Тринатрий цитраты: қасиеттері, қолданылуы және пайдасы
Trisodium citrate
Тринатрий цитраты (Na3C6H5O7) – тағамдық қоспа, дәм беруші және сақтаушы ретінде қолданылады. Химиялық қасиеттері, қолданылуы туралы толық ақпарат. E331.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тринатрий цитратының молекулалық формуласы Na3C6H5O7 болып табылады. Ол кейде жай ғана "натрий цитраты" деп аталады, бірақ натрий цитраты лимон қышқылының үш натрий тұзының кез келгенін білдіре береді. Оның дәмдік сипаттамасы тұзды, аздап қышқыл және ол жұмсақ сілтілік қасиетке ие.
Trisodium citrate has the molecular formula Na3C6H5O7. It is sometimes referred to simply as "sodium citrate", though sodium citrate can refer to any of the three sodium salts of citric acid. It possesses a saline, mildly tart flavor, and is a mild alkali.
Тамақ
Натрий цитраты көбінесе тағамдық қоспа ретінде, әдетте дәм беру үшін немесе сақтаушы ретінде қолданылады. Оның Е нөмірі – E331. Натрий цитраты кейбір газдалған сусындардың түрлерінде дәмдеуіш ретінде пайдаланылады. Ол братьвурст құрамына енгізіледі, сондай-ақ дайын сусындар мен сусын қоспаларында қолданылып, қышқыл дәм береді. Желатин қоспаларында, балмұздақта, йогуртта, джемдерде, тәттілерде, сүт ұнтағында, өңделген ірімшіктерде, газдалған сусындарда және тағы да басқа өнімдерде кездеседі. Натрий цитраты ірімшік жасау кезінде эмульгатор және тұрақтандырғыш ретінде қолданылуы мүмкін. Ол майдың бөлінуін тоқтатып, ірімшіктің майлы болмастан еруіне жағдай жасайды.
Sodium citrate is chiefly used as a food additive, usually for flavor or as a preservative. Its E number is E331. Sodium citrate is employed as a flavoring agent in certain varieties of club soda. It is common as an ingredient in bratwurst, and is also used in commercial ready to drink beverages and drink mixes, contributing a tart flavor. It is found in gelatin mix, ice cream, yogurt, jams, sweets, milk powder, processed cheeses, carbonated beverages, and wine, amongst others. Sodium citrate can be used as an emulsifying stabilizer when making cheese. It allows the cheese to melt without becoming greasy by stopping the fats from separating.
Буферлеу
Әлсіз қышқылдың конугатты негізі ретінде цитрат, pH өзгерісіне қарсы тұрып, буферлік агент немесе қышқылдықты реттеуші ретінде әрекет етеді. Ол кейбір заттардың, мысалы, желатин десерттерінің қышқылдығын бақылау үшін қолданылады. Оны кофе машиналарымен қолданылатын сүт контейнерлерінде табуға болады. Бұл қосылыс, мысалы, Alka Seltzer сияқты антиацидтерді суға еріткен кезде түзіледі. 25°C температурада 5 г/100 мл су ерітіндісінің pH диапазоны 7,5-ден 9,0-ға дейін. Ол көптеген жарнамалық сүт өнімдеріне, негізінен ішек-қарын жүйесінің pH әсерін бақылау үшін қосылады, әсіресе ірімшік және йогурт сияқты өңделген өнімдерде, сонымен қатар ол физикалық гельдің микроқұрылымына да пайдалы әсер етеді.
As a conjugate base of a weak acid, citrate can perform as a buffering agent or acidity regulator, resisting changes in pH. It is used to control acidity in some substances, such as gelatin desserts. It can be found in the milk minicontainers used with coffee machines. The compound is the product of antacids, such as Alka Seltzer, when they are dissolved in water. The pH range of a solution of 5 g/100 ml water at 25 °C is 7.5 to 9.0. It is added to many commercially packaged dairy products to control the pH impact of the gastrointestinal system of humans, mainly in processed products such as cheese and yogurt, although it also has beneficial effects on the physical gel microstructure.
Химия
Натрий цитраты Бенедикт сапалық ерітіндісінің құрамына кіреді және көбінесе органикалық талдауда глюкоза сияқты тотығуға бейім қанттардың бар екенін анықтау үшін қолданылады.
Sodium citrate is a component in Benedict's qualitative solution, often used in organic analysis to detect the presence of reducing sugars such as glucose.
Медицина
1914 жылы бельгиялық дәрігер Альберт Хастин және аргентиналық дәрігер және зерттеуші Луис Аготе қан құю кезінде натрий цитратын антикоагулянт ретінде табысты қолданды, ал Ричард Левисон 1915 жылы оның дұрыс концентрациясын анықтады. Ол бүгінге дейін қан жинау түтіктерінде және қан банктерінде қанды сақтау үшін қолданылады. Цитрат ионы қандағы кальций иондарымен байланысып, кальций цитраты кешенін құрайды, бұл қан ұю механизмін бұзады. Соңғы кезде тринатрий цитраты гепариннің орнына васкат және гемодиализ желілерінде құлыптау агенті ретінде қолданылады, себебі оның жүйелік антикоагуляция қаупі төмен. 2003 жылы Ööpik және авторлар тобы натрий цитратының (дене салмағының 0,5 г/кг) 5 км қашықтыққа жүгіруде 30 секундқа нәтижені жақсартатынын көрсетті. Натрий цитраты несеп жолдарының инфекцияларында, мысалы циститте туындайтын дискомфортты басуға, дистальді бүйрек түтікшесі ацидозында байқалатын ацидозды азайтуға және сонымен қатар осмостық лаксатив ретінде де қолданылады. Ол Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) ауызша регидратациялық ерітіндісінің маңызды құрамы болып табылады. Ол анестезия алдында, әсіресе кесарево сечение кезінде асқазан мазмұнының аспирациясымен байланысты қауіптерді азайту үшін қышқылды бейтараптандыру ретінде қолданылады.
In 1914, the Belgian doctor Albert Hustin and the Argentine physician and researcher Luis Agote successfully used sodium citrate as an anticoagulant in blood transfusions, with Richard Lewisohn determining its correct concentration in 1915. It continues to be used today in blood collection tubes and for the preservation of blood in blood banks. The citrate ion chelates calcium ions in the blood by forming calcium citrate complexes, disrupting the blood clotting mechanism. Recently, trisodium citrate has also been used as a locking agent in vascath and haemodialysis lines instead of heparin due to its lower risk of systemic anticoagulation. In 2003, Ööpik et al. showed the use of sodium citrate (0.5 g/kg body weight) improved running performance over 5 km by 30 seconds. Sodium citrate is used to relieve discomfort in urinary tract infections, such as cystitis, to reduce the acidosis seen in distal renal tubular acidosis, and can also be used as an osmotic laxative. It is a major component of the WHO oral rehydration solution. It is used as an antacid, especially prior to anaesthesia, for caesarian section procedures to reduce the risks associated with the aspiration of gastric contents.
Қазандықты тазалау
Натрий цитраты қазандықтарды тоқтатусыз карбонатты қабықшаны кетіруге және автомобиль радиаторларын тазалауға арналған өте тиімді зат.
Sodium citrate is a particularly effective agent for removal of carbonate scale from boilers without removing them from operation and for cleaning automobile radiators.