Кіріспе

Ко Самуи (немесе Ко Самуи), көбінесе жергілікті жерде Самуи (เกาะสมุย, ) деп қысқартылады, Таиландтың шығыс жағалауындағы арал. Географиялық жағынан Чумфон архипелагының құрамында орналасқан, ол Сурат Тани провинциясының бөлігі болып табылады, алайда 2012 жылдан бастап Ко Самуиге муниципалдық мәртебе берілді, соның салдарынан ол қазіргі таңда жергілікті басқару құқығына ие. Ко Самуи, ауданы шақырымды құрайды, Пхукет аралынан кейін Таиландтың екінші ірі аралы болып табылады. 2018 жылы оны 2,7 миллион турист барды.

Тарих

Бұл аралда алғаш рет шамамен 15 ғасыр бұрын Малайя түбегі мен Оңтүстік Қытайдан келген балықшылар қоныстанған болуы мүмкін. 1687 жылғы қытай карталарында ол Пуло Корнам деген атпен белгіленген. Самуи атауының шығу тегі белгісіз. Ол, мүмкін, санскрит-тамил тіліндегі "สมวย" сөзінен шыққан, ол "теңіз ауа райы" дегенді білдіреді. Немесе Таиландтың оңтүстігіндегі жергілікті халықтың "ต้นหมุย" (толық аты "ต้นสมุย") деп атаған ағашының атынан туындаған болуы мүмкін. Үшінші мүмкіндік – Самуиге алғаш келген Хайнань саудагерлері. Хайнань тілінде "เซ่าบ่วย" сөзі "бірінші арал", "қорғау", немесе "қақпа", тікелей мағынасында "әдемі жағажай" дегенді білдіреді. "เกาะ" (Ко) – тай тілінде "арал" деген сөз. 20 ғасырдың соңына дейін Ко Самуи Тайландтың құрлығымен байланысы аз, өзін-өзі қамтамасыз ететін оқшауланған қауым болып келді. 1970 жылдардың басына дейін аралда жол болған жоқ, сондықтан аралдың бір жағынан екінші жағына жету үшін таулы орталық орманнан бір күндік сапар қажет болды. Қазір Ко Самуи экономикасы негізінен табысты туризм индустриясына, сондай-ақ кокос пен резеңке экспортына негізделген. Экономикалық өсім аралдың қоршаған ортасына және мәдениетіне ғана емес, гүлденуді де әкелді.

География

Ко Самуи Таиланд шығанағында, Сурат Тани қаласынан солтүстік-шығысқа қарай орналасқан (9°С, 100°Е). Бұл Чумфон архипелагындағы ең маңызды арал. Аралдың ең кең жерінде шамамен 25 км-ге жетеді. Солтүстікте Ко Фа Нган, Ко Тао және Ко Нанг Юань курорттық аралдары орналасқан. Самуидің солтүстік-шығысындағы Бангракқа жақын жерде Ко Сом деген кішкентай, адам тұрмайтын арал бар, ал Чавенгтің солтүстік-шығысында Ко Матланг орналасқан. Оңтүстікке қарай Ко Тэен және Ко Мацум аралдары бар, олардың әрқайсысында шағын туристік нысандар кездеседі. Батысында тағы 44 арал орналасқан, олар Му Ко Анг Тонг ұлттық паркін құрайды, Самуиден бір күндік саяхатпен баруға болады. Ко Самуидің орталық бөлігі көбінесе тропикалық орманмен және көптеген әдемі жануарлармен жабылған. Бұл аралдың ең үлкен тауы – Хао-Пом, биіктігі шамамен 635 метрге жетеді. Аралдың жазық және жағалау аймақтары аралдың айналасын айналдыратын, шамамен 50 км-ге созылатын бір жолмен байланысқан. Бұл басты жолдан басқа да көптеген бетон жолдар бұтақтанып, басқа аймақтарға дейін жеткізіледі. Аралдың батыс жағалауында орналасқан Натон қаласы – бұл аралдың бұрынғы астанасы, онда әлі де көптеген үкіметтік кеңселер мен аралдың бес ірі портының екеуі орналасқан. Натон балық шаруашылығы және материктен көліктер мен тауарларды тасымалдау үшін маңызды порт болып табылады. Басты порттың және материкке ең жақын қаланың орналасқан жері Натонды Самуи тұрғындары үшін сауда орталығына айналдырды. Соңғы кезде жергілікті кокос өнеркәсібінен тәуелділіктің төмендеуі, туристік индустрияның дамуы және әуежайдың солтүстік-шығысқа орналасуы Чавенг пен Бофут қалаларындағы коммерциялық белсенділіктің артуына ықпал етті.

