Кіріспе
Некер аралы ("тарақ тәрізді арал") - Солтүстік-Батыс Гавай аралдарындағы шағын арал. Ол Тынық мұхитында, Гавайи штатының Гонолулу қаласынан солтүстік-батысқа қарай 692 км, Нихоа аралынан солтүстік-батысқа қарай 249 км және Рак тропигінен солтүстікке қарай 13 км жерде орналасқан. Ол АҚШ-тың Гавай штатының бір бөлігі. Онда Гавай мәдениетінің маңызды тарихи-археологиялық орындары бар және Папаханаумокуакеа теңіз ұлттық ескерткішіндегі Гавай аралдары ұлттық жануарлар дүниесі панатының бөлігі болып табылады. АҚШ-тың халық санағы бюросы Некер аралының жер аумағын есептейді. Арал жартасты, тік беткейлі және топырағы аз. Оның ең биік нүктесі 84 метрді құрайды. Аралдың аты Людовик XVI-ның қаржы министрі Жак Некердің құрметіне берілген.
Necker Island ( "branched island") is a small island in the Northwestern Hawaiian Islands. It is located at in the Pacific Ocean, 430 mile (692 km) northwest of Honolulu, Hawaii, 155 mile (249 km) northwest of Nihoa, and 8 mile (13 km) north of the Tropic of Cancer. It is part of the State of Hawaii in the United States. It contains important prehistoric archaeological sites of the Hawaiian culture and is part of the Hawaiian Islands National Wildlife Refuge within the Papahānaumokuākea Marine National Monument. The United States Census Bureau reports Necker Island's land area as The island is rocky with steep sides and has very little soil. Its highest elevation is 277 feet (84 m). The island is named after Jacques Necker, a finance minister of Louis XVI.
Әкімшілік
Саяси тұрғыдан Некер аралы Гавайи штатындағы Гонолулу қаласы мен округінің құрамына кіреді. Дегенмен, Гавай аралдары ұлттық жануарлар қорығының бір бөлігі болғандықтан, оны АҚШ Балық және жануарлар дүниесі қызметі басқарады. Аралда тұрақты тұрғындар жоқ.
География
Некер аралы – вулкандық конустың қалдығы, ол үлкен, терең емес мұхит жағалауының солтүстік-батыс шетінде, French Frigate Shoals-тың оңтүстік-шығысында орналасқан. Арал ілгекті пішіндес, шамамен ұзындығы ... және ені ... болатын тасты қырқа. Аралдың беті тік және құнарсыз, топырағы өте аз. Ол Солтүстік-батыс Гавай аралдарының екінші кішкентай аралы. Солтүстік-батыс мүйіс аралдың қалған бөлігімен теңіз деңгейінен жоғары емес тар жарық арқылы жалғасқан. Некер аралындағы жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен ... құрайды. Ұялау маусымында шамамен 60 000 құс ұялайды, ал олардың жұмыртқалары барлық тегіс жерді жауып тұрады. Аралда құрлықта тіршілік ететін құстар жоқ.
Археология
Некер аралы көптеген діни орындары мен мәдени ескерткіштерімен танымал. Некер аралы мен Нихоадағы ғибадатханалар (heiau) Гавай аралдарының тізбегінде бірегей болып табылады – олар базальт тас плитасынан тұрады, үстіне тік тастар орналастырылған, көбінесе плитаның жиектеріне жақын. Бұл форма тізбектегі басқа аралдардағы кең таралған орталық кеңістікті қоршаған биік тас қабырғалардан өзгеше. Оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан Кауаи аралының ауызша дәстүрлеріне сәйкес, Некер аралы "кішкентай адамдар" – мифтік менехуни тайпасының соңғы белгілі панасы болған. Аңыз бойынша, менехунилер Кауаиден күшті полинезиялықтар тарапынан қуылғаннан кейін Некер аралына қоныстанды және содан кейін онда әртүрлі тас құрылыстар салды.
Тарих
ХХІ ғасырдың басындағы геологиялық зерттеулер Некер аралының шамамен 10 миллион жыл бұрын пайда болғанын көрсетеді. Қазіргі уақытта оның биіктігі теңіз деңгейінен 84 метрге (277 фут) дейін ғана көтерілгенімен, тарихының ертерек кезеңдерінде ол жоғарырақ биіктікке жеткен және бір кезде қазіргі Оаху аралымен шамалас болған. Гавайи халқы Гавай аралдарына қоныстанғаннан кейін бірнеше жүз жыл өткен соң Некер аралына сапар бастаған болуы мүмкін. Археологтардың пікірінше, аралдың егіншілікке жарамсыз топырағы, кішкентай аумағы және салыстырмалы түрде жауын-шашынның аз болуы оны тұруға жарамсыз еткен. Гавайиліктер Нихоа және басқа жақын аралдардан діни орындарда құлшылық ету үшін келген, бірақ тұрақты қоныстар құрмаған. Француз саяхатшысы Жан Франсуа де Ла Перуз, «L'Astrolabe» (Флюрио де Лангель басқаруымен) және «La Boussole» кемелерінде француз Ғылым академиясының тапсырмасымен саяхаттап, француз фрегаттарының тоғаны (Basse des Frégates Françaises) мен оның құрметіне аталған Ла Перуз шыңының ашылуынан кейін, 1786 жылдың 4 қарашасында Некер аралына келген алғашқы еуропалық болды. Бұл «Қызыл желі» деп белгілі, британ империясының телеграф желісінің бір бөлігі еді. 1893 жылы Гавай Корольдігі құлатылып, оның орнына Гавай Уақытша Үкіметі құрылды. 1894 жылы Гонолулуға британ корветі келген кезде, Уақытша үкіметтің президенті Санфорд Б. Доул Ұлыбританияның Некер аралына талап етуі мүмкін деген алаңдаушылыққа түсті. Ұлыбритания емес, АҚШ-пен жақын қарым-қатынас орнатуды көздеген Доул, капитан Джеймс А. Кінг басқаруымен аралды аннексиялау үшін дереу экспедиция жіберді. 1894 жылдың 27 мамырында Кінг басқаруымен 12 адамнан тұратын десант Некерге төрт сағатқа қонды, «Аннексия төбесі» деп аталған жерге Гавайи туын көтерді және аннексия туралы жариялау оқыды. Бұл қадам аралға қатысты халықаралық дауларды тоқтатты және 1894 жылдың 4 шілдесінде құрылған Гавай Республикасының құрамына енді. Бірақ британ үкіметі Некер аралын пайдалану мәселесі бойынша Гавай үкіметімен келіссөздерін жалғастырды, ал 1894 жылдың 24 қыркүйегінде Чемпион аралға экспедиция ұйымдастырды. 2006 жылдың 15 маусымында АҚШ Некер аралын қамтитын Папаханаумокуакеа теңіз ұлттық ескерткішін құрды.
Қол жеткізу
Некер аралына кемемен жету өте қиын, себебі аралдың жағалауы көбінесе тік. Шарк шығанағындағы жағалауға күшті толқындардың кесірінен қону мүмкін болмайды, бірақ Солтүстік-Батыс мүйісінің батысындағы қорғалған аймақта жартасты тіректерге орташа тыныш жағдайда қонуға болады, алайда күшті толқындар кезінде бұл қауіпті болуы мүмкін. Некер аралына ғылыми, білім беру және мәдени мақсаттармен ғана баруға рұқсат етіледі және АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметінің келісімі қажет, ол ғылыми және мәдени сапарларға басымдық береді.