Кіріспе

Америкалық қаржыгер және саясаткер (1808–1895)
Америкалық мемлекет қайраткері

Хью Маккалок (7 желтоқсан 1808 – 24 мамыр 1895) – американдық қаржыгер, АҚШ Азамат соғысын қаржыландыруда маңызды рөл атқарған. Ол үш президент кезінде АҚШ Қаржы министрі қызметін екі рет атқарды. Бастапқыда ұлттық банктер жүйесін құруға қарсы болғанмен, 1857 жылдан 1863 жылға дейін Индиана банкінің басшысы ретіндегі беделі арқасында Қаржы министрлігі оны жаңа жүйені қадағалау үшін шақырды (1863–1865 жж.). 1865–1869 жылдары Қаржы министрі болып қызмет еткен кезде Одақтың Азамат соғысының үлкен қарызын азайтып, қаржыландырды және бұрынғы Америка Конфедерациялық Штаттарында федералды салық жүйесін қайта орнатты. Алтын стандартына жылдам оралуға тырысты, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Ол Линкольн кабинетінің соңғы тірі мүшесі болды.

Ерте өмір

Кеннебанкте (Мэн штаты) дүниеге келген ол Нью-Англиядағы ең ірі кеме жасаушы Хью МакКаллок аға мен Абиал Перкинстің ұлы болды. Ол Мэн штатының Сако қаласындағы Торнтон академиясында білім алып, екі жыл Боудин колледжінде оқыды, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты оқуын тоқтатты. Ол мектепте сабақ берді, содан кейін Бостонда заңгерлік білім алды, ал 1833 жылы Индиана штатының Форт-Уэйн қаласында заңгерлік тәжірибесін бастады. Ол Индиана штатының банк филиалының Форт-Уэйн бөлімшесінің кассирі және менеджері болды, сондай-ақ 1835 жылдан 1857 жылға дейін осы банктің президенті, ал 1857 жылдан 1863 жылға дейін жеке меншіктегі Индиана банкінің президенті қызметін атқарды. 1862 жылғы Ұлттық банк туралы заңға бастапқыда қарсы болғанына қарамастан, оны 1863 жылы Сальмон П. Чейс валютаның бірінші бақылаушысы лауазымына таңдады. МакКаллохтың 22 айлық қызметі барысында 868 ұлттық банк құрылды және ешқандай банктер жабылмады. Бірінші бақылаушы ретінде МакКаллох банк заңнамасына маңызды өзгерістер енгізуді ұсынды, нәтижесінде 1864 жылғы Ұлттық банк туралы заң ұлттық банк жүйесінің негізі болып табылады.

Индиана банкі

МакКаллок өзінің банктік карьерасын Индиана банкінің президенті ретінде бастады. 1833 жылы банк, Америка Құрама Штаттарының Екінші банкі жабылуына жауап ретінде құрылды. Индиана әлі де дамылмаған аймақ болатын және шығысқа қарайғы бірде-бір банк жаңадан құрылған штаттық банк басқаруға құштарлық танытпады. МакКаллок жас штаттың бірнеше белгілі кәсіпкерлерінің бірі болды, және оның банктік тәжірибесі болмаса да, ол осы лауазымға ең лайықты адам болғандықтан тағайындалды. Ол банк жұмысын тиімді жүргізіп, оны ұлттағы ең тұрақты банктердің біріне айналдырды. Ол 1859 жылы банк жабылғанға дейін президент қызметін атқарды, ал банкноттар жаңа ұлттық банктың федералдық банкноттарымен алмастырылды. Содан кейін ол Индиананың Екінші банкінің президенті болды және 1865 жылға дейін осы қызметте қалды.

