Кіріспе

Жапондық аркада/құмар ойыны

Жапонияда танымал механикалық ойын Пачинко (パチンコ) – Жапонияда пайда болған механикалық ойын, ол аркада ойыны ретінде және одан да көп құмар ойындар үшін қолданылады. Пачинко жапондық құмар ойындар нарығында батыстағы ойын автоматтарымен салыстыратын, төмен ставкалары мен стратегиясы аз құмар ойындар түріне жатады. Пачинко орталықтары Жапонияда кеңінен таралған, және көбінесе бірнеше ойын автоматтары (пачисло немесе пачислот деп аталады) да орналасқан, сондықтан бұл орындар казиноларға ұқсас көрінеді және жұмыс істейді. Қазіргі заманғы пачинко машиналарында механикалық және электрлік компоненттер бар. Жапонияда ақшаға құмар ойнау заңсыз, бірақ жапон қоғамында төмен ставкалары бар пачинконың кең таралғандығы оған мүмкіндік беретін арнайы заңдық ереже жасады. Пачинкодан ұтып алынған шарларды ойын залында тікелей ақшаға айырбастауға болмайды, оларды ғимараттан шығаруға немесе басқа орталықтармен айырбастауға да болмайды. Дегенмен, оларды орталыққа «арнайы сыйлық» (特殊景品 tokushu keihin) талондарына заңды түрде айырбастауға болады, олар өз кезегінде орталықтан тыс бөлек сатушыға ақшаға «сатыла» алады. Бұл сатушылар (көбінесе орталық иесіне тиесілі, бірақ одан тәуелсіз) содан кейін талонды орталыққа сол бағаға сатады, олар үшін төленген – плюс шағын комиссия, соның арқасында пайда табуға мүмкіндік туады, техникалық жағынан заңды бұзбай. 1999 жылы пачинко орталықтарының сатуы мен кірісі Жапонияның ЖІӨ-нің 5,6%-ын құрады және олар 330 000-нан астам адамды жұмыспен қамтыды, яғни Жапониядағы барлық жұмыспен қамтылғандардың 0,52%-ы. Алайда, бұл пачинко орталықтарының сату сомасы клиенттердің пачинко орталықтарынан жалға алған пачинко шарларының жалпы сомасына негізделген. Пачинко орталықтарында жұмсалған ақшаның шамамен 85%-ы клиенттерге қайтарылады, сондықтан пачинко орталықтарының сатуы статистикалық соманың шамамен 15%-ын құрайды. 2015 жылы Жапонияның пачинко нарығы Макао, Лас-Вегас және Сингапурдың жиынтығынан да көп құмар ойындардан түсетін кірістерді өндірді. Пачинко құмар ойынының ресми емес нарықтық сипаты мен орасан зор пайдасы тарихи түрде якузаның едәуір араласуына әкелді, олар оны ақшаны жылыстату және рэкет үшін құрал ретінде пайдаланды. Алайда 1990 жылдан бастап полиция тарапынан жүргізілген шараларға байланысты бұл мәселе азайды. Соңғы жылдары жапондық пачинко нарығы (пачинко орталықтарынан клиенттер жалға алған пачинко шарларының жалпы саны) және пачинко орталықтарының саны төмендеуін жалғастырды. 2022 жылы нарықтың көлемі 14,6 триллион иенді құрады, бұл 2005 жылы нарықтың ең жоғары деңгейінде болған 35 триллион иеннің жартысынан азырақ, ал 2022 жылы пачинко орталықтарының саны 7665, 1997 жылы 18244 орталықтың жартысынан азырақ болды. Бірнеше жыл бойы орталықтар мен автоматтарының саны азайып келгеннен кейін, Жапониядағы пачинко машиналарының саны 2019 жылдың соңына қарай 2,5 миллионға дейін төмендеді.

