Кіріспе
Американдық суретші Рональд Брукс Китаж (/k//iː/'/t//aɪ/; 29 қазан 1932 – 21 қазан 2007) – американдық суретші. Оның венгрлік әкесі Зигмунд Бенвей, ол туылғаннан кейін көп ұзамай анасы Жанна Бруксты тастап кетіп, 1934 жылы олар ажырасып кетті. Анасы – орыс еврей иммигранттарының американдық туған қызы. Ол Венадағы бейнелеу өнері академиясында (Akademie der bildenden Künste) және Нью-Йорктегі Купер Одасында (Cooper Union) оқыды. Францияда және Германияда АҚШ армиясында екі жыл қызмет еткеннен кейін, ол Оксфордтағы Раскин сурет және көркем өнер мектебінде (1958–59) оқуға Англияға көшті, онда ол Сезаннға деген құмарлығын дамытты, содан кейін Лондондағы Корольдік өнер колледжінде (1959–61) Дэвид Хокни, Дерек Бошиер, Питер Филлипс, Аллен Джонс және Патрик Коулфилдпен бірге оқыды. Философ Ричард Вуллхайм және Дэвид Хокни өмір бойына дос болып қалды. 1967–68 жылдары Калифорнияда тұрып, Роберт Крили және суретші Джесс Коллинзбен дос болды. Китаж қайтыс болғаннан кейін жеті апта өткен соң, Лос-Анджелес округінің сот-медициналық сарапшысы өлімнің себебін – тұншығу арқылы өз-өзіне қол жұмсау деп анықтады.
Ronald Brooks Kitaj (/k//iː/'/t//aɪ/; October 29, 1932 – October 21, 2007) was an American artist His Hungarian father, Sigmund Benway, left his mother, Jeanne Brooks, shortly after he was born and they were divorced in 1934. His mother was the American born daughter of Russian Jewish immigrants. He studied at the Akademie der bildenden Künste in Vienna and the Cooper Union in New York City. After serving in the United States Army for two years, in France and Germany, he moved to England to study at the Ruskin School of Drawing and Fine Art in Oxford (1958–59) under the G. I. Bill, where he developed a love of Cézanne, and then at the Royal College of Art in London (1959–61), alongside David Hockney, Derek Boshier, Peter Phillips, Allen Jones and Patrick Caulfield. Richard Wollheim, the philosopher and David Hockney remained lifelong friends. He lived in California from 1967–68 and became friends with Robert Creeley and painter Jess Collins. Seven weeks after Kitaj's death, the Los Angeles County coroner ruled that the cause of death was suicide by suffocation.
Мансап
Кітай Англияда қоныстанды және 1960 жылдары Элинг өнер колледжінде, Камбервелл өнер мектебінде және Слэйд өнер мектебінде оқытумен айналысты. 1968 жылы ол Калифорния университетінде (Беркли) сабақ берді. 1963 жылы Лондондағы Марлборо Нью-Лондон галереясында "Түсіндірмелермен суреттер, түсіндірмесіз суреттер" деген атпен өзінің алғашқы жеке көрмесін ұйымдастырды, онда суреттерге енгізілген мәтін және онымен бірге келген каталог әдебиет пен тарихтың кең ауқымына сілтеме жасады, сонымен қатар Аби Варбургтің символдық формаларды талдауы маңызды ықпал еткендігін көрсетті.
"Лондон мектебі"
Ол 1976 жылы Хейвард галереясындағы Өнер кеңесі үшін "Адамдық балшық" атты көрмені ұйымдастырды (В. Х. Оденнің "Мен үшін өнердің тақырыбы – адам балшығы, / Ал пейзаж – тек торстың фоны" деген жолдарына сілтеме жасап), онда Уильям Робертс, Ричард Карлайн, Колин Селф және Магги Хамблинг сияқты 48 лондондық суретшінің туындылары қойылды. Абстракциялық өнер басым болған кезде реалистік өнерді қолдау мақсатында жасалған көрмеге қатысты даулы каталогтағы эссесінде ол Франк Ауербах, Леон Коссофф, Фрэнсис Бэкон, Люциан Фрейд, Юан Углоу, Майкл Эндрюс, Реджинальд Грей, Питер де Франсиа және өзі сияқты суретшілерді білдіретін "Лондон мектебі" терминін ойлап тапты.
