Кіріспе

Нейрондар тобы

Онуф ядросы – миеттену және дефекациялық ұстанымды сақтауға, сондай-ақ оргазм кезіндегі бұлшықет жиырылуына қатысатын адам омыртқасының сакральдық аймағының алдыңғы мүйізінің құрсақ бөлігінде (IX қабаты) орналасқан ерекше нейрондар тобы. Онда моторлық нейрондар бар және ол пудендальдық жүйкенің бастапқы нүктесі болып табылады. Омыртқаның сакральдық аймағы – омыртқаның төртінші сегменті (мойын, кеуде және бел сегменттері алғашқы үш сегмент болып табылады), ол 26-30 омыртқадан тұрады. Бронислав Онуф Онуфрович 1899 жылы Нью-Йорк қаласында жұмыс істеген кезде осы бірегей жасушалар тобын ашты және бастапқыда оны "X тобы" деп атады. Онуфрович "X тобын" ерекше деп санады, себебі бұл жасушалар алдыңғы-латеральді топтағы айналасындағы нейрондардан мөлшері бойынша өзгеше болды, бұл олардың тәуелсіз екенін көрсетеді.

Құрылымы

Онуф ядросы – адамның сақылдақ аймағының алдыңғы мүйізінің вентральды бөлігінде (ламина IX) орналасқан, миктуриция және дефекациялық ұстаманы сақтауда, сондай-ақ оргазм кезінде бұлшықеттердің жиырылуына қатысатын ерекше нейрондар тобы. Онда моторлық нейрондар бар және ол пудендалдық жүйкенің бастапқы нүктесі болып табылады. Омыртқаның сақылдақ аймағы – омыртқаның төртінші сегменті (мойын, кеуде және бел сегменттері алғашқы үш сегмент болып табылады), ол 26-30 омыртқадан тұрады және әр жағынан шамамен 4–6 мм өлшенеді. Басқа жануарларда бұл көрсеткіш екі жағынан шамамен 300-500 мм құрайды.

Соматикалық

Онуф ядросының моторлық нейрондары ерікті басқарылатын жолақты бұлшықеттерді (рабдосфинктер бұлшықетін) иннервациялайды. Бергманн және авторлар тобының зерттеуі Онуф ядросы жасушаларының цитоскелеттік бұзылыстары моторлық нейрон ауруы/амиотрофиялық латеральді склерозға шалдыққан альфа-моторлық нейрондардағыдай екенін көрсетті.

Жыныстық диморфизм

Онуф ядросы жыныстық диморфты, яғни бір түрдің еркек және әйелдері арасында Онуф ядросының құрылымында айырмашылықтар бар. Иттерде, маймылдарда және адамдарда Онуф ядросының жыныстық диморфизмі анықталған. Бұл түрлердің еркектерінде әйелдеріне қарағанда осы қозғалтқыш нейрондарының саны артық. Сонымен қатар, ұрықтық даму кезеңіндегі әйелді андрогенге жоғары деңгейде ұшырату нәтижесінде Онуф ядросындағы жыныстық айырмашылықтар азаюы (немесе кейбір жағдайларда жойылуы) мүмкін екені көрсетілген.