Мемлекеттік мансап

Линкольн екінші рет президенттікке қайта сайланғаннан кейін бір-екі күн өткен соң, Авраам Линкольн оны Ақ үйіндегі кеңсесіне шақырып, әңгімелесті. Оған Қаржы министрі лауазымы ұсынылды, ол бұл қызметті күтпеген және бастапқыда қаламаған. 1865 жылдың 9 наурызында президент Авраам Линкольн оны Қаржы министрлігінің 27-ші хатшысы етіп тағайындады. Оның өлім төсегіндегі соңғы сәттері кейін көптеген суреттерде бейнеленді. Ол Линкольннің бастағандарын жалғастырып, 1869 жылы оның өкілеттігі аяқталғанға дейін Эндрю Джонсонның президенттік кабинетінде қызмет етті. Ол үкімет соғыс кезінде шығарған «жасыл доллардың» (greenbacks) инфляциясымен бетпе-бет келді, сол себепті оларды айналымнан шығарып, алтын стандартына қайта оралуды ұсынды. Оның серіктесі Джей Кук Линкольннің Одақ армиясын қаржыландыруда маңызды рөл атқарды және құлағанға дейін Американың ең беделді банктерінің біріне иелік етті. 1884 жылдың қазан айынан бастап 1885 жылдың наурызында президент Честер А. Артурдың өкілеттігі аяқталғанға дейін МакКаллок тағы да Қаржы министрі қызметін атқарды. Ол осы алты айдың ішінде алтынмен қамтамасыз етілген валюта үшін күресін жалғастырып, сол кезде валютаның кепілі ретінде қолданылып келген күміс ақшаның соғылуын тоқтату қажет екенін ескертті. МакКаллок қайтыс болғаннан кейін, оның суреті 20 долларлық АҚШ банкноталарының бірнеше сериясында (әсіресе 1902 жылғы серияда) пайдаланылды.

Қайта құруды қаржыландыру

Азамат соғысы негізінен қысқа және ұзақ мерзімді облигациялар мен несиелер шығару арқылы қаржыландырылды, сонымен қатар қағаз ақша басып шығарудан туындаған инфляция, және жаңа салықтар. Көтерме сауда бағалары екі еседен астам өсті, ал инфляцияны төмендету Министр МакКаллохтың басымдылығы болды. Ең маңызды және ең көп дау тудырған мәселе – валюта мәселесі. Мемлекеттік банктер шығарған ескі қағаз ақша алынып тасталды, ал Конфедерация валютасы құндылығын жоғалтты. Ұлттық банктер алтын мен күміспен қамтамасыз етілген 207 миллион доллар ақша шығарды. Федералды қазына 428 миллион долларлық «жасыл бума» (greenbacks) шығарды, бұл заңды төлем құралы болды, бірақ алтын мен күміспен қамтамасыз етілмеді. Сонымен қатар, 275 миллион доллар монета айналыста болды. Қазан айында жарияланған жаңа әкімшілік саясаты, Конгресс келісім берсе, барлық қағаз ақшаны монетаға айырбастауға мүмкіндік беруді көздеді. Өкілдер палатасы 1865 жылдың 18 желтоқсанында 144 дауысқа 6 дауыспен «Алли» қарарысын қабылдады. Сенатта жағдай өзгеше болды, себебі негізгі тұлға сенатор Джон Шерман болды, ол инфляцияны қысқартудың қысқа және ұзақ мерзімді мемлекеттік қарызды қайта қаржыландыру сияқты маңызды емес екенін айтты. Соғыс негізінен салық пен инфляциядан өзге мемлекеттік қарыз есебінен қаржыландырылды. Ұлттық қарыз 2,8 миллиард долларды құрады. 1865 жылдың қазанында оның көп бөлігі қысқа мерзімді және уақытша несиелерден тұрды. Уолл-стрит банкирлері, Джей Кук сияқты, экономиканың тез өсе бастағанына сенді, себебі Homestead Act арқылы ауыл шаруашылығының дамуы, темір жолдардың кеңеюі, әсіресе Оңтүстік темір жолдарының қайта құрылуы, Батыс жағалауға трансконтиненталдық темір жолдың ашылуы және соғыс кезінде өндірістің өркендеуі. «Жасыл бумаға» (greenbacks) қарағанда мақсатты баға жүз долларға 145 доллар «жасыл бума» және 100 доллар алтынды құрады, ал оптимистер ақшаға деген үлкен сұраныс өркендеу дәуірінде бұл көрсеткішті 100-ге қайтаруға мүмкіндік береді деп ойлады. 1866 жылдың сәуір айында қол жеткізілген келісім, қазынаны алты ай ішінде 10 миллион долларға дейін қысқартуды шектеді. Осы уақытта Сенат мемлекеттік қарыздың барлық бөлігін қайта қаржыландырды, бірақ Палата әрекет етпеді. 1867 жылдың басында соғыстан кейінгі өркендеу шындыққа айналды, ал оптимистер қысқартуды тоқтатуды қалады, Конгресс 1868 жылдың қаңтарында осыған бұйрық берді. Сонымен қатар, қазыналық департамент қысқа мерзімді қарыздарды қайта қаржыландыру үшін төмен пайыздық мөлшерлемемен жаңа облигациялар шығарды. Ескі мемлекеттік банкноттар айналымнан жоғалып бара жатқанда, алтын-күміспен қамтамасыз етілген жаңа ұлттық банкноттар тарады. 1868 жылға қарай инфляция минималды деңгейге жетті.

