Кіріспе

Емен ағашының түрі

Quercus laurifolia (батпақты лавр емені, ромб жапырақты емен, су емені, obtusa емені, лавр емені) – Қызыл емен бөлімінің (Quercus sect. Lobatae) орташа мөлшердегі жартылай мәңгі жасыл емені. Ол АҚШ-тың оңтүстік-шығысы және оңтүстік-орталық аймақтарына тән.

Сипаттама

Quercus laurifolia – биіктігі 130 футқа (40 м) дейін (сирек жағдайда) жететін, үлкен, дөңгелек тәжді ағаш. Жапырақтары кең ланцет пішіндес, ұзын және енді, тілімделмеген (өте сирек үш тілімді), шеттері бүтін және ұшында қылшық болады; олар көктемде жаңа жапырақтар бітуге асыққанда әдетте түсіп қалады. Жемістері (бұршақтары) шағын тостағаншада орналасқан, жарты шар пішіндес, ұзын, жасыл, тозаңданудан кейін шамамен 18 айда қара қоңыр түске дейін жетіледі. Бұршақтардың өнімділігі көбінесе жоғары болады, бұл түрдің жануарлар үшін құндылығын арттырады. Сулы-саздық еменнің гибридтік текті болуы мүмкін деген болжам бар, ол саз еменінен (Quercus phellos) және су еменінен (Quercus nigra) пайда болған; ол осы екі болжамды ата-ана түрлерінің ареалынан тыс жерлерде табылмайды. Бұл қорытынды бұршақтан өсірілген көшеттердің жапырақ пішініне негізделген индекске сүйенген. Алайда, бұл теория кең қолдау таппады, қазіргі авторлар Quercus laurifolia-ны жеке түр ретінде мойындайды (мысалы, Солтүстік Америка флорасы).

Таралуы және мекендейтін ортасы

Сулы-саздықта өсетін лавр емені Вирджиниядан Флориданың ортасына дейін және батысқа қарай Техастың оңтүстік-шығысына дейін өседі. Пенсильвания мен Нью-Джерсиде осы түрдің өсетіні туралы хабарлар бар, бірақ бұл, әдетте, жасанды түрде егілгенін көрсетеді. Бұл түр көбінесе өзен арналарындағы аллювийлік жазықтарда, теңіз деңгейінен белгілі бір биіктікке дейін кездеседі. Ол басқа емен түрлерімен бірге ылғалды жерлерде өсе алады, бірақ үнемі немесе ұзаққа созылған су басуға төзе алмайды. Көбінесе өзендер мен батпақтардың жағасында, егер су жиі баспаса, құмды топырақта өседі. Лавр емені Флориданың орталық бөлігіндегі шалғындықтарда және батыс Флоридадағы батпақтарға жақын құмды төбелерде өседі. Сулы-саздықтағы лавр емені ультисоль және инцептисоль топырақтарында жақсы өседі. Аймақтағы орташа жылдық температурадан бастап, ең төменгі температураға дейін төтеп бере алады. Ең жоғары температураға дейін шыдайды. Жылдық жауын-шашын мөлшері аралығында болуы керек. Осы жауын-шашынның шамасы сәуірден қыркүйекке дейінгі өсу маусымында түседі. Лавр емені – ең суыққа төзімді мәңгі жасыл емендердің бірі. Цинциннатиде өсетін ағаштар лавр еменінің бұрынғыдан да солтүстікке қарай төзімді болуы мүмкін екенін көрсетеді, тіпті температурасы төмендегенде де, 5-айманда өмір сүре алады. Цинциннатиде ағаштардың желтоқсан айына дейін жасыл күйінде қалатыны байқалды.

Экология

Quercus laurifolia ата-анасының бірі ретінде белгілі гибридтер Q. falcata (Q × beaumontiana Sarg.), Q. incana (Q. × atlantica Ashe) және Q. marilandica (Q. × diversiloba Tharp ex A. Camus) болып табылады. Ағаш еменге тән жәндіктерге шағылысады, бірақ ешқандай айқын жәндік проблемалары жоқ. Acorn-дарды Curculio қоңыздарының бірнеше түрі зақымдайды. Дәндерінің ащылығына қарамастан, оларды бұғылар (аққұйрықты бұғылар да бар), батпақ тышқандары, құстар (қаздар, аққұбалар және жабайы түйеқұстар сияқты), егершелер және ұсақ кеміргіштер жейді.

Қолданылуы

Ол негізінен қағаз жасауға жарайтын ағаш ретінде өсіріліп, сатылады. Шағын сәулеттік жобаларда жылдам өсуі мен тартымды сыртқы түріне байланысты әдемі ағаш ретінде жиі қолданылады; оны топырақтың түріне аса мән бермей отырғызады.