Венгр емені (Quercus frainetto) – Оңтүстік-Шығыс Еуропа мен Түркияда өсетін ірі жапырақты ағаш. Сипаттамасы, биіктігі, қабығы, бүршіктері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Емен ағашының түрі
Species of oak tree
Quercus frainetto (синонимдері Quercus conferta, Quercus farnetto), көбінесе венгр емені деп белгілі, Оңтүстік-Шығыс Еуропаға (Италияның, Балқанның, Венгрияның және Румынияның бір бөліктері) және Түркияға тән емен түрі. Ол Quercus секциясының Quercus бөліміне жатады.
Quercus frainetto (synonyms Quercus conferta, Quercus farnetto), commonly known as the Hungarian oak, is a species of oak, native to southeastern Europe (parts of Italy, the Balkans, parts of Hungary, Romania) and Turkey. It is classified in Quercus sect. Quercus.
Сипаттама
Quercus frainetto - бұл ірі жапырақты ағаш, биіктігі 25 метрге жетеді, ені 15 метрге дейін, діңінің айналасы шамамен 3 метрге жуық. Қабығы ашық сұр түсті және кішкентай шаршыраққа бөлінетін жарықтарға жіктеледі. Бүйректер ірі, ұзын және сүйкімді, жылтыр қызғылт немесе ашық қоңыр түсті, ұсақ тосқан түкпен жабылған. Бұтақтары жуан және қызғылт түсті, жоғары қарай бағытталған түктермен жабылған. Жапырақтары ірі, 20 см-ге дейін ұзын, кейде 30 см-ге дейін жетеді, пішіні өзгергіш, 6–10 терең, параллель тіліктерге бөлінген, олар көбінесе кіші тіліктерге жіктеледі. Жапырақ сабақтары әдетте қысқа, 2-5 см, сирек 22 мм-ге дейін ұзын. Жапырақтардың ең кең бөлігі ұшына жақын орналасқан, ол кең және сәл сүйкімді. Жапырақтың негізінде әдетте құлақшалар болады, кейде олар бұтақшаны жабады. Ашық сары-жасыл түсті жас жапырақтар жаздың басында терең қоңыр жасыл түске айналады. Жапырақтардың екі жағы да ұсақ қызғылт түктермен жабылған, әсіресе төменгі жағы. Жапырақтар бұтақтардың ұштарында шоғырланған. Күзде жапырақтар қоңыр, қызғылт немесе сары түске айналады және кейде келесі көктемге дейін бұтақтарда қалады. Ашық қоңыр түсті жаңғақтар шамамен 6 айда піседі. Олардың ұзындығы 3-5 см, жұмыртқа тәрізді, көбінесе дөңгелек ұшы бар. Жаңғақтың қабығы ұзын, бір-біріне жабысқан қабыршақтармен және қызғылт түктермен жабылған. Жаңғақтар әдетте бұтақтардың ұштарында 2-8 топталып орналасады.
Quercus frainetto is a large deciduous tree, reaching heights of tall by broad, with a trunk girth of nearly The bark is light gray in colour and cracks into small square cracking plates. The buds are large, long and pointed, shiny russet or light brown in colour with minute tomentum. The twigs are stout and covered with russet upward pointed hairs. The leaves are large, long, occasionally up to , variable in shape, divided into 6–10 very deep parallel lobes which are usually divided into sublobes. The leaf stalks are usually short, , rarely to 22 mm, long. The leaves are widest close to the apex, which is broad and short pointed. The base of the leaf usually has auricles which sometimes overlap the twig. The light yellow green expanding leaves turn rich dark green by the beginning of summer. The leaves are covered with minute russet hairs, especially the lower surface. The leaves are concentrated at the ends of twigs. The leaves turn brown, russet or yellow in fall and sometimes remain attached to the twigs until the following spring. The light brown acorns mature in about 6 months. They are long, egg shaped, usually with a blunt apex. The acorn cup is covered with long overlapping scales and russet hairs. The acorns tend to concentrate in groups of two to eight at the ends of twigs.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Ағаштың туған орталығы Балқан аймағында орналасқан. Ол Оңтүстік-Шығыс Еуропаның континенттік климатына бейімделген, бірақ оның нақты бір жерде өсуіне ең басты фактор – топырақ. Ол Косово, Сербия, Болгария және Румынияға тән ауыр қышқыл топырақтарға (камбизольдер және вертизольдер) ерекше бейімделген. Бұл топырақтар көбінесе шайылып, жазда өте құрғақ, ал көктемде кейде су толады. Дегенмен, венгр емені су басуға немесе жоғары жер асты суы деңгейіне төзбейді. Сонымен қатар, ол топырақтағы әкке өте сезімтел. Сондықтан, Венгрия Корольдігі Балқанның көп бөлігін билеген кезде берілген ағылшын тіліндегі атымен қайшы келеді, венгр емені қазіргі Венгрияда өте сирек кездеседі, себебі ондағы топырақ әдетте әкке өте бай. Венгр емені мен түрік еменінің орман тобы (Quercetum frainetto cerris Rud.) Балқанда осы еменнің ең көп таралған түрі, сондай-ақ Сербия мен Косовоның ең көп кездесетін орман типі болып табылады.
The centre of the tree's native range is in the Balkans. It is adapted to the subcontinental climate of southeastern Europe, but the main factor of its occurrence at a particular site is the soil. It is specially adapted to heavy acidic soils (cambisols and vertisols), typical of Kosovo, Serbia, Bulgaria and Romania. These soils are usually leached out, very dry in the summer and sometimes waterlogged in the spring. However, the Hungarian oak does not tolerate flooding or high water tables. It is also extremely sensitive to the presence of lime in the soil. Hence, in contradiction to its English vernacular name, which was assigned when the Kingdom of Hungary controlled large parts of the Balkans, the Hungarian oak is a very rare tree in modern Hungary, where the soils are generally very rich in lime. The Hungarian oak Turkey oak forest (Quercetum frainetto cerris Rud.) is the most widespread association of this oak in the Balkans, which is also the most common forest type in Serbia and Kosovo.
Өсіру
Бұл ағаш парктер мен үлкен бақшаларда өсіріледі, ал «Венгр тәжі» сорты Корольдік бау-бақша қоғамының «Бақшалық еңбек сіңіргені үшін» марапатына ие болды.
This tree is cultivated in parks and large gardens, and the cultivar 'Hungarian Crown' has gained the Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit.