Кіріспе
Популяция генетикасында F статистикасы (сонымен қатар фиксация индекстері деп те аталады) – популяциядағы гетерозигоздық деңгейінің статистикалық тұрғыдан күтілетін шамасын сипаттайды; дәлірек айтқанда, Харди-Вайнберг күтімімен салыстырғанда гетерозигоздықтың (көбінесе) азаю дәрежесін көрсетеді. F статистикасын (иерархиялық) бөлінген популяцияның әртүрлі деңгейлеріндегі гендер арасындағы корреляцияның өлшемі ретінде де қарастыруға болады. Бұл корреляцияға генетикалық дрейф, негізін қалаушы әсері, генетикалық тартылыс, генетикалық серуен, мейоздық драйв, мутация, гендер ағыны, инбридинг, табиғи іріктеу немесе Вальхунд эффекті сияқты бірнеше эволюциялық процестер әсер етеді, бірақ ол бастапқыда генетикалық дрейфке байланысты аллельдік бекітілу шамасын өлшеу үшін әзірленген. F статистикасын 1920 жылдары американдық генетик Сьюолл Райт жасаған. Алайда, толық үстемдік гомозиготалық үстемдік пен гетерозиготалардың фенотиптерін бірдей ететін болғандықтан, 1960 жылдардан бастап молекулалық генетиканың дамуына дейін популяциялардағы гетерозигоздықты өлшеу мүмкін болмады. F популяцияның тиімді мөлшерін анықтау үшін қолданылуы мүмкін.
In population genetics, F statistics (also known as fixation indices) describe the statistically expected level of heterozygosity in a population; more specifically the expected degree of (usually) a reduction in heterozygosity when compared to Hardy–Weinberg expectation. F statistics can also be thought of as a measure of the correlation between genes drawn at different levels of a (hierarchically) subdivided population. This correlation is influenced by several evolutionary processes, such as genetic drift, founder effect, bottleneck, genetic hitchhiking, meiotic drive, mutation, gene flow, inbreeding, natural selection, or the Wahlund effect, but it was originally designed to measure the amount of allelic fixation owing to genetic drift. The concept of F statistics was developed during the 1920s by the American geneticist Sewall Wright, who was interested in inbreeding in cattle. However, because complete dominance causes the phenotypes of homozygote dominants and heterozygotes to be the same, it was not until the advent of molecular genetics from the 1960s onwards that heterozygosity in populations could be measured. F can be used to define effective population size.
Бекіту индексі
"Хромосомалық топтың" анықтамасын қайта формулирлеу үшін, диплоидты жеке тұлғалар ішіндегі хромосома жұптары арасындағы айырмашылықтардың орташа санының, популяциядан кездейсоқ алынған хромосомалардың орташа санына қатынасы болады (жеке тұлға бойынша топтастыруды ескермей). Бұл анықтаманы өзгертіп, әр жеке тұлғаның орнына, әр субпопуляция бойынша топтастыруды қарастыруға болады. Популяциялық генетиктер бұл идеяны популяцияның құрылымдық деңгейін өлшеу үшін пайдаланған. Алайда, ғылыми әдебиетте шатасу тудыратын , үшін көптеген анықтамалар бар. Көп қолданылатын анықтамасы мынадай:
мұндағы – субпопуляциялар бойынша есептелген дисперсиясы, ал – гетерозиготтардың күтілетін жиілігі.
Адам популяцияларындағы фиксация индексі
Адам популяциялары арасындағы генетикалық әртүрлілік төмен екені жақсы белгілі, бірақ генетикалық әртүрліліктің таралуы тек шамамен бағаланды. Алғашқы зерттеулер генетикалық өзгерістің 85–90% континенттер ішіндегі бірдей популяцияларда тұратын адамдарда кездесетінін, ал әртүрлі континенттердің популяциялары арасында (континенттік популяциялар) қосымша 10–15% ғана болатынын көрсетті. Кейінірек жүздеген мыңдаған бір нуклеотидтік полиморфизм (СНП) негізінде жасалған зерттеулер континенттік популяциялар арасындағы генетикалық әртүрлілік одан да аз, 3–7% құрайтынын анықтады. Соңғы үш миллион СНП негізіндегі зерттеу генетикалық өзгерістің 12% континенттік популяциялар арасында, ал олардың ішінде 1% ғана екенін көрсетті. Бұл зерттеулердің көпшілігі FST статистикасын немесе оған ұқсас статистиканы пайдаланды.