Кіріспе

Исландиядағы қала

кратер

Гриндавик – Исландияның Оңтүстік жарты аралы ауданындағы балық аулау қаласы, Торбьёрннен (жапсаңқы, тік беткейлі жанартау – тюя түрі) алыс емес. Бұл жағалауда порты бар сирек қалалардың бірі. Тұрғындарының көпшілігі балық аулау саласында жұмыс істейді. Гриндавик қаласының ең танымал тартымдылығы – Көк лагуна, қала орталығынан 5 шақырым қашықтықта орналасқан. 2023 жылдың қараша айында, сейсмикалық белсенділік күшейген кезде, төтенше жағдай жарияланды және қала эвакуацияланды. 2023 жылдың 18 желтоқсанында, жергілікті уақыт бойынша сағат 22:00-де (GMT), Сунхнукур жанартауы атқылады. Жарылыс Гриндавикке солтүстік-шығыстан жақын орналасқан Хагафелл маңында болды. Свартсенги электр станциясына да қауіп төнді. 101 метрге дейін биіктігі бар лава ағындары Исландияның астанасы Рейкьявик қаласынан көрінді. Билік өкілдері жағдайға толық дайын екендерін мәлімдеді. 8 ақпанда вулкан желтоқсаннан бергі үшінші рет, бұл жолы қала шетінде қайтадан атқылады, лава ағыны бірнеше ғимараттар мен инфрақұрылымды қиратты. Гриндавик тұрғындары эвакуацияланған күйде болды. 20 ақпанда тұрғындарға үйлеріне оралуға рұқсат берілді, бірақ 2 наурызда жаңа сейсмикалық белсенділікке байланысты Гриндавик қайтадан эвакуацияланды. 16 наурызда Гриндавик маңында төртінші жарылыс болды, ол алғашқы жарылыс орнының жанында орын алды және одан бері жалғасуда.

Тарих

Ланднама немесе Елді мекендер кітабы 934 жыл шамасында Рейкьянес аймағына екі викинг – Молда Гнупур Хрольфссон және Торир Хаустмиркур Вигбьодссон келгенін айтады. Торир Selvogur және Krísuvík-те, ал Молда Гнупур Grindavík-те қоныстанды. Молда Гнупурдың ұлдары үш елді мекен құрды: Þórkötlustaðahverfi, Járngerðarstaðarhverfi және Staðarhverfi. Гриндавиктің қазіргі нұсқасы негізінен Járngerðarstaðarhverfi болған жерде орналасқан. Қала орта ғасырдан бері маңызды балық аулау порты болып табылады. 13 ғасырда оның балық аулау құқығы Скалхольт епископына тиесілі болды, ол төлемді тұздалған балық үйірлерімен қабылдады. 16 ғасырда ағылшын балықшылары мен неміс саудагерлері арасындағы қатыгез даулар 1532 жылы 280 немістің Джон Брейдің (сонымен қатар Джон Брод деп те аталады) кемесіне шабуыл жасауына және Джонды қоса 15 адамды өлтіруіне әкелді. Содан кейін ағылшындар Исландиядан қуылды. 1627 жылдың маусымында Гриндавикке варварлық қарақшылар шабуыл жасады, бұл оқиға «Түрік ұрлаулары» деп белгілі болды. Он екі исландиялық және үш даттық, сондай-ақ екі кеме тұтқынға алынып, басқа исландтық елді мекендерден әкелінген тұтқындармен бірге Саледе құлдыққа сатылды. Муниципалитеттің құрылуы 1897 жылы Эйнар Эйнарссонның дүкен ашу және оны басқару үшін осы жерге көшуіне байланысты. Сол кезде халық саны шамамен 360 адамды құрады. Балық аулау ғасырлар бойы Гриндавик халқының өмір сүруі үшін маңызды болды, бірақ балық аулау сапарлары көбінесе қауіпті болды. Адамдар теңізде жиі жоғалып кететін және улов әрқашан тұрақты бола бермейтін. Алайда, 1939 жылы Hópið жерінде құрлыққа шығу үшін қауіпсіз жағдай жасалғаннан кейін балық аулау жағдайы күрт өзгерді. 1950 жылдан бастап балық шаруашылығында айтарлықтай даму басталды. Гриндавик 1974 жылы муниципалитет деп жарияланды.

