Бауырдың өт жолдарының тарылуы, бітелуі – балалар ауруы. Себебі, көбінесе генетикалық және афлатоксин әсерінен туындайды. Симптомы мен емдеуі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Биляриялық атрезия, сондай-ақ экстрагепаттық дуктопения және прогрессивті облитерттеуші холангиопатия деп те аталады, бұл бір немесе бірнеше өт жолдарының қалыпты емес тар, бітелген немесе жоқ бауырдың балалық ауруы. Ол туа біткен немесе кейіннен пайда болуы мүмкін. АҚШ-та осы ауру 10 000–15 000 тірі туған нәрестелердің бірінде, ал Ұлыбритания аралдарында 16 700-ден бірінде кездеседі. Биляриялық атрезия Шығыс Азияда ең көп таралған, оның жиілігі 5 000-нан 1-ге тең. Мысырлық нәрестелердегі биляриялық атрезияның себебі, глютатион S трансфераза M1 жетіспеушілігі бар нәрестелерде туылғанға дейін пайда болған афлатоксинмен шақырылған холангиопатия екені дәлелденді. GST M1 жетіспеушілігі бар жаңа туған нәрестелерде туа біткен афлатоксикоздың салдарынан туындаған биляриялық атрезия фенотипі Котб ауруы деп аталады. Синдромдық биляриялық атрезия (мысалы, Биляриялық Атрезия және Көкбауыр ақаулығы (BASM)) белгілі бір гендермен байланысты (мысалы, Поликистоздық Бүйрек Ауруы 1-ге ұқсас 1 – PKD1L1), ал кейбір нәрестелерде оқшауланған аутоиммундық қабыну реакциясының нәтижесінде, мүмкін туылғаннан кейін бауырдың вирустық инфекциясына байланысты биляриялық атрезия пайда болуы мүмкін. Жануарларда өсімдік токсиндері биляриялық атрезияны тудыруы мүмкін. Тиімді емдеу әдістері – операция, мысалы, Касай процедурасы және бауыр трансплантациясы.
Biliary atresia, also known as extrahepatic ductopenia and progressive obliterative cholangiopathy, is a childhood disease of the liver in which one or more bile ducts are abnormally narrow, blocked, or absent. It can be congenital or acquired. It has an incidence of one in 10,000–15,000 live births in the United States, and a prevalence of one in 16,700 in the British Isles. Biliary atresia is most common in East Asia, with a frequency of one in 5,000. The cause of biliary atresia in Egyptian infants has been proven to be as a result of aflatoxin induced cholangiopathy acquired prenatally in infants who have glutathione S transferase M1 deficiency. The biliary atresia phenotype caused by congenital aflatoxicosis in GST M1 deficient neonates is named Kotb disease. Syndromic biliary atresia (e. g. Biliary Atresia Splenic Malformation (BASM)) has been associated with certain genes (e. g. Polycystic Kidney Disease 1 Like 1 PKD1L1), and some infants with isolated biliary atresia may arise as a result of an autoimmune inflammatory response, possibly due to a viral infection of the liver soon after birth. In animals plant toxins have been shown to cause biliary atresia. The only effective treatments are operations such as the Kasai procedure and liver transplantation.
Белгілері мен симптомдары
Бастапқыда, өт атризиясының белгілері нәрестелерде жиі кездесетін, көбінесе зиянсыз жағдай – жаңа туған нәрестелердің сарғаюынан ажырату қиын. Дегенмен, өт атризиясы бар нәрестелерде прогрессивті конъюгациялық сарғаю, ақшыл түсті нәжіс және қою несеп пайда болады. Кейбір нәрестелердің өсуі тоқтап қалуы мүмкін, себебі майлар мен майда еритін витаминдердің (мысалы, К витаминінің) сіңірілуі бұзылады. Бұл қан кетуге бейімділікті тудыруы мүмкін. Соңында, әдетте 2 айдан кейін, портальдық гипертензиямен бірге цирроз дамиды. Егер емделмесе, өт атризиясы бауыр жеткіліксіздігіне алып келуі мүмкін. Алайда, сарғаюдың басқа түрлерінен өзгеше, өт атризиясымен байланысты холестаз көбінесе керниктеруске – бауырдың дисфункциясынан туындайтын мидың зақымдану түріне себеп болмайды. Бұл себебі өт атризиясында бауыр, ауруға шалдыққан болса да, билирубинды конъюгациялай алады, ал конъюгацияланған билирубин қан-ми тосқауылынан өте алмайды.
