Кіріспе

Американдық футболдағы жүгіру ойыны. "Тарту" ойыны, немесе қысқаша "тарту", – американдық футболдың бір түрі. Тарту – бұл пас беру ойыны сияқты маскировкаланған жүгіру ойыны. Бұл, керісінше, "алдаулы пас" ойынынан, яғни жүгіру ойыны ретінде маскировкаланған пас беру ойынынан өзгеше. Бұл ойын көбінесе ұзақ қашықтықта ойналатын жағдайларда қолданылады. "Тарту" ойынының мақсаты – қарсылас команданың шабуылдық сызығын алдап, қорғаныс шебін пасқа дайындалып тұрған қорғаушылармен бірге шабуылшыға қарай жылдыру арқылы қорғаныс арасындағы кеңістікті пайдаланып, допты тиімді жүгірту. "Тарту" ойындары көбінесе "мылтықтан" (shotgun) ойналатын схемада қолданылады, бірақ квотербек ортада тұрған кезде де орындалуы мүмкін. Мұндай ойындар кейде "кешіктірілген беру" деп те аталады. Жүгіруші көбінесе "А" саңылауынан (орталық және шабуылшы қорғаушы арасындағы кеңістік) тікелей жүгіреді, бірақ одан да күрделі нұсқалары бар. Бұл ойынның ең көп таралған түрі – "квотербек тартысы", онда квотербек өзі допты жүгіріп, жүгірушіге допты берудің орнына, оның блоктауға көмектесуіне мүмкіндік береді.

Тарих

Бұл ойынның кім ойлап тапқаны туралы пікір талас тудырады. Бір болжам бойынша, ол 1940 жылдардың соңында қажеттілік тудырған. Packers командасының желілік қорғаушысы Бакетс Голденберг, Bears командасының T формациясында Сид Лакманмен орталықтан кері шегініп, пас беруге дайындалғанда, ойыншылардың басқаша тұруын байқады және осыған байланысты қарсы шабуыл жасауға немесе жасалмауға бейімделді. "Bears" клубының орталық ойыншысы Булдог Тернер, жүгіруге бағытталған жалған кері шегініс ойынын ұсынған деседі. Сонымен қатар, жеребелеу ойынын "Барлық Америка футбол конференциясында" өнер көрсеткен кезеңде Cleveland Browns командасы да ойлап тапқан деген аңыз бар. Бастапқыда пас беруге арналған ойын қате кеткенінен, квотербек Отто Грэм фулбек Марион Мотлиге допты беруге мәжбүр болды. Ойын кезінде кедергі жасауға дайындалған Мотли, күтпеген жерден үлкен пайдаға ие болды. Бапкер Пол Браун импровизацияланған ойынның табысын байқап, оны тұрақты ойын ретінде енгізе бастады және оның төрт түрлі нұсқасын жасады. 1950 жылға қарай, бұл термин әртүрлі басылымдарда пайда бола бастады, мысалы 1950 жылғы Cotton Bowl Classic-те Rice және North Carolina командаларының ойынында.