емес мұрағатын" Пистоя мемлекеттік мұрағатына муниципалитеттің демеушілігімен өткен ресми салтанатта тапсырды. Бірақ Пистоя қалалық әкімшілігі осы салтанатқа қатыспауды ұйғарды. Дегенмен, "500 тізімі" құпия күйінде қалды (Геллинің бизнесмендерге, саясаткерлерге, компанияларға, банктерге, дін қызметкерлері және тағы басқаларға жолданған 426 құжаты). Қаржы күзеті және тергеушілер оның ішкі мазмұнын таба алмады.