Жеке

МакКаллохтың бірінші некесі Юнис Хардимен аяқталды, ол жас кезінде қайтыс болды. Оның екінші некесі Сьюзан Манмен, мектеп мұғалімімен болды, оны 1836 жылы Форт-Уэйнде жас жесір кезінде кездестірді. Сьюзан Албон П. Манның әпкесі, Томас Эдисонның бәсекелестері Вильям Э. Сойермен бірге «Электродинамикалық жарық компаниясын» құрған адам. Хью МакКаллок Джеймс Пауэлл Керночанмен бірге компанияға алғашқы инвесторлардың бірі болды. Олардың алты баласы болды. Оның қыздарының бірі, Мари Луиза, Линус Йельдің ұлы және Йель отбасының мүшелері, Джулиан Л. Йельдің ағасы Джон Б. Йельге тұрмысқа шықты. Ол 1895 жылы Мэриленд штатының Принс Джорджс округінде, Вашингтонға жақын орналасқан Холли Хилл үйінде қайтыс болды және округ Колумбиясындағы Рок Крик зиратына жерленді. Оның әкесі Нафтали Даггет, Йель колледжінің президенті болды, ал оның отбасы мүшелері Генерал Мурс, Генерал Меланхтон Вулси, конгрессмен және сенатор Джонас Плат, сондай-ақ Скайлер және Ливингстон отбасының мүшесі Алида Ливингстонды қамтыды. МакКаллок 1892 жылы миллионер болды және сол жылғы американдық миллионерлер кітабында жарияланды.

Мұра

Экономикалық тарихшы Аллан Пескиннің айтуынша, МакКаллохтың мансабы батыс пионерін банкир ретінде, сондай-ақ банкирді христиан моралисті ретінде көрсетеді. Ол жақсы білім алған, бірақ бизнес және банк ісінде тәжірибесі болмаған. Оның адалдығы, қарақшылық пен күмәнді ақша айналымының заманында өте маңызды артықшылыққа айналды. Оның ең үлкен қиындықтары соғыс кезінде жаңа ұлттық банк жүйесін құру және содан кейін Одақтың үлкен қарызын қайта қаржыландыру болды. Конфедерацияның қарызы мойндалмады және ешқашан өтелмеді. Ең үлкен мәселе – 428 миллион долларлық жасыл банкноттармен жұмыс істеу болды, дәл сол кезде МакКаллох, барлық дәстүрлі экономистер сияқты, қағаз ақшаны мойындамайтын. Оның ұсынысы – алтын мен күміспен төлемді жылдам қайтару және жасыл банкноттарды айналымнан шығару болды. Бұл қысқарту саясаты айналымнан ақшаны алып тастады, бағаларды, жалақыны және табысты төмендетті, сондай-ақ қарызкерлерге үлкен қысым жасады. Алайда, Республикалық партия МакКаллохтың бағдарламасын қолдады және ол Қаржы министрлігінде жұмыс істеген жылдары өте табысты болды. 1869 жылы ол үкіметтен кетіп, өте бай халықаралық қаржыгерге айналды. Гарвард бизнес мектебінің жатақханасы – МакКаллох залы оның құрметіне аталды. АҚШ-тың Revenue Cutter қызметі және оның ізбасары – АҚШ-тың жағалау күзет қызметі, әрқайсысы кемелерін МакКаллохтың есімімен атады. Revenue Cutter USS McCulloch испан-американ соғысы кезінде Манила шайқасында Джордж Дьюидің басшылығымен қызмет етті, ал жағалау күзет кемесі McCulloch Екінші дүниежүзілік соғыста және Вьетнам соғысында қызмет етті. МакКаллохтың өмірі туралы негізгі мәліметтерді оның өзінің "Жарты ғасырдың адамдары мен өлшемдері" (Нью-Йорк, 1888) кітабында табуға болады. МакКаллох Линкольн кабинетінің соңғы тірі мүшесі болды. Оның Форт-Уэйндегі үйі, Хью МакКаллох үйі, 1980 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді.