Кіріспе

Барнсли метрополитен ауданындағы ауыл

Уортли (WURTlee, /ˈwɜːrtli/) – Англия, Батыс Йоркшир, Лидс қаласының ішкі аймағы. Ол қала орталығынан батысқа қарай бір шақырым жерде басталады. Тиісті Лидс қалалық округі Фарнли және Уортли деп аталады. 1700 жылға дейін Виркелей деп аталған. Уортли Лидс приходының тоқымашылық ауданы болды, кейіннен көмір шахталарымен, кірпіш заводтарымен, теміржол аулаларымен және локомотивтер деполарымен – Веллингтон жолындағы дөңгелек депосымен өнеркәсіптікке айналды. Бұл ескерткіш ғимарат бастапқыда онға жуық бу локомотивтеріне арналған, ал қазір ірі коммерциялық көліктерді жалға беру компаниясының кеңсесі болып табылады. 1880 жылдары Уортли кеңейіп жатқан Лидс қаласына қосылды. Уортли үш аймаққа бөлінеді: Жаңа Уортли, Жоғарғы Уортли және Төменгі Уортли.

Жаңа көкөніс

Нью-Вортли – Лидс қаласының орталығына, Армли және Холбекке ең жақын аудан, сондай-ақ HM Prison Leeds түрмесіне де жақын орналасқан. Оның көп бөлігі 1960 жылдары салынған көп қабатты үйлер мен шағын пәтерлерден құралған.

Жоғарғы көкөніс

Үстіңгі Уортли Армли мен Төменгі Уортлидің арасында, нақтырақ айтқанда, солтүстікте Тонг жолымен және оңтүстікте Олдфилд-Лейн/Грин-Хилл-Лейн шекараларымен шектеседі. Ол түрлі-түрлі Виктория дәуіріндегі террасалық үйлерден, 1950 жылдардағы жекеленген үйлерден және заманауи төмен қабатты пәтерлер мен үйлерден құралған.

Төменгі көкөніс

Төменгі Вортли қала орталығынан ең алыс орналасқан, Гилдерсом, Фарнли және Гринбелтке жақын. Аймақ солтүстікте Олдфилд-Лейн және оңтүстікте Гелдерд-роуд шекаралары арасында жатыр. Төменгі Вортлидегі тұрғын үйлердің көп бөлігі 1950 жылдарда салынған жартылай жеке үйлер, сонымен қатар заманауи, төмен қабатты пәтерлер мен жаңадан салынған үйлер де бар. Төменгі Вортлиде Букер (бұрынғы Макро) және Маталан, әрі көптеген автосалон орналасқан. Бұл аймақ қаланың осы бөлігінде Лидс сыртқы айналма жолы мен M621 тас жолына жақындығының арқасында танымал.

Тарих

Өнеркәсіптік революция кезінде айналасындағы аймақтар сияқты, Вортли де өсті. Вортлиде бірнеше шағын өнеркәсіптік мекемелер болғанымен, Армли және Холбек өнеркәсіптік орталықтарына жақын орналасқандығы оның біртіндеп дамуына ықпал етті. Бұл кезде Вортлидің ең айқын ерекшеліктері – теміржол түйіндерінің көптігі және екі газ зауыты болды: Төменгі Вортлидегі кішкентай және Жаңа Вортлидегі Лидстің ең ірі газ зауыты. Соңғысы 2022 жылдың басына дейін үлкен спиральді газ сақтағышымен белгілі болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Вортли ландшафты өзгерді, Лидс қалалық әкімшілігі мен жеке құрылыс компаниялары Вортлидегі Виктория дәуіріндегі шаруашылықтарды қайта жаңартуға кірісті. Жаңа Вортли көбінесе әлеуметтік тұрғын үйлер салу арқылы дамыды, негізінен биік қабатты пәтерлер мен жинақталған үйлерден тұрды. Бұл үйлер сол кездегідей, газ зауытының (қазір қойма) қарамағында салынғанымен, «толыққанды электрмен» жылытылатын болды. 2009 жылы отын тапшылығын болдырмау мақсатында үйлер газға қосылды. Төменгі және Жоғарғы Вортлиде Жаңа Вортлиге қарағанда даму азырақ болды, көптеген үлкен Виктория дәуіріндегі үйлер сақталды және қайта құру жұмыстарын көбінесе дәстүрлі құрылыс әдістерін қолданатын жеке құрылыс компаниялары жүргізді. 1851 және 1852 жылдар аралығында Ұлыбританияда жойылған үлкен солтүстік бегемот – Армли бегемотының сүйектері Эйр өзенінің ежелгі оңтүстік арнасынан, бұрын Вортлиге қарасты жерде, қазір Армли айналымы орналасқан аумақта табылды.

Білім

Вортлиде бір орта мектеп бар, Диксонның бірлік академиясы, бұрынғы Батыс Лидс орта мектебінің орнында салынған. Жақын жерде, Олд Фарнлиде Фарнли академиясы, ал одан батысқа қарай, Пудсиде Краушо академиясы орналасқан. Бұрынғы Вортли орта мектебі (Батыс Лидс орта мектебімен біріктірілген) қайта құрылымдалуды күтуде, ал тізімдегі бұрынғы Батыс Лидс ұлдар орта мектебінің ғимараты пәтерлерге айналдырылды. Үш бастауыш мектеп бар: Бес жолақ, Төменгі Вортли және Уинггейт бастауыш мектептері.

Көрнекті орындар

Жаңа Вортли газ ұстағышының бұзылуынан бері, Вортлидегі ең көзге түсетін құрылыстар – Тонг жолынан жақын орналасқан Клайд Грандж және Клайд Корт көп қабатты үйлері, олар Вортли аймағындағы ең биік ғимараттар болып табылады.