Сипаттама

Пачинко машинасы тік пинбол машинасына ұқсайды, бірақ батыстық пинболдан бірнеше жағынан ерекшеленеді. Ол кішкентай (11 мм диаметрлі) болат шарларды пайдаланады, оларды иесі (әдетте "пачинко салоны", қатарластырылған көптеген жеке ойындар) ойыншыға жалға береді, ал пинбол ойындары үлкен, тұтқынға алынған допты қолданады. Ойыншы бір немесе бірнеше допты машинаға жүктеп, содан кейін серіппелі тұтқаны басып, босатады, ол машинаның ішіндегі төселген балғаға бекітіліп, допты металл жолға жібереді. Жол допты ойын алаңының үстінен бағыттайды; содан кейін ол жылдамдығын жоғалтқанда, ойын алаңына құлайды. Кейбір пачинко машиналарында доп үстіне жеткенде секіруі үшін бампер болады, ал басқалары оған алаңның айналасын толық айналып, екінші рет үстіне жеткенде құлауына мүмкіндік береді. Ойын алаңы көптеген мыс тіректермен, ойыншы доптың түсуін күтетін бірнеше кішкентай стақандармен (әрбір ұстағыш доптың еніне шамалы ғана жетеді) және доп ұстағышқа түспесе, төменгі жағындағы тесікпен толтырылады. Доп тіректен тірекке секіріп, құлауын баяулатады және оны алаң бойына бұрады. Ұстағышқа түскен доп төлемді іске қосады, онда бірнеше доп машинаның алдыңғы жағындағы науаға түседі. Ойынның мақсаты – мүмкіндігінше көп допты жеңіп алу, оларды жүлделерге айырбастауға болады. Пачинко машиналары бастапқыда толығымен механикалық болған, бірақ содан бері кең ауқымды электрониканы қосып, бейне слот машиналарын еске түсіреді. Пачинко салондарында жиі кездесетін тағы бір машина түрі – "пачислот", ол болат доптарды пайдаланбайды, бірақ жетондармен немесе монеталармен жүктелген және дәстүрлі ойын автоматтарының катушкаларымен салыстыратын механизмдерді іске қосады. Онлайн казинолар өз өнімдерін жапон нарығына бейімдеу үшін "пачислот" ойындарын ұсынады.

Тарих

Пачинко машиналары алғаш рет 1920 жылдары америкалық "Коринф багателлі" (コリントゲーム) негізінде жасалған және оның атымен аталған "Коринф ойыны" балалар ойыншығы ретінде пайда болды. Тағы бір ықтимал шабыт – 18 ғасырда Батыс Еуропада ойлап табылған "жапон бильярды" (Биллард жапон). Ол 1930 жылдары Нагояда ересектердің ойын-сауығы ретінде пайда болып, одан әрі тарады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапониядағы барлық пачинко залдары жабылды, бірақ 1940 жылдардың соңында қайта ашылды. Пачинко содан бері танымал, ал алғашқы коммерциялық залы 1948 жылы Нагояда ашылды. 2001 жылы британдық BS Group компаниясы Токио Плазаның үлесін сатып алды, ол Жапония бойынша 20-ға жуық залдарды басқарды және Ұлыбританияда залдар ашу мүмкіндігін де қарастырды. 1980 жылға дейін пачинко машиналары механикалық құрылғылар болды, машинаның әртүрлі күйлерін көрсету үшін қоңыраулар қолданылды. Электр энергиясы тек шамдарды жандыру және машинадағы шарлардың азайғаны сияқты мәселелерді көрсету үшін пайдаланылды. Шарлар қанатша арқылы іске қосылды, олардың жылдамдығы қанатшаны әртүрлі биіктікке түсіру арқылы реттелді. Осы кезеңде Nishijin және Sankyo сияқты өндірушілер жұмыс істеді, бүгінгі күні онлайн аукциондарда қолжетімді көптеген машиналар 1970 жылдарға жатады. Жаңа "пачислот" машиналарында үлкен экранда цифрлық слот машинасының дисплейі бар, мұндағы мақсат – джекпотты жеңіп алу үшін үш сан немесе символдың қатарын жинау. Шарлар атылғанда, пачинко машинасына ұқсас, бірнеше тіректер арқылы төмен түседі. Кейбірлері орталық қақпаға түсіп, слот машинасының дисплейін іске қосады. Орталық қақпаға түсетін әрбір шар бір айналысқа себеп болады, бірақ айналыс саны шектеулі, себебі айналыс кезінде шарлар орталық қақпадан өтіп кетуі мүмкін. Әрбір айналыс үшін шаштардың шағын саны беріледі, бірақ мақсат – джекпотты ұту. Машинаның бағдарламасы әрбір айналыстың нәтижесін анықтайды.

