Кіріспе

Құс түрі. Сары тоқылған гонолек (Laniarius barbarus), сондай-ақ жалған гонолек деп те аталады, бұталы торғайлар тұқымдасына жататын орташа мөлшерлі сайрақ. Ол экваторлық Африкада, Сенегалден және Демократиялық Конго Республикасынан шығысқа қарай Эфиопияға дейін қоныстанушы, көбейткіш құс. Бұл жасырын құс, орман және басқа да ағаш өсетін жерлерде тығыз бұталардың арасында жиі кездеседі. Ұясы – бұта немесе ағашқа салынған, ішіне екі жұмыртқа салынған тостаған тәрізді құрылым.

Таксономия

1760 жылы француз зоологы Матурин Жак Бриссон Сенегалда жиналған мысалға негізделген «Орнитология» еңбегінде сары тәжді гонолектің сипаттамасын келтірді. Ол француз тілінде La pie griesche rouge du Sénégal және латын тілінде Lanius Senegalensis ruber деген атауларды пайдаланды. Бриссон латынша атаулар бергенімен, олар екі атаулы жүйеге сәйкес келмейді және Зоологиялық номенклатура жөніндегі халықаралық комиссия тарапынан мойындалмайды. 1766 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзінің «Система Натурае» еңбегінің он екінші басылымын жаңартқанда, Бриссон бұрын сипаттаған 240 түрді қосты. Қазіргі кезде бұл түр француз орнитологы Луи Пьер Веййоның 1816 жылы енгізген Laniarius туысына жатқызылады. Екі түрше танылған.

Сипаттама

Сары шоқбалық ұзын денелі, ұзын құйрықты және қысқа қанатты құс. Ересеге келген құсы жарқын түсті, бірақ бұталардың арасында жасырынып жүретіндіктен оны байқау қиын. Басы алтын сары, қалған үстіңгі бөлігі қара, ал астыңғы бөлігі сары құйрықтан басқа қызыл түсті. Аяқтары қара. Еркек және ұрғашы құстар бір-біріне ұқсас, бірақ жас құстар ақшыл және түссіз болады.

Экология

Бұл түрді көру сирек, себебі ол дауысы естілетін қалың бұталардың арасында қоныстанады. Оның дыбыстарына сылдыр-сылдыр және дірілдеген үндер жатады, көбінесе дуэт түрінде орындалады, сонымен қатар флейтаға ұқсас «тоо лиоо» дыбысы дірілдеген «ч чacha» үнімен бірігіп келеді. Сары басты гнонолек негіздінен бұталар мен жердегі жәндіктермен қоректенеді. Оның рационында көбінесе қоңыздар мен көбелек құрттары болады, бірақ кейде құстардың жұмыртқалары мен балапандары да жейді. Ол моногамды және аумақтық. Жұптасу кезінде бір-бірін бұталардың арасынан қуулап, бұтақтан бұтаққа секіріп, металл сықылды дыбыстар шығаратыны байқалған. Тегіш, тостаған тәрізді ұя көбінесе нашар салынған, тамырлар мен өрмелерден бұтада салынады. Екі, немесе кейде үш, сұрғылт жасыл немесе көкшіл жасыл, қара дақты жұмыртқалар шайқалады.