Кіріспе

1980 жылдардағы Ұлыбританиядағы бір жынысты еркектердің садомазохизміне қатысты полиция тергеуі

"Спаннер" операциясы – 1980 жылдардың соңында Ұлыбритания бойынша бір жынысты еркектердің садомазохизмін терген полициялық операция. Метрополитен полициясының әдепсіз басылымдар тобы басқарған тергеу 1987 жылы басталды және үш жылға созылды. Осы кезеңде полиция шамамен 100 гей және бисексуал еркекті тексерді. Тергеу нәтижесінде 43 адамның есімі тізілді, олардың ішінде 16 адам 1978 жылдан 1987 жылға дейін түрлі орындарда өткен, келісімге негізделген, жеке садомазохистік сексуалдық қатынастарға қатысқандары үшін шабуыл жасағаны, дене күтіретін жарақаттар салғаны және басқа да құқық бұзушылықтар жасағаны үшін қудаланды. Бұл жағдай келісімнің шегі және келісім білдірген ересектер арасындағы сексуалдық қатынастарда үкіметтің рөлі туралы жалпыұлттық пікірталас тудырды. Сонымен қатар, садомазохистердің құқықтарын қорғауға бағытталған екі белсенді ұйым құрылды: "Спаннерге кері санау" және "Сексуалдық бостандық коалициясы", сондай-ақ Лондон орталығынан жыл сайынғы SM Pride шеруі ұйымдастырылды. 1996 жылы "Countdown on Spanner" ұйымы "Leather Awards" марапатының аясында "Жылдың ірі коммерциялық емес ұйымы" сыйлығын алды.

Гомосексуализмге қатысты көзқарастар

1980 жылдар Ұлыбританияда гомосексуализмге қатысты жағымсыз көзқарастардың күшейген кезеңі болды, 1987 жылы британдық әлеуметтік көзқарастар сауалнамасы көрсеткендей, халықтың 75% гомосексуалистік әрекеттің әрқашан немесе көбінесе қате екенін ойлады. Сол жылы "Білімсіздіктен өлмеңдер" атты кең ауқымды қоғамдық ақпараттық науқаны аясында Ұлыбританиядағы барлық үйлерге ЖИТС/АИТС туралы ақпараттық жапырақшалар таратылды. Гейлер мен бисексуалдарды ЖИТС пандемиясымен байланыстыру оларға қатысты жағдайды нашарлатты және айыптауға себеп болды. Маргарет Тэтчер басшылығындағы Консервативтік партия 1987 жылғы жалпы сайлау науқанының басты бағыты ретінде ЛГБТ біліміне қарсы тұруды жариялады, сонымен қатар Лейбористер партиясын британ мектептерінде "Жас, гей және мақтан" кітабын таратуда айыптайтын плакаттарды таратты. Сол жылы Консервативтік партияның конференциясында Тэтчер балаларға "гей болудың берілмес құқығы бар" деп үйретіліп жатқаны туралы ескертті.

Полиция және заң

1988 жылы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңның 28-бабы жергілікті билік органдарына "гомосексуализмді қасақана насихаттауға" тыйым салды. Бұл шараны консерватор парламент депутаттары, оның ішінде Питер Бруинвельс қолдады. Ол: "28-бап [гомосексуализмді] заңсыз етуге көмектеседі, ал қалғанын ЖИТС істеп шығарады" деді. Келесі жылдары ЛГБТ асырап алушыларға қатысты кемсітушілік шаралар мен круиздік жазаларды күшейту үшін қосымша заңнамалар ұсынылды. 1967 жылы Англия мен Уэльсте еркектер арасындағы гомосексуализм ішінара қылмыстан босатылса да, ерлер арасындағы ұятсыз әрекеттер қылмыстық құқық бұзушылық ретінде жиі қолданыла берді. Gay Times жүргізген тергеу көрсеткендей, Англия мен Уэльс полициясы 1989 жылы осындай 2022 құқық бұзушылықты тіркеді, бұл қылмыстық жазадан босатудан бергі ең жоғары көрсеткіш. Сол жылы Англия мен Уэльстегі жыныстық қылмыстарға қатысты барлық сотталғандардың 30% өзара келісіммен жасалған гомосексуалдық қатынасқа қатысты, мұндай қудалаулар үкіметке 12 миллион фунт стерлинг тұрады, ал одан туындаған түрме жазалары шамамен 5,5 миллион фунт стерлингке бағаланды.

