Кіріспе

Британдық заңгер және адам құқықтары белсендісі Питер Бененсон (туған аты Питер Джеймс Генри Соломон; 31 шілде 1921 – 25 ақпан 2005) британдық адвокат, британдық армия полковнигі Гарольд Соломонның ұлы, адам құқықтары белсендісі және Amnesty International (AI) адам құқықтары ұйымының негізін қалаушы; қазіргі уақытта 10 миллионнан астам адамды қамтитын, 150-ден астам ел мен аумақта адам құқықтарын бұзуды тоқтату және саяси тұтқындарды босату мақсатында күресетін жаһандық қозғалыс. Өмірінің көп бөлігінде ол барлық құрметтерден бас тартты, бірақ 80 жасында, көбінесе отбасын қуанту үшін, 2001 жылы өмірінің жетістіктері үшін Ұлыбританияның мақтанышы сыйлығын қабылдады. 1980 жылдары ол "Қыйноққа қарсы христиандар қауымдастығының" төрағасы болды. Сонымен қатар, 1990 жылдары Питер Бененсон румын жетімдеріне көмек көрсетуді ұйымдастырды. Өзі де целиак ауруымен ауырғандықтан, осы аурудан зардап шеккендерге көмектесу үшін де бір топ құрды.

Ерте өмір

Бененсон Лондонда көп балалы еврей отбасында дүниеге келді, британдық Гарольд Соломон мен ресейлік Флора Бененсонның жалғыз ұлы болды. Кейінірек өмірінде Питер Бененсон анасының бойжеткен кездегі тегін қабылдады. Оның әскери шенеунік әкесі Бененсон тоғыз жасында созылған жарақаттан қайтыс болды, ал ол Этон колледжіне түсуге дейін В. Х. Ауденнен жеке сабақ алды. Он алты жасында ол басқа оқушылармен бірге Испания азамат соғысының нәтижесінде жетім қалған балаларға көмек қорын құруға атсалысты. Өлім төсегіндегі әкесінің, орыс қаржыгері Григорий Бененсонның (1860–1939) өсиетімен ол анасының бойжеткен кездегі тегі Бененсонды алды. Ол Оксфордтың Баллиол колледжіне оқуға түсті, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс оның білімін үзіп тастады. Ол Ақпарат министрлігіндегі барлау корпусында қызмет етті, сол жерде ол өзінің алғашқы әйелі Маргарет Андерсонмен танысты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Блетчли паркінде Тестери бөлімінде жұмыс істеді. Ол 41-бөлмеде RSM Бененсон ретінде тіркелген криптограф болып саналады.

Мансап

1946 жылы демобилизациядан кейін Бененсон адвокаттық тәжірибесін бастады, содан кейін Лейбористік партияға қосылып, 1950 жылы Стрейтхемде және 1951, 1955 және 1959 жылдары Хитчинде сайлауға қатысып, жеңіліске ұшырады. Ол 1957 жылы Ұлыбританияда құрылған, адам құқықтары және заң реформасымен айналысатын JUSTICE ұйымын құрған британдық заңгерлер тобының мүшесі болды. 1958 жылы ол ауырып, денсаулығын қалпына келтіру үшін Италияға көшті. Сол жылы ол Рим-католик дініне өтті.

Белсенділік

Бененсон Антонио де Оливейра Салазардың режимі кезінде мемлекеттік төңкеріс жасады деген айыппен екі португалдық түрмеге кесілгені туралы газетте жарияланған хабардан қатты таңғалып, ашуланғанын айтқан. Ол кезде Португалия авторитарлық "Estado Novo" режимімен басқарылды, ал режимге қарсы әрекеттер Португалия мемлекеттік полициясы тарапынан қатаң жазаланды және португал халқына қарсы бағытталған деп есептелді. Ол "The Observer" газетінің редакторы Дэвид Асторға хат жазды. 1961 жылдың 28 мамырында Бененсонның "Ұмытылған тұтқындар" атты мақаласы жарияланды. Хатта оқырмандар саяси немесе діни нанымы үшін түрмеге қамалғандардың барлығына қолдау білдіретін хаттар жазуға шақырылды. Мұндай хаттарды жазу кампанияларын үйлестіру мақсатында 1961 жылдың шілдесінде Лондонда Бененсон және тағы алты адам кездесіп, Amnesty International ұйымын құрды. Олардың арасында консерватор, либерал және Лейбористік партиясынан депутаттар болды. Жауап өте күшті болғандықтан, бір жыл ішінде оннан астам елде хат жазушылардың топтары құрылды.

Халықаралық рақымшылық

Алғашында АИ-нің бас хатшысы болып тағайындалған Бенисон 1964 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты қызметтен шеттеді. 1966 жылға қарай Amnesty International ішкі дағдарысқа тап болды. Оған Халықаралық атқару комитетінің кеңесші президенті лауазымы жаратылды. 1966 жылы Адендегі төтенше жағдай кезінде болған азаптаулар туралы даулы есеп жарияланбағаннан кейін, ол британ үкіметі АИ басқаруына ықпал еткенін айыптады. 1967 жылы Даниядағы Эльсинор қаласында тергеу жүргізіліп, нәтижесі жарияланды. Айыптаулар жоққа шығарылды және Бенисон АИ-ден кетіп қалды. Ұйымда бұдан былай белсенділік танытпаса да, Бенисон кейіннен басқа басшылармен, оның ішінде Сеан МакБрайдпен жеке татуласты.

Жеке өмір

Бененсонның алғашқы әйелі Маргарет Андерсонмен 1972 жылы ажырасып, одан Наташа Бененсон және Джилли Бененсон есімді екі баласы болды. 1973 жылы Сьюзан Бутқа үйленді, одан Манья Бененсон және Жоахим Бененсон есімді екі баласы дүниеге келді.

Өлім

Бененсон 2005 жылғы 25 ақпанда Оксфордтағы Джон Рэдклифф ауруханасында 83 жасында пневмониядан қайтыс болды. Ол жақын орналасқан Нунэхам Куртенэй ауылында тұрған және сонда жерленді.