Initially, the symptoms of biliary atresia are indistinguishable from those of neonatal jaundice, a usually harmless condition commonly seen in infants. However, infants with biliary atresia develop progressive conjugated jaundice, pale white stools, and dark urine. Some infants fail to thrive as there will be a degree of fat and fat soluble vitamin malabsorption (e. g. Vitamin K). This may cause a bleeding tendency. Eventually, and usually after 2 months, cirrhosis with portal hypertension will develop. If left untreated, biliary atresia can lead to liver failure. Unlike other forms of jaundice, however, biliary atresia related cholestasis mostly does not result in kernicterus, a form of brain damage resulting from liver dysfunction. This is because in biliary atresia, the liver, although diseased, is still able to conjugate bilirubin, and conjugated bilirubin is unable to cross the blood–brain barrier.
Себептер
Көптеген нәрестелерде өт атризиясының себебі толыққанды түсініксіз, және бірнеше факторлардың әсер етуі мүмкін, бірақ әсіресе жүктілік кезінде ананың ротавируспен зарарлануы және одан кейін вирустың балаға жұғуы, нәтижесінде өт эпителийінің инфекциялануы және осыған байланысты өт жолдарының бітелуіне алып келетін фиброз маңызды болуы мүмкін. Кейбір жағдайларда басқа вирустармен (соның ішінде COVID-19) зарарлану да мүмкін, мысалы, гепатотропты реовирус 3 инфекциясы және туа біткен цитомегаловирус инфекциясы қарастырылған. Сонымен қатар, кейбір жағдайларда аутоиммундық процестер де патогенез дамуына себеп болуы мүмкін. Дегенмен, осы баламалы себептерге қатысты тәжірибелік деректер әлі де жеткіліксіз.
The cause of biliary atresia in most infants is not fully understood and it is well possible that a number of factors may play a role, but especially maternal rotavirus infection during pregnancy and subsequent transmission of the virus to the child resulting in infection of the biliary epithelium and subsequent occluding fibrosis may be important in this respect. Some cases may relate to infection with other viruses (including COVID 19) as well, for instance infection with the hepatotropic virus reovirus 3 has been proposed and congenital cytomegalovirus infection, as well. In addition autoimmune processes may contribute to pathogenesis in some cases as well. However, with regard to these alternative causation the experimental evidence remains rather weak.
Генетика
Арық атризиясы мен ADD3 гені арасындағы байланыс алғаш рет қытай популяцияларында геномдық ауқымды ассоциациялық зерттеу арқылы анықталды және тай азиялықтары мен еуропалықтарда расталды. Глипикан 1 – гепаран сульфаты протеогликанын кодтайтын GPC1 генінің жойылуымен байланысты болуы мүмкін екені хабарланды. Бұл ген 2-ші хромосоманың ұзын қолда (2q37) орналасқан және қабынуды және Hedgehog генін реттеуге қатысады. Мысырлық нәрестелерде арық атризиясы кезінде GSTM1 генотипі болмаған, ал олардың барлық аналары GSTM1 бойынша гетерозиготты болып табылды. Осылайша, бұл нәрестелер аналық детоксикация жүйесі арқылы аналық жатырда қорғалған болуы мүмкін, бірақ туғаннан кейін афлатоксин жүктемесін заласыздандыра алмайды.
An association between biliary atresia and the ADD3 gene was first detected in Chinese populations through a genome wide association study, and was confirmed in Thai Asians and Caucasians. A possible association with deletion of the gene GPC1, which encodes a glypican 1 a heparan sulfate proteoglycan, has been reported. This gene is located on the long arm of chromosome 2 (2q37) and is involved in the regulation of inflammation and the Hedgehog gene. Egyptian infants with biliary atresia were found to have null GSTM1 genotype while all their mothers were heterozygous for GSTM1. Thus these infants may be protected in utero by their maternal detoxification system, yet once born they cannot handle the detoxification of an aflatoxin load.