Дизайн

Пачинко машиналары бірнеше аспектіде әртүрлі болады – соның ішінде декоративтік механика, дыбыс, әрекеттер, режимдер және қақпалар. Ойын алаңы әдетте суреттері бар мөлдір акрил қабатымен жабылған ағаш тақтадан тұрады. Көптеген қазіргі заманғы машиналарында негізгі бастау қалтасының үстінде LCD экраны орналасқан. Ойын шарларды экранның сол жағында ұстап ойналады, бірақ көптеген модельдерде шар ағыны оңтайландырылған. Көне машиналары қалталарының орналасуы мен стратегиясы жағынан әртүрлі, көбінесе олардың орталық бөлігінде жеңіс қалталары болады.

Төлем тәртібі

Егер айналманың алғашқы екі саны, әріпі немесе символы сәйкес келсе, үшінші доңғалақ тоқтағанға дейін сандық бағдарлама көптеген анимацияларды көрсетеді, бұл ойыншыға қосымша көтеріңкі сезім сыйлайды. Бұл "жету" (немесе rīchi) деп аталады, ал кейде "супер жету" деп аталатын ұзақ анимациялар көрсетіледі. Пачинко автоматтары джекпотты ұту мүмкіндігін әртүрлі деңгейде ұсынады; егер ойыншы джекпотты ұтса, машина төлем режиміне өтеді. Төлем режимі бірнеше раундқа созылады. Әр раундта орталық экранда анимациялар мен бейнелер көрсетіліп тұрғанда, машинаның төменгі бөлігінде үлкен төлем қақпасы ашылады және ойыншы оған шарларды атуға тырысады. Осы қақпаға сәтті кірген әрбір шар машинаның төменгі жағындағы бөлек науаға көптеген шарларды құлатады, оларды шар жинағышқа салуға болады.

Жасырын режимдер, кеңестер және бірден жеңімпаздар

Ойынды жақсарту үшін заманауи машиналар ескі машиналарда мүмкін болмаған бірнеше мүмкіндіктерді біріктірді. Олардың бірі – әртүрлі ойын режимдерін ауыстыру қабілеті, соның ішінде сирек және жасырын режимдер, олар қалыпты ойыннан едәуір өзгеше болуы мүмкін. «Неон Жаратылыс Евангелион» пачинко машиналары сериясында Миссия режимі мен Берсеркер режимі мысалы келтіріледі, олар жеңіске аз әсер ете алады немесе жеңіске кепілдік беруге дейін өзгеруі мүмкін. Видеодағы графика мен жарық үлгілері ойыншыларға жеңіс мүмкіндігі туралы жалпы түсінік береді. Мысалы, «супер жетістік» анимацияны өзгертуге немесе кіріспе анимациясын немесе суретті көрсетуге себеп болуы мүмкін. Бұл қызығушылықты арттырады, ал кейбір өзгерістер жеңіс мүмкіндігі тұрғысынан басқаларына қарағанда маңыздырақ болады. Кейбір машиналарда дереу жеңіс мүмкіндігі бар. Сондай-ақ, екінші мүмкіндіктер де бар, онда ұтылып қалған немесе жеңіс мүмкіндігі өте төмен сияқты айналым ойыншыға үш бірдей сан береді және «қызу режимді» іске қосады.

