Кіріспе

Американдық қаржыгер (1821–1905)

Джей Кук (10 тамыз 1821 – 16 ақпан 1905) – Америка Құрама Штаттарының Азамат соғысы кезінде Одақтың соғысқа қатысуын қаржыландыруға және соғыстан кейінгі солтүстік-батыс АҚШ-тағы темір жолдарды дамытуға көмектескен американдық қаржыгер. Ол АҚШ-тағы алғашқы маңызды инвестициялық банкір және алғашқы сымдық кеңселер желісін құрушы ретінде танылады.

Ерте өмір

Кук Огайо штатының Сандуски қаласында Элеутерос Кук пен Марта Карсвелл Куктың ұлы ретінде дүниеге келді. Элеутерос Кук – Огайо штатының алғашқы заңгерлерінің бірі және Уиг партиясының өкілі, Огайо Бас Ассамблеясының мүшесі, сондай-ақ 1831-1833 жылдар аралығында Огайодан Конгресске сайланған депутат болды.

Азамат соғысының қаржыгері

1838 жылы Кук Филадельфияға барып, Э. В. Кларк & Co. банктік үйіне кеңсе қызметкері ретінде орналасты және 1842 жылы серіктес атанды. Ол 1858 жылы бұл фирмадан кетті. 1861 жылдың 1 қаңтарында, АҚШ Азамат соғысының басталуына бірнеше ай қалғанда, Кук Филадельфияда Jay Cooke & Company жеке банкін ашты. Соғыс басталғаннан кейін Пенсильвания штаты соғысқа қатысу үшін 3 миллион доллар (қазіргі шақтағы құны) қарыз алды. Кук 500 миллион долларлық облигацияны және тағы 11 миллион долларды жылдам сатты. Конгресс осы артық соманы дереу мақұлдады. Кук ұлттық банктердің құрылуына ықпал етті және Конгресс институттарды уәкілеттік бергенге дейін Вашингтонда және Филадельфияда ұлттық банктерді ұйымдастырды. Куктің облигациялық кампаниялары Одақтың мүддесіне жасалған патриоттық үлес ретінде жоғары бағаланды, бірақ оның жеке қаржылық табыстары да назардан тыс қалмады. Облигациялардан түскен қаражатты федералдық қазынаға салуды кешіктіргені үшін танымал болды, ол сыбайлас жемқорлыққа айыпталды және 1862 жылдың 22 желтоқсанында өкіл Чарльз Р. Трен Қазынашылықты Конгресс арқылы тексеруді ұсынды, бірақ бұл тексеру ешқашан өткізілмеді. Алайда, жұмыстарға (әсіресе теміржол құрылысына) қаржыны алдын ала беру кезінде фирма өз капиталын жоғары бағалады және 1873 жылғы экономикалық дағдарыс жақындағанда жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. Джей Кук кіші – Куктің ұлы және Барнидің жеңешісі – жаңа фирмаға аз үлесті серіктес ретінде қосылды. 1880 жылға қарай Кук барлық қаржылық міндеттемелерін орындады және Юта штатындағы Хорн күміс кеніне салған инвестициясы арқылы қайтадан байыды. Ол 1905 жылдың 16 ақпанында Пенсильвания штатының Челтенхэм қалашығындағы Огонц (қазіргі Элкинс Парк) ауданында дүниеден өтті. Сондай-ақ, ол Гибралтардағы жазғы үйінен шығанақтың арғы жағында орналасқан Оңтүстік Басс аралындағы Сент-Полс епископ шіркеуіне де иелік еткен. Банкротқа ұшырап, Огонц мүлігінен бас тартуға мәжбүр болғаннан кейін, ол оны кейін сатып алып, қыздар мектебіне айналдырды. Генри Шреди салған Джей Кук мүсіні Дулут қаласындағы 9-шы даңғыл мен Супериор көшесінің қиылысына жақын орналасқан Джей Кук алаңында орналасқан.