Зәр шығарудағы стресс инконтиненциясы

Стресс-несепті ұстамау (СНИ) – әйелдерде кіші таздың бұлшық еттерінің әлсіздігінен туындайтын жиі кездесетін ауру. Несептің шығуына себеп болатындар: жөтел, күлкі, тынығу, жаттығу жасау немесе ішкі қысымды, демек, көкбезге түсетін қысымды арттыратын басқа да қимылдар. Несеп ағынын уретра арқылы бақылайтын үш қабат бұлшық ет бар: бойлық тегіс бұлшық еттің ішкі қабаты, дөңгелек тегіс бұлшық еттің ортаңғы қабаты және рабдосфинктер деп аталатын жолақты бұлшық еттің сыртқы қабаты. Уретра симпатикалық, парасимпатикалық және соматикалық жүйке жүйесінің бөлімдерімен басқарылады. Симпатикалық иннервация (жүйкемен қамтамасыз ету) жоғарғы бел омыртқасында орналасқан симпатикалық преганглиондық нейрондардан басталып, гипогастрикалық жүйке арқылы өтеді және уретрадағы бойлық және дөңгелек тегіс бұлшық ет қабаттарында аяқталады. Парасимпатикалық жүйкемен қамтамасыз ету сакральды омыртқадағы парасимпатикалық преганглиондық нейрондардан келеді және сондай-ақ бойлық және дөңгелек тегіс бұлшық ет қабаттарында аяқталады. Соматикалық жүйкемен қамтамасыз ету сакральды омыртқаның алдыңғы мүйізіндегі уретра сфинктерінің моторлық нейрондарынан басталады; бұл Onuf ядросы деп белгілі. Onuf ядросынан басталатын пудендалдық жүйке миктураны басқару үшін рабдосфинктер бұлшық етіне тікелей жалғанады. Симпатикалық сақтау рефлексі немесе кіші таз бен гипогастрикалық рефлекс көкбездің толуымен басталады. Созылу рецепторлары постганглиондық нейрондардың норэпинефрин (НЭ) бөліп шығаруына себеп болады. НЭ көкбездің босаңсуына және уретраның жирылуына ықпал етеді, осылайша несептің шығуына жол бермейді. Соматикалық сақтау рефлексі немесе кіші таз бен пудендалдық немесе қорғау рефлексі күлгенде, тыныққанда немесе жөтелгенде басталады, бұл көкбез қысымын арттырады. Глутамат – рефлекстің негізгі оқушысы. Глутамат NMDA және AMPA рецепторларын белсендіреді, олар әрекет потенциалын тудырады. Бұл әрекет потенциалы ацетилхолиннің бөлінуін белсендіреді, бұл рабдосфинктер бұлшық ет талшықтарының жирылуына әкеледі. Егер қорғау рефлексі қалыпты жұмыс істемесе, СНИ пайда болады.

Шей Дрейгер синдромы

Онуф ядросын кері перспективадан зерттеу үшін (яғни, сақталмаған жағдайларды қарастыру мақсатында) Shy–Drager синдромы бойынша зерттеулер жүргізілді. Shy–Drager синдромы – автономды жүйке жүйесіне шабуыл жасайтын сирек кездесетін нейродегенеративті ауру. Shy–Drager синдромының басты белгісі – ұстамаушылық болғандықтан, ол Онуф ядросына тигізетін әсерін зерттеу үшін қолайлы үлгі саналады. Shy–Drager синдромымен ауырған науқастардың омыртқа миының сакральді бөлімдерін зерттеу кезінде, жасушалардың өлімі Онуф ядросының аймағымен шектелгені анықталды. Бұл, Онуф ядросының несеп-ішек функциясындағы рөлін тағы да бір рет растады.

Тарих

1899 жылы Нью-Йорк қаласында жұмыс істеген кезде Бронислав Онуф Онуфрович осы ерекше жасушалар тобын ашты және бастапқыда оны "X тобы" деп атады. Онуфрович бұл "X тобын" ерекше деп санады, себебі жасушалардың мөлшері алдыңғы-латеральді топтағы басқа нейрондардан өзгеше болды, бұл олардың тәуелсіз екенін көрсетеді. Сфинктер функциясы үшін жауапты мотонейрондардың орналасуындағы айырмашылықтарға қоса, түрлер арасындағы жыныстық диморфизмнің айырмашылықтарын атап өту маңызды. Онуф ядросының жыныстық диморфизмі барлық түрлерде кездеседі, бірақ жыныстық диморфизмнің дәрежесі әртүрлі болады. Мысалы, иттер мен адамдарда перинеальді мотонейрондардың санындағы жыныстық диморфизм, егеуқұйрықтарға қарағанда аз байқалады. Бұл күтілуге лайық, себебі аналық иттер перинеальді бұлшық еттерін сақтайды, ал аналық егеуқұйрықтарда перинеальді бұлшық еттер жоқ. Адамдардағыдай, осы түрлердің Онуф ядросындағы жыныстық айырмашылықтарды қалыптастыруда жатыр ішіндегі андрогендер маңызды рөл атқарады. Егер әйел жүктілік кезеңінде артық андрогенге ұшыраса, Онуф ядросында жыныстық диморфизм пайда болмайды.