Климат

Ко Самуиде 1971–2010 жылдар аралығындағы Тайланд метеорологиялық департаментінің деректеріне сүйенген Кёппен климаттық жіктелімі бойынша тропикалық муссондық климат орналасқан. Климат жылдың көп бөлігінде жылы және ылғалды. Пхукет және Таиландтың оңтүстігінің көп бөлігімен салыстырғанда, Самуидегі ауа райы салыстырмалы түрде құрғақ (Самуи жылына шамамен жаңбыр алады, ал Пхукет). Пхукеттегі жаңбырлы маусым алтыдан сегіз айға созылады. Ко Самуиде жылына екі айдан аспайтын жаңбыр жауады. Ең көп жауын-шашын әдетте қазан айының ортасынан желтоқсан айының басына дейін жауады. Жылдың қалған уақытында тропикалық климатқа байланысты жаңбыр шашын шамалы болады, әдетте 20–60 минутқа созылады.

Әкімшілік

Ко Самуи – Сурат Тани провинциясының амфое (ауданы), жеті суб-ауданға (тамбон) және 39 әкімшілік ауылға (мұбан) бөлінеді. Бүкіл арал бір қалалық муниципалитетке (тесабан нахон) жатады. Аудан аралды, сондай-ақ Анг Тонг архипелагін және жақын маңдағы басқа да кішігірім аралдарды қамтиды. № Атауы Тайланд ауылдары Халқы1. Анг Тонг Аң Тонг 613,0432. Липа Ной Липа Ной 55,4323. Талинг Нгам Талинг Нгам 56,1384. На Муанг На Муанг 55,3395. Марет Марет 69,0516. Бо Фут Бо Фут 619,0147. Маэ Нам Маэ Нам 69,248

Бастапқыда ауданға Сурат Тани провинциясының барлық аралдары кірген. Ко Пха Нган және Ко Тао аралдары 1970 жылдың 1 қазанынан бастап Ко Пха Нган кіші ауданы (кинг амфое) ретінде бөлінді. 1980 жылы Анг Тонг суб-ауданның жетінші әкімшілік ауылы, Ко Чуэак, Ко Нок Фао және Ко Рикан аралдарын қамтитын, Дон Сак ауданына қайта тағайындалды, қазір ол 11-ауылды құрайды.

Көлік

Самуи әуежайы – 1989 жылы салынғаннан бері Таиланд материгінен Ко Самуиге қызмет көрсететін жалғыз әуе компаниясы – Бангкок Әуежайына тиесілі жеке әуежай. Жергілікті жерде өндірілген пальма жапырақтарын және табиғи, ашық ауамен салқындату жүйесін пайдалануының арқасында, терминал кешені Прасерт Прасарттонг Осот басшылығымен Экологиялық әсерді бағалау сыйлығын алды. Ко Самуи әуежайы ашық стильде салынған, бұл оны дәстүрлі тай сәулетімен байланыстырады. 2009 жылы әуежай 1,3 миллион жолаушыны және 17 707 ұшақ операциясын қабылдады. Самуиден Пхукетке және басқа тайлық бағыттарға рейстер бар, ал 2012 жылы Тай үкіметі әуежайдың жоғары бағаларына байланысты екінші Ко Самуи әуежайын салу мүмкіндігін жариялады. Бірнеше паромдар аралды материкпен байланыстырады, оның ішінде екі автомобиль/жолаушылар паромдары Дон Сакты аралдың батысындағы Липа Ной және Натон портына қосады. Натонның солтүстігіндегі жаңа автобус станциясынан материктің барлық аймандарына қоғамдық автобустар қатынайды. Жекеменшік сонгтхаулар (songthaew) айналма жолмен автобус сияқты жүреді, көбінесе күндізгі уақытта белгілі бір тарифпен, ал жеке таксилер баратын жеріне қарай бірыңғай тариф алады.