"Қылымсыз әдебиеттер" тобы

Obscene Publications Squad – Метрополитен полициясының әдепсіздік туралы заңдарды, ең әсіресе 1959 жылғы Obscene Publications Act-ті орындаумен айналысқан бөлімі. Аталған заң кез келген материалды, онымен танысқан адамдарды "бұзып, жемқорлыққа итермелейтін" болса, таратуға тыйым салды. 1976 жылы үш жылдық ішкі тергеуден кейін, бұл отрядтың кем дегенде екі онжылдық бойы Сохо секс индустриясының қорғаныш ақысын алып келгені анықталды. Детектив Уильям Мудидің өзі жылына шамамен 25 000 фунт стерлинг көлемінде пара алғаны белгілі болды. Прокурорлар бұл ұйымды, жаңа қызметкерлерді "жұма күнгі үлестіруге" (Friday night shareouts) мәжбүрлейтін, ал олар Скотланд-Ярдтың қоймасына жеке-жеке кіргізіліп, ақша алатын жүйелі түрде сыбайлас жемқорлыққа батқан ұйым деп сипаттады. Келесі екі жылда 13 офицер түрмеге жабылып, Obscene Publications Squad-қа "Лас отряд" (The Dirty Squad) деген лақап атты берді. Осы оқиғадан кейін, Obscene Publications Squad офицерлерінің қызмет мерзімі сыбайлас жемқорлықпен күресу мақсатында екі жылдан үш жылға дейін ұзартылды. Жаңартылған отряд өзін әлеуметтік консервативті National Viewers' and Listeners' Association және оның даулы негізін қалаушысы Мэри Уайтхауспен біріктірді.

Бұл кезеңде отряд "видео-насиби" (video nasties) моральдық паникасындағы рөлімен, видео жалға беру орталықтарына шабуыл жасап, Evil Dead II және The Driller Killer сияқты қорқынышты фильмдерді тәркілегенімен айқын танылды. Сондай-ақ, гомосексуалдық порнографияға қарсы күшті шаралар қолданды. Оның сыншылары оны христиан фундаментализмінің идеологиясын ұстанатындықтан айыптады, ал Лесбияндық және Гейлік Полиция қауымдастығы оның әрекеттері ЛГБТ қауымдастығы мен полиция арасындағы қарым-қатынасқа "нұқсан келтірді" деді.

Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот

1997 жылдың ақпан айында үш айыпталушы өздерінің ісін Страсбургтегі Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сотқа әкеліп, олардың сотталуы Еуропалық адам құқықтары жөніндегі конвенцияның 8-бабында қамтылған "жеке өмірін, сексуалдық ерекшеліктерін білдіру арқылы құрметтеуге" деген құқығын бұзғанын мәлімдеді. Тарихи шешімде тоғыз судья ер адамдарға қатысты сотталған заңдардың "демократиялық қоғамда денсаулықты қорғау үшін қажетті" екенін растады. Бұл шешімге дейін британ үкіметі Еуропалық соттан әр елдің ерекше әлеуметтік нормаларын ескеруді сұраған еді.

Реакция және соңынан

1990 жылы тергеу мен сот процесіне бірден сын айтылды, Лондонның Гей Полициялық тобы үкімдерді "атасылық" деп сипаттады, ал "Азаттық" қоғамының бас хатшысы Эндрю Пуддефат "заңмен қорғалған жеке өмірге құқық" деп шақырды. Кейр Стармер сот жүйесінің "фактически өзінің моральдық нормаларын басқаларға таңғанын" айтты және "сот жүйесінің өкілдіксіз құрамы оны мұндай іс жасауға жарамсыз етеді" деп мәлімдеді. The Pink Paper газеті бұл істі гомофобиялық "көрсету сот процесі" деп атады, ол "әсіресе геилер арасындағы S&M сексінің заңсыздығы туралы нақты шешім шығаруға" бағытталған. 1991 жылдың 16 ақпанында шамамен 5000 адам Лондон орталығынан Шпаннер ісінің нәтижесіне, сондай-ақ Қылмыстық Әділет заңының 25-тармағына қарсы наразылық танытты, ол круиздік және коттеджтік жағдайлар үшін жазаларды күшейтер еді. 13 сәуірде Манчестердегі "Азаттық '91" шеруінде мыңдаған адам осы мәселелерге наразылық білдірді. 1992 жылдың тамызында Апелляциялық соттың шешімін кері қайтару және "садомазохизмнің адамдық сексуалдық қатынастың жарамды, сезімтал және заңды бөлігі екенін мойындауды талап ету" мақсатымен "Шпаннерге кері санау" атты науқандық топ құрылды. Келесі айда ол "Spanner People" бюллетенін жариялауды бастады және Obscene Publications Squad басшысы Майкл Хеймстің отставкаға кетуін талаппен қоғамдық демонстрация ұйымдастырды. 1996 жылы "Countdown on Spanner" тобы былғары марапаттарының Pantheon аясында "Жылдың ірі коммерциялық емес ұйымы" сыйлығын алды. 28 қарашада алғашқы SM Pride шеруі өтті, онда 700-ден астам адам Лондон орталығынан өтті. 1995 жылы Шпаннер Трасты Шпаннер ісінің айыпталушыларына көмек көрсету, Ұлыбритания заңнамасында садомазохизмді заңдастыру үшін лоббилеу және өздерінің келісімді сексуалдық мінез-құлқы үшін кемсітуге ұшыраған кез келген адамға көмек көрсету үшін құрды. Сол жылдың желтоқсан айында заң комиссиясы қоғамдық кеңесулерден кейін "Қылмыстық заңдағы келісім" атты консультациялық құжатты жариялады, онда "ауыр мүгедектікке" әкеп соқпаса, келісімді садомазохистік актілерін қылмыстық қылмыс деп тану ұсынылды. Бұл ұсыныс ешқашан заңға енгізілген жоқ.