Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хорат жазықтығы (ที่ราบสูงโคราช) – Таиландтың солтүстік-шығысындағы Исан аймағында орналасқан жазық. Бұл жазық табиғи аймақ болып табылады және аймаққа кіру мен шығуды бақылаған тарихи кедергі болған Нахон-Ратчасима қаласының қысқартылған атымен аталған.
The Khorat Plateau (ที่ราบสูงโคราช) is a plateau in the northeastern Thai region of Isan. The plateau forms a natural region, named after the short form of Nakhon Ratchasima, a historical barrier controlling access to and from the area.
География
Орташа биіктігі – және ол шамамен аумақты қамтиды. Сайы тәрізді жазық Пху-Фан таулары деп аталатын төбелер тізбегімен екі бассейнге бөлінеді: солтүстік Сахон-Нахон бассейні және оңтүстік Хорат бассейні. Жазық солтүстік-батыс бұрышынан, теңіз деңгейінен шамамен биіктіктен оңтүстік-шығысқа қарай, биіктігі шамамен ғана төмендейді. Солтүстік-шығыс бұрышындағы бірнеше төбелерді қоспағанда, аймақ негізінен көбісі біршама толқынды, биіктігі өзгеріп келетін жер, батыстағы Пхетчабун тауларынан бастап Меконг өзеніне қарай еңкейеді. Жазықтың солтүстік-шығыс шекарасын құрайтын Меконг өзенінің салалары – Мун және Чи өзендері. Ол Таиландтың орталық бөлігінен батыста Фетчабун таулары мен Донг-Файя-Йен таулары, оңтүстік-батыста Санкамфаенг жотасы және оңтүстікте Дэнгрек тауларымен бөлінеді, бұлардың барлығы тарихи жағынан алқапқа қол жеткізуді қиындатқан. Бұл таулар солтүстік-шығыстағы Труонг Сон жотасымен бірге көп жауын-шашынды қабылдайды, сондықтан оңтүстік-батыс муссонының қарқындылығы басқа аймақтарға қарағанда әлдеқайда төмен – Нахон-Ратчасимадағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен , ал Таиландтың орталық бөлігінде . Құрғақ және ылғал мезгілдерінің арасындағы айырмашылық өте зор, бұл аймақты күріш өсіруге қолайсыз етеді. Тун Кула Ронг Хай деп аталатын бөлігі бұрын өте құрғақ болған.
The average elevation is and it covers an area of about The saucer shaped plateau is divided by a range of hills called the Phu Phan Mountains into two basins: the northern Sakhon Nakhon Basin, and the southern Khorat Basin. The plateau tilts from its northwestern corner where it is about above sea level to the southeast where the elevation is only about Except for a few hills in the northeastern corner, the region is primarily gently undulating land, most of it varying in elevation from , tilting from the Phetchabun Mountains in the west down toward the Mekong River. The plateau is drained by the Mun and Chi Rivers, tributaries to the Mekong that forms the northeastern boundary of the area. It is separated from central Thailand by the Phetchabun Mountains and the Dong Phaya Yen Mountains in the west, the Sankamphaeng Range in the southwest and by the Dângrêk Mountains in the south, all of which historically made access to the plateau difficult. These mountains together with the Truong Son Range in the northeast catch a lot of the rainfall, so the southwest monsoon has much lower intensity than in other regions—the mean annual rainfall in Nakhon Ratchasima is about , compared with in central Thailand. The difference between the dry and wet seasons is much greater, which makes the area less optimal for rice. The portion known as Tung Kula Rong Hai was once exceptionally arid.
Геология
Плеистоценнің соңында немесе голоцен дәуірінің басында, шамамен голоцен күнтізбесінің 1-ші жылында, Кимер микроконтинентінің қалдықтарынан және Шан-Тай терраны сияқты террандардан тұратын кең жазықтан көтерілген плато. Плато бетінің көп бөлігі бұрын латерит деп жіктелген, ал кірпіш тәрізді блоктарға оңай кесілетін қабаттар әлі де солай аталады, бірақ топырақтарды әртүрлі оксисольдерге жіктеу ауыл шаруашылығы үшін тиімдірек. Родостық ферралсолдар немесе Ясотон топырақтары деп аталатын оксисольдер ерте терциарда ылғалды тропикалық жағдайларда қалыптасқан. Жазықтың бөліктері платоға көтерілген кезде, осы қалдық топырақтар, жарқын қызыл түсімен ерекшеленеді, оңтүстік жиегіндегі үлкен жарты шеңбер бойындағы биік жерлерге орналасты. Бұл топырақтар ұзаққа созылған және әлі де жалғасып жатқан биотурбация процесінде далалық термиттермен құмнан тазартылған қиыршық тас горизонттарымен жабылады. Хорат және Убон серияларының ксантикалық ферралсолдары, ақшыл сарыдан қоңыр түске дейін сипатталады, ортаңғы жерлерде әлі зерттеліп жатқан процестерде дамыды, сондай-ақ Еуропаның қоңыр топырақтарына ұқсас жазық жер топырақтарын қалыптастыру процестерінде де дамыды.