Стиль және әсері
Кітадж британдық поп-өнерге маңызды әсер етті, оның бейнелі суреттері жарқын түстерді, сызықтың экономиялық қолданылуын және жапсарлас жазықтықтарды қамтыды, бұл оларды коллажға ұқсатты, бірақ абстракция мен модернизмнен мүлдем бас тартты. Оның туындыларында саяси тарих, өнер, әдебиет және еврейлік идентичностьқа сілтемелер жиі кездеседі, бәрі бір холстқа үйлесіп, коллаж эффектін тудырады. Ол сонымен қатар суретші Крис Пратермен бірге бірнеше экрандық басылымдар жасады. Кітадж Марлборо Нью-Лондон галереясының директоры Тони Райхардтке болашақ суреттерінің эскиздері ретінде экрандық басылымдарды жасағанын айтты. Содан бері Тони Райхардт Крис Пратерге оның холстқа салған әр басылымнан үш-төрт дана басуды тапсырды. Оның кейінгі туындылары көбірек жекеленді. Кітадж әлемдегі жетекші суретшілердің бірі ретінде танылды, тіпті Дегамен салыстырылды. Шындығында, оған Оксфордта Перси Хортон сурет салуды үйреткен, ал Кітадж оның Уолтер Сикерттің шәкірті болғанын, ал Сикерт Деганың шәкірті болғанын, ал Деганың ұстазы Ингресте оқығанын айтқан. Сонымен қатар, өнер тарихшысы Эдгар Винд оны «Варбург суретшісі» болуға ынталандырды. Оның күрделі композициялары оның сызықтық жұмысына негізделген, монтаж тәсілін қолданады, ол оны «қозғалысқа шақыру» деп атады. Кітадж көбінесе бағдарсыз пейзаждарды және мүмкін емес 3D құрылымдарды, шамадан тыс және икемді адам бейнелерін бейнелейді. Ол көбінесе үстемдік тарихи наративтерге қарсы тұратын, сырттан қарау тұрғысынан көрінеді. Бұл оның ең танымал туындыларының бірі – «Орталық Парижден күз» (Вальтер Бенджаминнен кейін) (1972–73) ең жақсы көрсетеді. Кітадж 1965 жылы Лос-Анджелес округінің өнер мұражайында маңызды көрме ұйымдастырды, ал 1981 жылы Вашингтондағы Хиршхорн мұражайында ретроспективтік көрме өткізді. Ол 1980 жылы Лондонның Ұлттық галереясындағы «Суретшінің көзі» көрмесі үшін суреттерді іріктеді. 1981 жылы Ұлттық дизайн академиясының қосымша мүшесі болып сайланды және 1984 жылы толық академик атанды.
Кейінгі жылдар
Өмірінің соңғы жылдарында ол өзінің яһуди мұрасын жақсырақ түсінуді дамытты, бұл оның туындыларында көрініс тапты, Холокостқа және Кафка мен Уолтер Бенджамин сияқты яһуди жазушыларының ықпалына сілтеме жасап, өзін "айналып жүретін яһуди" деп санай бастады. 1989 жылы Китаж өзінің "Бірінші диаспоралық манифесті" атты кішкентай кітабын жариялады. Кітабында: "Диаспоралық адам бір уақытта екі немесе одан да көп қоғамда өмір сүріп, сурет салады", - деген пікір жазылған. Ол: "Диаспоралық болу үшін яһуди болудың қажеті жоқ" деп қосты. 1994 жылы Тейт галереясында екінші ретроспектива ұйымдастырылды. Лондондағы сыншылардың пікірлері көбінесе жағымсыз болды. Британдық баспасөз Тейт көрмесіне қатыгездікпен шабуыл жасап, Китажды мақтанғақ, атын атауға құмар адам деп атады. Китаж сынды жеке қабылдап, "интеллектуализмге, америкашылдыққа және антисемитизмге қарсы" деп мәлімдеді. Жаман пікірлерге қарамастан, көрме Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайына, содан кейін 1995 жылы Лос-Анджелес округінің өнер мұражайына көшірілді. Екінші әйелі Сандра Фишер 1994 жылы, Тейт галереясындағы көрмесі аяқталғаннан кейін көп ұзамай, өте күшті қан кету лейкоэнцефалитінен қайтыс болды. Ол британдық баспасөзді оның өлімі үшін кінәлады, "олар мені нысанаға алған, бірақ оның орнына оны ұстады" деп мәлімдеді. Дэвид Хокни де келісіп, Сандра Фишерді Лондонның өнер сыншыларының өлтіргеніне сенетінін айтты. 