Төлемнен кейінгі жүйелер

Төлем режимі аяқталғаннан кейін пачинко машинасы екі нәрсенің бірін істей алады. Көптеген пачинко машиналары какухен (確変, 2=確率変動 (3=kakuritsu hendō) – ықтималдықтың өзгеруі) жүйесін қолданады, онда цифрлық слот машинасының мүмкін болатын джекпоттарының белгілі бір пайызы келесі джекпотты ұту ықтималдығын үлкен дәрежеде арттырады, нәтижеге қарамастан тағы бір айналыс жасалады. Какухеннің пайда болу ықтималдығы кездейсоқ сандар генераторымен анықталады. Осы жүйе бойынша ойыншы алғашқы "қиын еңбекпен" жеңгеннен кейін бірнеше джекпотты қатарынан алуы мүмкін, бұл әдетте "қызу режим" деп аталады. Какухен жүйесінің тағы бір түрі – арнайы уақыт немесе ST какухен. Мұндай машиналарда әрбір жеңілген джекпот какухенді тудырады, бірақ бірінші джекпоттан басқа сыйақы алу үшін ойыншы белгілі бір айналымдар саны ішінде белгілі бір шарттарды орындауы керек. Егер джекпот какухен комбинациясын бермесе, пачинко машинасы jitan (時短, қысқаша 2=時間短縮 (3=jikan tanshuku) – уақытты қысқарту) режиміне өтеді, онда айналымдардың саны какухенмен салыстырғанда әлдеқайда көп. Бастапқы төлем шарттары бойынша орталық қақпа шарлардың түсуін жеңілдету үшін кеңейеді; бұл жүйе какухенде де қолданылады. Айналымдар санының артуын өтеу үшін цифрлық слот машинасы әр айналымның соңғы нәтижелерін жылдамырақ шығарады. ST пачинко машиналары бұл режимді ұсынбайды; ол аяқталғаннан кейін машина какухендегідей айналады. Ешқандай джекпот жеңілмегеннен кейін пачинко машинасы бастапқы орнатуларына қайта оралады.

Коатри

2007 жылдан бастап жапондық пачинко машиналарының көпшілігі төлем жүйелеріне котари (小当たり, кішкентай джекпот) енгізе бастады. Котари қалыпты джекпоттан қысқарақ болады және төлем режимінде төлем қақпасы тек қысқа ғана уақытқа ашылады, тіпті оған шарлар түспесе де. Қақпаның ашылу уақыты болжаусыз, нәтижесінде ойыншы еш төлем алмаған джекпотқа ие болады. Котари джекпоттары, машинаның төлем схемасына байланысты, әдеттегідей какухенге әкелуі мүмкін. Котаридің басты мақсаты – пачинко өндірушілеріне ұзақ мерзімді пайдадан айырылмай, клиенттерге көбінесе тиімді көрінетін төлем схемаларын ұсына алу мүмкіндігін беру. Бұл, какухеннің жоғарылау пайыздығына қоса, өндірушілерге «ұрыс» түріндегі машиналарды жасауға да мүмкіндік берді. Ескі пачинко машиналарының кез келген джекпот үшін толық төлем немесе какухен ұсынуынан өзгеше, бұл машиналар ойыншылардан толық төлем алу үшін белгілі бір ықтималдықпен какухен джекпотын ұтуды талап етеді. Бұл үшін ойыншы «ұрысқа» қатысады, онда машинаның тақырыбына сәйкес, ойыншы белгілі бір қарсыласты немесе жауды жеңіп, қосымша какухенді жеңіп алуы керек. Егер ойыншы жеңіліп қалса, бұл қалыпты котари ұтылғанын және машинаның джитан режиміне кіргенін білдіреді. Котариді енгізудің тағы бір себебі – машинаның ойыншы білмей тұрып какухен режиміне өтуіне мүмкіндік беру. Бұл сенпуку (潜伏 'жасырын') какухен деп аталады, себебі ол джекпот режимдерінің ешқайсысында болмайды. Қолданылған пачинко машинасының алдында отырған ойыншы, қалыпты режимде джекпотқа жету мүмкіндігі 1:x болса, x айналым ішінде оңай ұтуы мүмкін, себебі алдыңғы ойыншы машинаның сенпуку режимінде екенін білмеген. Бұл ойыншыларды, тіпті олар қалыпты режимде болса да, машиналарын ойнауды жалғастыруға итермелейді. Жапон пачинко ойыншылары котариді енгізуге қарсы айтарлықтай наразылық білдірген жоқ; керісінше, «ұрыс» түріндегі пачинко машиналары көптеген залдардың маңызды бөлігіне айналды.