The plateau uplifted from an extensive plain composed of remnants of the Cimmerian microcontinent, and terranes such as the Shan–Thai Terrane, either late in the Pleistocene or early in the Holocene Epoch, approximately Year 1 of the Holocene calendar. Much of the surface of the plateau was once classified as laterite, and layers that can easily be cut into brick shaped blocks are still so called, but the classification of soils as various types of oxisols is more useful for agriculture. Oxisols of the type called rhodic ferralsols, or Yasothon soils, formed under humid tropical conditions in the early Tertiary. When portions of the plain uplifted as a plateau, these relict soils, characterized by a bright red color, wound up on uplands in a great semicircle around the southern rim. These soils overlie associated gravel horizons cleared of sand by field termites, in a prolonged and still on going process of bioturbation. Xanthic ferralsols of the Khorat and Ubon Series, characterized by a pale yellow to brown color, developed in midlands in processes still under investigation, as are those forming lowland soils resembling European brown soils.
Археология
Таяу таулы аймақта Таиландтың көптеген ежелгі қоныстары табылды, оның ішінде Донг Сон мәдениетіне тән қола бұйымдары да кездеседі. 1966 жылы ашылған Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Бань Чианг археологиялық ескерткіші б.з.б. 2000 жылдан бастау алған қола құю өнерінің куәлігін көрсетті, бірақ Еуропа мен әлемнің басқа аймақтарындағы қола дәуірімен байланысты қару-жарақтарға қатысты мәліметтер жоқ. Бұл орын бір кезде үлкен мәдениеттің бір бөлігі болған сияқты, бірақ б.з. 200 жылына дейін тасталып, 19 ғасырдың басына дейін қайта қоныстанбаған. Фу Вьян ауданындағы Кхон-Кендегі Нон-Нок-Тада б.з.б. 1420-50 жылдар аралығындағы темір дәуіріне жататын қоныстың іздері табылды. Бұл аймақ бұрын Дваравати патшалығының, кейін Кхмер империясының бағынысында болған. Аймақ кхмерлік сарайлардың қираған қалдықтарымен толық, олар шамамен бір күндік сапарға ыңғайлы арақашықтықта орналасқан, кхмерлік керуен жолдары бойында салынған. Бұл орындар тек демалыс үшін ғана емес, сонымен қатар жатақханалар мен кітапханалар қызметін атқарды және әдетте барэй (көл) кірді. Археолог Чарльз Хигам былай деді: "VII-XI ғасырларда Хорат жазығындағы қоныстар мен мемлекеттердің арақатынасын біз көбінесе білмейміз". Муанг Сема және Муанг Фа Дает діни құрылыстарымен, әсіресе Муанг Фа Даеттегі сема тастарымен ерекше көзге түседі.
Many prehistoric Thailand sites are found on the plateau, with some bronze relics of the Dong Son culture having been discovered. The World Heritage Ban Chiang archaeological site, discovered in 1966, yielded evidence of bronze making beginning c. 2000 BCE, but lacking evidence of weaponry so often associated with the Bronze Age in Europe and the rest of the world. The site appears to have once been part of a broader culture, until abandoned c. 200 CE, not to be resettled until the early 19th century. None Nok Tha in the Phu Wiang District of Khon Kaen yielded evidence of an Iron Age settlement dating from about 1420 to 50 BCE. The region was once under the suzerainty of the Dvaravati Kingdom, and later under the Khmer Empire. It is dotted with the ruins of Khmer rest houses positioned about apart, a comfortable day's walk, along the Khmer highways. These were not just places of repose, but also were hospices and libraries, and typically included a baray (pond). Archaeologist Charles Higham stated, " we remain largely unaware of the relationships between sites and the presence or otherwise of states on the Khorat plateau" during the 7th to 11th centuries. Muang Sema and Muang Fa Daet are notable though for their religious structures, including sema stones at Muang Fa Daet.