Токсиндер
Кейбір өт атризиясы жағдайлары жүктіліктің соңғы кезеңінде афлатоксин В1-ге, ал аздау дәрежеде афлатоксин В2-ге ұшырау салдарынан туындауы мүмкін. Ананың толыққанды детоксикациясы баланың жатыр ішіндегі өмірінде қорғаныш қызметін атқарады, бірақ босанғаннан кейін бала қан мен бауырдағы афлатоксинмен күреседі. Сонымен қатар, бала анасынан афлатоксин М1-ді алады, себебі афлатоксин М1 – афлатоксин В1-дің детоксикация өнімі. Бұл балада холангит тудыратын әлсіз токсин. Жануарларда өт атризиясының шашыраңқы мысалдары кездеседі. Мысалы, қызыл арамшөппен ластанған жерде жайылып жүрген қойлардан туған қошақандардың кейбір уақыттарда өт атризиясы дамиды. Кейіннен өсімдіктерде билиатрезон деп аталатын токсин табылды. Адамдардағы өт атризиясы мен билиатрезон сияқты токсиндер арасындағы байланысты анықтау үшін зерттеулер жалғастырылуда. Кейбір зерттеулерге сәйкес, адам ішегіндегі белгілі бір бактериялардың метаболиті билиатрезонға ұқсас болуы мүмкін.
Some cases of biliary atresia may result from exposure to aflatoxin B1, and to a lesser extent aflatoxin B2 during late pregnancy. Intact maternal detoxification protects baby during intrauterine life, yet after delivery, the baby struggles with the aflatoxin in its blood and liver. Moreover, the baby feeds aflatoxin M1 from its mom, as aflatoxin M1 is the detoxification product of aflatoxin B1. It is a milder toxin that causes cholangitis in the baby. There are isolated examples of biliary atresia in animals. For instance, lambs born to sheep grazing on land contaminated with a weed (Red Crumbweed) developed biliary atresia at certain times. The plants were later found to contain a toxin, now called biliatresone Studies are ongoing to determine whether there is a link between human cases of biliary atresia and toxins such as biliatresone. There are some indications that a metabolite of certain human gut bacteria may be similar to biliatresone.
Диагностика
Диагноз науқастың анамнезіне, дене тексеруге, қан талдауларына, бауыр биопсиясына және ультрадыбыстық зерттеулерге сүйеніп қойылады, сондай-ақ ұзаққа созылған немесе қайта-қайта болатын сарғаю, бауыр функциясының тестілеріндегі бұзылыстар себеп болады. Ультрадыбыстық немесе радиоизотопты бауыр сканері сияқты басқа да бейнелеу әдістері қолданылуы мүмкін, бірақ соңғы нақты диагноз көбінесе зерттеу операциясы барысында ғана қойылады.
Diagnosis is made by an assessment of history, physical examination in conjunction with blood tests, a liver biopsy, and ultrasound scans imaging and is prompted by prolonged or persistent jaundice, with abnormalities in liver function tests. Ultrasound or other forms of imaging such as radio isotope liver scans can also be used but final confirmation is usually only reached at the time of exploratory surgery.
Дифференциалдық диагноздар
Дифференциалдық диагноздар кең және мыналарды қамтиды: Алагиль синдромы, альфа 1 антитрипсин тапшылығы, Байлер ауруы (прогрессивті отбасылық ішкі бауыр холестазы), Кароли ауруы, холедохальдық киста, холестаз, туа біткен цитомегаловирус инфекциясы, туа біткен герпес симплекс вирусы инфекциясы, туа біткен қызылша, туа біткен сифилис, туа біткен токсоплазмоз, кистоздық фиброз, галактоземия, идиопатиялық нәрестелік гепатит, липидтердің жиналуының бұзылыстары, нәрестелердің гемохроматозы және толық парентеральді тамақтанумен байланысты холестаз.
The differential diagnoses are extensive and include: Alagille syndrome, alpha 1 antitrypsin deficiency, Byler disease (progressive familial intrahepatic cholestasis), Caroli disease, choledochal cyst, cholestasis, congenital cytomegalovirus disease, congenital herpes simplex virus infection, congenital rubella, congenital syphilis, congenital toxoplasmosis, cystic fibrosis, galactosemia, idiopathic neonatal hepatitis, lipid storage disorders, neonatal hemochromatosis, and total parenteral nutrition associated cholestasis.
