Кіріспе

Топологияда кенелік қосынды — топологиялық кеңістіктер отбасының "бір нүктедегі біріктірілуі". Нақтырақ айтқанда, егер X және Y нүктеленген кеңістіктер болса (яғни, ерекшеленген базалық нүктелері бар топологиялық кеңістіктер және ), X және Y кенелік қосындысы — X және Y кеңістіктерінің ажыратылған қосындысының бөлігі, мына идентификация бойынша:

мұнда — қатынастың эквиваленттік жабылуы.

Жалпырақ айтқанда, нүктеленген кеңістіктердің индекстелген отбасы болсын, олардың базалық нүктелері . Отбасының кенелік қосындысы былай беріледі:

мұнда — қатынастың эквиваленттік жабылуы.

Басқаша айтқанда, кенелік қосынды — бір нүктеде бірнеше кеңістіктің қосылуы. Бұл анықтама кеңістіктер біртекті болмаса, базалық нүктелерді таңдауға сезімтал. Кенелік қосынды да нүктеленген кеңістік болып табылады, ал екілік операция ассоциативті және коммутативті (гомеоморфизмге дейін). Кейде кенелік қосынды кенелік көбейту деп аталады, бірақ бұл сыртқы көбейтумен бір ұғым емес, оны да көбінесе кенелік көбейту деп атайды.

Мысалдар

Екі шеңбердің клиндік қосындысы сегіздік кеңістікке гомеоморфты. Шеңберлердің клиндік қосындысы көбінесе шеңберлер шоғы деп аталады, ал кез келген сфералардың клиндік көбейтіндісі көбінесе сфералар шоғы деп аталады. Гомотопиядағы жиі қолданылатын құрылым – сфераның экваторындағы барлық нүктелерді біріктіру. Мұның нәтижесінде экватор болған нүктеде біріктірілген сфераның екі көшірмесі пайда болады:

екваторды бір нүктеге дейін біріктіретін карта болсын. Содан кейін кеңістіктің ерекшеленген нүктесіндегі өлшемді гомотопиялық топтың екі элементін қосуды және арқылы олардың құрамын түсінуге болады:

Мұнда – ерекшеленген нүктеден нүктеге жүретін карталар. Жоғарыда екі функцияның клиндік қосындысы қолданылғанын ескеріңіз, бұл олар негізгі кеңістіктердің клиндік қосындысындағы ортақ нүктеде сәйкес келетіндіктен ғана мүмкін.

Категориялық сипаттама

Қиыршық жиынтығын көрсетілген кеңістіктер санатындағы копродукт ретінде түсінуге болады. Балама ретінде, қиыршық жиынтығын топологиялық кеңістіктер санатындағы диаграмманың кеңейтілуі (pushout) ретінде қарастыруға болады, мұнда – кез келген бір нүктелі кеңістік.