Сыйлықтар

Жеңіс қосымша доптар түрінде беріледі, оларды ойыншылар ойынды жалғастыру үшін немесе сыйлықтарға айырбастауға пайдалана алады (2=景品 (3=keihin)). Ойыншылар ұтыстарын айырбастағысы келсе, өз станцияларының үстінде орналасқан шақыру түймесі арқылы зал қызметкерін шақыруы керек. Қызметкер ойыншының доптарын автоматты санау машинасына апарып, олардың санын анықтайды. Арнайы жүлделерден басқа, жүлделер шоколад, қаламдар немесе темекі тұтандырғыштар сияқты қарапайым, немесе электроника, велосипедтер және басқа да заттар сияқты күрделі болуы мүмкін. Жапон заңдарына сәйкес, пачинко доптары үшін тікелей ақша төлеуге рұқсат етілмейді, бірақ көбінесе ойын залынан бөлек, бірақ кейде бір ғимараттың бөлек бөлігінде орналасқан шағын дүкен болады, онда ойыншылар арнайы жүлделерді ақшаға сата алады. Полиция мұны төзімділікпен қарайды, себебі тауарлар мен арнайы жүлделерді төлейтін пачинко залдары, арнайы жүлделерді сатып алатын дүкендерден формальды түрде тәуелсіз болып саналады. Кейбір пачинко залдары жақын жердегі супермаркетте азық-түлікке купон да беруі мүмкін. Якуза (ұйымдасқан қылмыс) бұрын жүлделерді айырбастауға жиі қатысқан, бірақ 1960 жылдардан бастап, және 1990 жылдары күшейген полицияның күш-жігері олардың ықпалын басып тастады. Үш дүкен жүйесі – пачинко залдарында кейхин (жүздемелер) алу үшін қолданылатын жүйе, көбінесе темекі тұтандырғыштар немесе қаламдар сияқты заттармен. Бұл заттар жақын маңдағы дүкенге апарылып, құмар ойындар заңдарын айналып өту үшін ақшаға айырбасталады.

Көңіл көтеру пачинкосы

Жапониядағы көптеген аркадалық бейнеойындарда әртүрлі кезеңдердегі пачинко автоматтары кездеседі. Олар бірдей сомаға көбірек ойын уақытын ұсынады, ал доптарды тек мекемедегі басқа ойындарға ауыстыруға болатын ойын фишкаларына айырбастауға болады. Осы ойын залдарының көпшілігі темекі тартпайтын орындар болып табылады және құмар ойындарға тыйым салынғандықтан, олар кездейсоқ ойыншылар, жаңадан келгендер, балалар және көбірек сергектік атмосферада ойнағысы келетіндер үшін танымал орындарға айналған. Мұндай аркадаларда, ақшаны үнемдейтін ойыншылар жаңа шыққан пачинко автоматтарына аз сома жұмсап, онымен танысып, содан кейін нағыз ойын залына бара алады. Осы автоматтары көптеген дүкендерде де табылады, онда олар сыйлық купоны немесе дүкенде пайдалануға болатын кредиттері бар капсулаларды береді.

Темекі шегу

Пачинко залдарында темекі тартуға рұқсат етіледі, бірақ Жапонияда оларға да қоғамдық орындарда темекі тартуға тыйым салу мәселесі талқыланып жатыр.

Қылмыс

Жапонияда құмар ойындар заңсыз, бірақ пачинко ерекше жағдай деп есептеледі және ойын-сауық ретінде қарастырылады. Ойын үшін тікелей ақшалай жүлделер беруге тыйым салынған, алайда залдар ойыншыларды жақын жердегі айырбастау орталықтарында ақшаға сатуға болатын жетондармен сыйлай алады. 1990 жылдары Жапонияда құмар ойындарға қарсы жалпыға ортақ заң қабылданғаннан бері қоғамдық және саяси қысым артып, полиция ойын залдарының жұмысын қадағалауда белсенділік танытуда.

Шақтардың үлгілері

Пачинко шарларын салоннан алып, басқа жерде пайдалануға тыйым салынады. Мұны болдырмау үшін көптеген салон өз шарларына әртүрлі үлгілер немесе атаулар жазады, бұл кейбір адамдарды әртүрлі дизайнды пачинко шарларын жинауға шабысқандай етеді.

Есірткі

2014 жылғы зерттеуде жапондық ересектер арасында патологиялық құмар ойындарға бейімділік ерлерде 9,04%, әйелдерде 1,6% болған, бұл көрсеткіш Солтүстік Америкадағы 1,6% көрсеткіштен, әсіресе ерлер арасында жоғары. 1999 жылы ойыншылардың 29% өзін тәуелді деп санап, емдеу қажет екенін айтқан. Тағы 30% бюджеттерін асып, ойынға қарыз алғанын мәлімдеген. Sega Sammy Holdings және Konami – көптеген медиа-аралас пачинко автоматтарының екі негізгі лицензия иесі.