Туризм

Самуиде туризмнің кеңеюі аралда курорттар, бунгалолар мен сәнді жеке виллалар салудың өсуіне әкелді. 2013 жылы аралдағы 17 479 қонақ үй бөлмесі 2015 жылы тағы 459 жаңа бөлмемен артты. Сұраныс біртіндеп өзгеруде, көбірек азиялық келушілер мен отбасылар байқалады, бірақ негізгі үш нарық – Германия, Ұлыбритания және Таиланд, олардың үлесі 27 пайызды құрайды. Bangkok Airways компаниясы паркін жаңа Airbus ұшақтарымен жаңартуды жалғастыруда, ескі ATR 72 ұшақтарын тоқтатуда, бұл Самуиге саяхаттайтындар үшін 189 000 қосымша әуе билетін ұсынады. Әуежай күнделікті рейстер санын 36-дан 50-ге дейін көбейтті. 2017 жылы аралға 2,5 миллионнан астам шетелдік турист келді, бұл 2016 жылғы 2,34 миллионнан көп. Сәнді қонақ үй иесінің сөзінше, Самуиге келетін туристер күніне орташа есеппен 7 700-8 200 баттан жұмсайды. 2020 жылдан бастап Таиланд парламентінің депутаттары материктік Нахон-Си-Таммарат провинциясын Ко Самуимен байланыстыратын көпір салу туралы ұсыныс енгізді. Депутаттар бұл жобаның Таиландтың оңтүстігінде экономикалық өсімді ынталандыратынын мәлімдеді. Егер жоба жүзеге асса, оны премьер-министр Прают Чан-о-чаның құрметіне "Чан-о-ча" деп атауды ұсынады.

Қоршаған ортаны жақсарту

Ко Самуиге жылына шамамен 2 700 000 турист келеді. Бұл санды басқару үшін әр курорт, қонақ үй, вилла, мейрамхана және басқа да объектілер өздерінің септикалық резервуарларын күтіп ұстауы тиіс, сондықтан жалпы ағын суларды тазарту қажеттілігі туындамайды. Самуидің негізгі айналма жолы бойындағы жолдан ағып жатқан жаңбыр суын жинау жүйесі 2017 жылы басталып, 2020 жылға қарай аяқталған айналма жолды жаңғырту және жақсарту жобасы аясында едәуір жақсартылды. Жоба аралдың барлық бөлігін қамтитын негізгі айналма жолдарды кеңейтіп, жаңа темірбетон конструкциясымен, асфальт жабынымен, жаңа тротуарлармен, қосымша көше шамдарымен және су ағынын жинау жүйесімен жаңартты. Ко Самуиде Чавенг, Ламай және Маэнамда орналасқан үш негізгі ағын суды тазарту станциясы бар, олар жолдардан жиналған жаңбыр суын басқарады, себебі барлық ағын сулар әр меншіктің міндетті түрде орнатылған септикалық жүйелері арқылы шешіледі. Ко Тао және Ко Фанган (толық ай кештерімен танымал) сияқты басқа аралдарда нашар инфрақұрылым мен бақылаудың жетіспеуіне байланысты ауыр проблемалар бар. Сол аралдарда су тазарту станцияларын салу жоспарлары қаржы тапшылығынан тоқтап қалды, бұл Ко Самуидің жақсырақ инфрақұрылымын одан да тартымды етеді.

Медициналық көмек

Самуиде бес жеке аурухана бар: Самуи халықаралық ауруханасы, Ваттанапат Самуи ауруханасы, Тай халықаралық, Бандон ауруханасы және Бангкок Самуи ауруханасы. Үкіметтік аурухана Натон қаласында.