Кіріспе

Канадалық психиатр (1896–1971)

Джордж Брок Чишольм (18 мамыр 1896 – 4 ақпан 1971) – канадалық психиатр, дәрігер, Бірінші дүниежүзілік соғысының қатысушысы және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) алғашқы бас директоры. Ол Канаданың 13-ші бас хирург қызметін атқарды және көптеген наградаларға ие болды, оның ішінде Канада ордені, Британ империясы ордені, Әскери крест және Ұқыптылық медалі.

Өмірбаян

Брок Чишолм 1896 жылдың 18 мамырында Онтарио штатының Оуквилл қаласында, аймақпен тығыз байланысы бар отбасында дүниеге келді. Оның бабасы, Сэр Исаак Броктың басшылығымен, 1812 жылғы соғыста американдықтарға қарсы күрескен. Бабасының інісі Уильям Оуквилл қаласын құрған адам. Оның әкесі – Франк Чишолм, ол көмір шаруашылығын басқарған.

Канада

1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 18 жасында Чишолм Канадалық экспедициялық корпусына қосылды, 15-ші батальон, CEF құрамында аспаз, снайпер, пулеметші және барлаушы болып қызмет етті. Оның көшбасшылық қабілеті мен батылдығы екі рет марапатталды (екі рет жараланғаннан кейін): Франциядағы Ленс қаласының жанындағы шайқастағы ерлігі үшін Әскери крестпен және оған қоса белгі (Бар) табысталды. Ол капитан шеніне дейін көтеріліп, бір рет жарақат алып, 1917 жылы туған жеріне оралды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) 1948 жылдың сәуір айында Біріккен Ұлттар Ұйымының тұрақты құрылымына айналды, ал Чишолм 46:2 дауыспен агенттіктің бірінші бас директоры болып тағайындалды. Чишолм енді халықаралық психикалық және физикалық денсаулықтың маңыздылығы туралы өз пікірлерін әлемге жеткізуге бірегей мүмкіндік алды. Ол қайта сайланудан бас тартып, 1953 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Осы кезеңде ДДСҰ Мысырдағы холера эпидемиясымен, Грекия мен Сардиниядағы құртау (малярия) індеттерімен сәтті күресті және теңіздегі кемелерге қысқа толқынды эпидемиялық ескерту жүйесін енгізді. Осының нәтижесінде, адамзат тарихында алғаш рет Жер Федерациясының Конституциясын әзірлеу және қабылдау үшін Дүниежүзілік Конституциялық Ассамблея шақырылды.

Нанымдар

Чишолм көпшілік алдында пікір таласына түсетін, бірақ өте ықпалды сөйлейтін адам болды. 1940 жылдардың ортасындағы коммунистік нанымдарынан туындаған пікірлері үшін ол Канада халқынан көп сынға ұшырады. Ол балаларды Санта-Клаусқа, Библияға немесе оның мистикалық деп санайтын нәрселерге сенуге көтермеу керек деп есептеді. Денсаулық сақтау министрінің орынбасары лауазымынан кетіп қалу туралы талаптар Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) атқарушы хатшысы болып тағайындалуымен тоқтатылды, бірақ ол "Канаданың ең белгілі ашулы адамы" ретіндегі беделімен қалды. Басқалар Чишолмды Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) маңызды мекемелерін басқарған үш көрнекті гуманистердің қатарына қосты: ЮНЕСКО-ның Джулиан Хаксли және Тамақ және ауыл шаруашылығы ұйымының (ТАШҰ) Джон Бойд Орр. Оңтүстік Калифорниядағы кем дегенде бір консервативті әйелдер тобы Чишолмды Антихрист деп санады.

Жеке өмірі мен өлімі

1924 жылы 21 маусымда Чишолм Грейс Маклин Райриге үйленді. Олардың екі баласы болды: Кэтрин Энн мен Брок Райри. 1971 жылы 4 ақпанда Чишолм 74 жасында Британдық Колумбия, Викториядағы Ветерандар ауруханасында бірнеше инсульттан кейін қайтыс болды.

Мұра

Ол қайтыс болғаннан кейін, "Нью-Йорк таймс" газеті Чишолмды "Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бас директоры болған шағын қала дәрігері" деп еске алды және оны "Апаттың алдын айтушы" деп атады. "Хисторика Канада" оның "ластану, халықтың артық өсуі және ядролық қарулану жарысының қаупі" туралы ескерткен алғашқы көшбасшылардың бірі болғанын көрсетеді.