Емдеу
Қалдық атризиясы бар нәрестелердің көпшілігі (>95%) туған бауырды сақтап қалу және қалпына келтіру, өт ағынын жақсарту және сары ауру деңгейін төмендету мақсатында операция жасалады. Бұл процедура Касаи процедурасы (оны алғаш рет жасаған жапондық хирург Морио Касаи атынан) немесе гепатопортоэнтеростомия деп аталады. Процедура толыққанды ем емес деп есептелсе де, ол сары ауруды жеңілдетеді және бауыр фиброзын тоқтатады, бұл қалыпты өсу мен дамуға жағдай жасайды. Жапония, Солтүстік Америка және Ұлыбританиядан жарияланған зерттеулер нәрестелердің шамамен 50-55% есімдерінде билирубин деңгейі қалыпқа келетінін, ал 40-50% балалардың өз бауырларын 5 және 10 жасқа (содан кейін де) дейін сақтап қала алатынын көрсетеді. Бауыр трансплантациясы – бауыр функциясы мен симптомдары Касаи операциясына жауап бермейтін балалар үшін қарастырылатын мүмкіндік. Davenport және авторлардың (Annals of Surgery, 2008) жүргізген ірі ауқымды зерттеулері науқастың жасының болжамға әсер ететін абсолютті фактор емес екенін көрсетті. Жастың ықпалы аурудың себебіне байланысты өзгереді, яғни қалдық атризиясы жеке, кистоздық (CBA) немесе көкбауырдың патологиясымен (BASM) бірге бола ма. Касаи операциясынан кейін кортикостероидтармен емдеу, холеретиктер мен антибиотиктермен бірге немесе оларсыз, өт ағынын жақсартады және сары ауруды жоюға көмектеседі деп қабылданған, бірақ ең тиімді стероидтік протоколдың дозасы мен ұзақтығы әлі де даулы. Сонымен қатар, көптеген ретроспективті зерттеулерде кортикостероидтармен емдеудің туған бауырдың өмір сүру ұзақтығына немесе трансплантация қажеттілігін болдырмауға әсер етпейтіні байқалды.
Most (>95%) infants with biliary atresia will undergo an operation designed to retain and salvage the native liver, restore bile flow, and reduce the level of jaundice. This is known as the Kasai procedure (after Morio Kasai, the Japanese surgeon who first developed the technique) or hepatoportoenterostomy. Although the procedure is not thought of as curative, it may relieve jaundice and stop liver fibrosis, allowing normal growth and development. Published series from Japan, North America, and the UK show that bilirubin levels will fall to normal values in about 50 55% of infants, allowing 40 50% to retain their own liver to reach the age of 5 and 10 years (and beyond). Liver transplantation is an option for those children whose liver function and symptoms fail to respond to a Kasai operation. Recent large scale studies by Davenport et al. (Annals of Surgery, 2008) show that the age of the patient is not an absolute clinical factor affecting prognosis. The influence of age differs according to the disease etiology—i. e., whether biliary atresia is isolated, cystic (CBA), or accompanied by splenic malformation (BASM). It is widely accepted that corticosteroid treatment after a Kasai operation, with or without choleretics and antibiotics, has a beneficial effect on postoperative bile flow and can clear jaundice, but the dosing and duration of the ideal steroid protocol are controversial. Furthermore, it has been observed in many retrospective longitudinal studies that corticosteroid treatment does not seem to prolong survival of the native liver or transplant free survival.
Эпидемиология
Биляриялық атрезия әйелдерге ерлерге қарағанда сәл жиірек, ал азиялықтар мен афроамерикалықтарға кавказдықтарға қарағанда жиірек әсер етеді. Егіздер жұбында немесе бір отбасында тек бір баланың ғана бұл ауруға шалдығуы мүмкін. Жүктілікке дейін немесе жүктілік кезінде қабылданатын дәрі-дәрмектер мен егулердің бұл жағдаймен байланысы жоқ сияқты. Дегенмен, жүктілік кезінде, әсіресе бірінші триместрде диабет болған жағдайда нәрестеде сакральдық агенез, үлкен қан тамырларының орны ауысуы және биляриялық атрезияның синдромдық түрі сияқты туа біткен аномалиялар пайда болуы мүмкін.
Biliary atresia seems to affect females slightly more often than males, and Asians and African Americans more often than Caucasians. It is common for only one child in a pair of twins or within the same family to have the condition. There seems to be no link to medications or immunizations given immediately before or during pregnancy. Diabetes during pregnancy particularly during the first trimester seems to predispose to a number of distinct congenital abnormalities in the infant such as sacral agenesis, transposition of the great vessels and the syndromic form of biliary atresia.