Кіріспе

Стеркобилин – өттен пайда болатын төртпирролды пигмент және гемо катаболизмінің соңғы өнімдерінің бірі. Ол адам нәжісінің қоңыр түсіне жауап беретін химиялық зат, алғаш рет 1932 жылы нәжістен бөліп алынған. Стеркобилин (және оған ұқсас уробилин) өзендердегі фекальдық ластану деңгейін биохимиялық тұрғыдан анықтау үшін маркер ретінде қолданылуы мүмкін.

Метаболизм

Стеркобилин - гемоглобиннің эритроциттердегі гема бөлігінің ыдырауынан пайда болады. Макрофагтар ескірген эритроциттерді ыдыратып, геманы биливердинге айналдырады, ол тез арада еркін билирубинге тотығады. Билирубин плазма ақуыздарына (әсіресе альбуминге) қан ағынында берік байланысып, бауырға тасымалданады, онда ол бір немесе екі глюкуроно қышқылымен білірубин диглюкуронидіне конъюгацияланады және өт ретінде жіңішке ішекке бөлінеді. Жіңішке ішекте, бір бөлігі билирубин глюкурониді терминальды илеумдағы бактериялық ферменттер арқылы қайта билирубинге айналады. Бұл билирубин одан әрі түссіз уробилиногенге айналады. Толқын ішекте қалған уробилиноген стеркобиллиногенге дейін тотығып, содан кейін стеркобилинге дейін окистенуі мүмкін, немесе ол тікелей стеркобилинге тотығуы мүмкін. Стеркобилин адам фекалиясының қоңыр түсіне жауап береді. Стеркобилин содан кейін фекалиямен шығарылады.

Обструктивті сарғаю

Обструктивті сарғаю кезінде билирубин кішкентай ішекке жетпейді, демек стеркобиллиноген пайда болмайды. Стеркобилин және басқа өт пигменттерінің жетіспеуі нәжістің саз түсті болуына әкеледі.

Ауруларды емдеудегі рөлі

1996 жылғы McPhee және авторлар тобының зерттеуі стеркобилин мен басқа да туыс пиррол пигменттерінің – уробилин, биливердин және ксантобилирубин қышқылы сияқты – төмен микромолярлық концентрацияларда қолданғанда ВИЧ-1 протеаза ингибиторларының жаңа класы ретінде әрекет ету мүмкіндігін көрсетті. Бұл пигменттер табысты ВИЧ-1 протеаза ингибиторы Merck L 700,417 (N,N bis(2 гидрокси 1 инданил) 2,6 дифенилметил 4 гидрокси 1,7 гептандамид) препаратының құрылымына ұқсас болғандықтан іріктелді. Осы пигменттердің фармакологиялық тиімділігін зерттеу мақсатында қосымша зерттеулер жүргізу ұсынылады.