Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эндотелийден алынған релаксациялық фактор (ЭРФ) – жүрек эндотелий жасушалары стресс сигналдарына, мысалы, АДФ жинақталуының жоғары деңгейіне немесе гипоксияға жауап ретінде өндіретін күшті тамыр кеңейткіш. Роберт Ф. Фурчготт бұл жаңалықтың авторы ретінде кеңінен танылды, тіпті ол 1998 жылғы медицина саласындағы Нобель сыйлығын әріптестері Луи Игнаро мен Ферид Мурадпен бөлісіп алды. Азот оксиді (NO) кез келген ЭРФ-тің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады, себебі бұл қосылыстар азот оксиді қамтиды немесе азот оксидінің құрылымдық түрінде болады.
Nitric Oxide as an EDRF
The Endothelium derived relaxing factor (EDRF) is a strong vasodilator produced by cardiac endothelial cells in response to stress signals such as high levels of ADP accumulation or hypoxia. Robert F. Furchgott is widely recognised for this discovery, even going so far as to be a co recipient of the 1998 Nobel Prize in Medicine with his colleagues Louis J. Ignarro and Ferid Murad. Nitric oxide (NO) is a key component in any EDRF as these compounds either include NO or are structurally in the form of NO.
Физиологиялық функциялар мен өндіріс
EDRF әр түрлі функцияларды атқарады, олардың ең көп таралғандары және маңыздылары – тамыр кеңейту және тромбоциттердің жабысуын болдырмау. EDRF циклдік ГМП өндірісіне де қатысады. EDRF L-аргининнен кальций-кальмодулинге және NADPH-қа тәуелді фермент (эндотелийлік азот оксиді синтазасы) арқылы өндіріледі – бұл процесс жүрек эндотелийде жүзеге асады. EDRF содан кейін тамырлық тіндердегі тегіс бұлшық еттерге таралады (қан тамырлары үлкен немесе кішкентай болуы мүмкін), онда ол эндогенді тамыр кеңейтуді іске қосады. Бұдан өзге, ол симпатикалық жүйке жүйесі қауіпті жағдайға реакция жасай отырып, тамырларды тарылту арқылы қан қысымын көтеруге тырысқанда, симпатикалық вазоконстрикцияны болдырмау функциясын атқарады. NO қосылысы сондай-ақ тромбоциттердің жабысуы мен жинақталуын болдырмау қабілетінің арқасында қанның ұюын азайтуға қабілетті.
EDRF serves various functions, of which the most common and topical are vasodilation and the prevention of platelet adhesion. EDRF also plays a role in the production of cyclic GMP. EDRF is produced from L arginine by an enzyme (endothelial nitric oxide synthase) that is dependent on calcium calmodulin and NADPH this occurs in the cardiac endothelium. EDRF then diffuses to the smooth muscle in vascular tissue (vessels may be large or small), here it enacts endogenous vasodilation. Moreover, it serves the function of preventing sympathetic vasoconstriction when the sympathetic nervous system, reacting to a situation perceived as dangerous, attempts to raise blood pressure through vasoconstriction. The NO compound is also capable of reducing clotting in the blood stream due to its ability to prevent platelet adhesion and aggregation.
Қатынасты патология
Атеросклероз және гипертония – жүрек-қан тамырлары аурулары тобына жататын патологиялық жағдайлардың ауыр себептері болып табылады. Осы жағдайлардың арасында эндотелийдің дисфункциясы да бар. Ол қалыпты қызмет атқанда тамырларды кеңейтуге қабілетті болғандықтан, дисфункция жағдайында қатты тамырлардың тарлуына алып келіп, гипертонияны тудыруы мүмкін. Бұл дисфункцияның тағы бір салдары – тромбоциттердің артық жабысуы, бұл қан ұю қаупінің күрт өсуін көрсетеді, соның салдарынан протромботикалық жағдайға ұшырау ықтималдығы артады.
Atherosclerosis and hypertension are grave contributors in the group of pathological conditions under the umbrella of Cardiovascular disease. Among these conditions is also the disfunction of the endothelium, which given its properties of vasodilation when functional, can cause excessive vasoconstriction, thus leading back to hypertension. Another effect of this particular disfunction may also be excessive platelet adhesion, signifying a significant increase in blood clots, thus the promotion of a prothrombotic state.