1997 жылы Америка Құрама Штаттарына оралып, Лос-Анджелесте тұңғыш ұлының жанында қоныстанды. "Менің әйелім қайтыс болғанда, - деп жазды ол Эдвард Чейниге, - Лондон мен үшін қайтыс болды және мен Калифорнияға үйге қайтып, ұлдары мен немерелерінің арасында өмір сүруге оралдым. Бұл өте жақсы қадам болды, енді мен үшінші және (соңғы?) акті бастаймын! Теңіз арқылы қолдасқандық." Үш жылдан кейін ол былай деп жазды: "Мен күн сайын қартая бастадым, әрі өзімді усақ-түйекке көңіл бөлмейтін адам сезінемін". "Тейт соғысы" және Сандраның өлімі оның кейінгі туындыларының орталық тақырыбына айналды: ол жиі өзін және қайтыс болған әйелін періштелер ретінде бейнеледі. Лос-Анджелесте No 22 (Сурет, сызба) әдемі жас (және жалаңаш) қыз өзінің қарт сүйіктісінің көлеңкесін (ол оның құшағында отырады) шотландтық Grand Tourist David Allan's Origin of Painting-тен тікелей алынған позада бейнелейді. Соңғысын Эрнст Гомбрих 1995 жылы Ұлттық галереяның "Көлбеулер" атты көрмесіне (және каталогына) енгізді, сондықтан Китадж оны Англиядан біржола кетерден екі жыл бұрын көрген болар еді. 1997 жылы Китадж өзінің "Сандра Три" атты картиналарын, фотосуреттерін және мәтінін Корольдік академияның жазғы көрмесіне қойды. Китадж Академияның жазғы көрмесін "Тейт соғысы" және Сандраның өлімі туралы туындылар тізбесін көрсетуге пайдаланды, тіпті "Сыншы өлтіреді" деген граффити жазуы да бар. 2000 жылы Китадж Post it-тің 3M компаниясы өткізген интернет-сауда-саттықтағы қайырымдылық аукционында өз өнімінің 20 жылдығын атап өту үшін бірнеше суретшілердің бірі болды. Көмiрмен және пастельмен жасалған бұл кесiм 925 долларға сатылып, оны Гиннес рекордтар кiтабына енгiзiлген тарихтағы ең қымбат пошталық жазбаға айналдырды. 1991 жылы Китадж Корольдік академияға сайланды, Джон Сингер Саргенттен кейін академияға кірген алғашқы америкалық. 1995 жылы Венеция биенналында "Алтын арыстан" сыйлығын алды. 2001 жылы Ұлттық галереяда "Кизанн және басқа да шеберлердің аурасындағы Китадж" атты тағы бір көрме өткізді. 2007 жылы Китадж өзінің Екінші диаспоралық манифестін Йель университетінің баспасында жариялады және бір айдан кейін қайтыс болды. 2010 жылдың қыркүйегінде Китаж және Ховард Ходжкин, Джон Уокер, Ян Стивенсон, Патрик Коулфилд және Джон Хойланд сияқты бес британдық суретші Йельдегі Британдық өнер орталығында "Тәуелсіз көз: Самуил мен Габриэль Луридің жинағынан қазіргі британдық өнер" атты көрмеге қатысты. 2012 жылдың қазан айында Берлинде Китадждың 80 жасқа толуына орай үлкен халықаралық симпозиум өтті. Ол Китадж қайтыс болғаннан кейін оның туындыларының алғашқы көрмесін, Берлиндегі еврей мұражайында өткен Obsessions көрмесіне қоса қойылды. Бұл атау оның "иудейлік маңдайына түскен" деген сөздеріне қатысты. All Too Human: Bacon, Freud and a Century of Painting Life 2018 жылдың ақпан айында Tate Britain-де ашылды, Китадждың Лондон мектебінен шабыт алды.