Этимология

"Grindavík" атауы екі исланд тіліндегі элементті біріктіреді. "Vík" сөзі шалқаяған шығанақты білдірсе, "grind" сөзі қақпа немесе есік мағынасын береді – бұл малдың қозғалысын реттеу үшін қолданылатын қоршаудың ашық жері болуы мүмкін. "Елді мекендер кітабында" Grindavík екі рет кездеседі, бірақ атаудың мағынасы түсіндірілмейді. "Grind" сөзі сонымен қатар қайықтарды сақтауға арналған док (теңізде немесе құрлықта) және ұзын қанатты дельфин, сондай-ақ көне тілде кез келген кішкентай китті білдіруі мүмкін, бұл осы аймақта алғашқы қоныс аударушылар киттерді тапқан болуы мүмкін екенін көрсетеді.

География және геология

Гриндавик Рейкьянес түбегінің оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Қала шамамен 2350 жыл бұрын Гриндавик қаласының солтүстігіндегі Сунхнукур кратерінің тізбегінен, сондай-ақ жақын маңдағы Свартсенгисфелл жанартауынан және Стора Скогсфеллдегі жарылыстардан шыққан лава алаңында салынған. Бұл қала түбектегі алты қауымның бірі, жанартаулық жарықтардың үстінде немесе жанында орналасқан. Гриндавик порты, Хопид деп аталады, шамамен 2800 жыл бұрын Сунхнукурдың атылуынан пайда болды, ол қала тұрған жердің оңтүстік-шығысында, батыс жағында Хопснес және шығысында Торкотлюстаданес деп аталатын жарты аралды құрды. Оңтүстік ұшында 1928 жылы салынған шамшырақ тұр. Қаланың балық аулау өнеркәсібі бастапқыда Торкотлюстаданес жеріндегі шатырлардан жұмыс істеді, ал 1939 жылы жергілікті тұрғындар Хопидті теңізге қосу үшін риф арқылы канал қазғаннан кейін Гриндавик портына көшті. және келесі бірнеше күнде күшейе түсті. 2023 жылдың 10 қарашасында төтенше жағдай жарияланды, себебі 25 қазаннан бері 22 000-нан астам жер сілкінісі тіркелді, бұл жанартаудың жақындап келе жатқан атылуының ықтималдығын көрсетті. 2023 жылдың 10 қарашасының кешінде қаланың астында магмалық енудің пайда болғаны күдіктенгеннен кейін тұрғындар эвакуациялануға бұйрық берілді. Бұл оқиға бірнеше апта бойы қаланың солтүстігінде, Көк лагунаның жанында тіркелген жер сілкінісі мен сейсмикалық белсенділіктен кейін болды. 18 желтоқсанда Гриндавик солтүстігіндегі Хагафелл маңындағы жанартаудың атылуы қаланың эвакуациялануына себеп болды. 2024 жылдың 14 қаңтарында жергілікті уақыт бойынша сағат 8:00-де қаладан 450 метр (шамамен 0,27 миль) қашықтықта жанартаулық жарық пайда болды, одан кейін шамамен түскі уақытта екінші жарық ашылды. Атылудан шыққан лава қалаға ағып кірді, қорғаныс кедергілерін бұзып, үш үйді қиратты. Азаматтар жанартаулық белсенділікке байланысты қауіпке ұшырамады, өйткені олар бірнеше жер сілкінісіне байланысты түнде эвакуацияланған еді. 2024 жылдың 9 ақпанында Исландия үкіметі Гриндавиктің тұрғындарына тиесілі тұрғын үй мүлігін сатып алу және қаладағы тұрғын үйлерге қарызды өтеу туралы заң жобасын жариялады.

Іс-шаралар

Солтүстікке қарай қысқа қашықтықта "Көк лагуна" орналасқан, ол жақын маңдағы "Сварценги" электр стансасынан алынған ыстық және минералды суларды пайдаланатын геотермальдық шипажай. Ungmennafélag Grindavíkur (Umfg) қаланың спорт клубы, ал қалада Grindavíkurvöllur стадионы бар. Лейф Бақытты көпірі Еуразия және Солтүстік Америка континенттік тектоникалық плиталарының шекарасын белгілейтін Альфагья жарық аңғарынан өтеді. Ол 2002 жылы салынды және 500 жыл бұрын Колумбтан бұрын Еуропадан Солтүстік Американы зерттеуге келген исланд зерттеушісі Лейф Эриксонның құрметіне аталды. Гриндавик қаласындағы Исландия тұзды балық мұражайы 2002 жылы ашылды. Онда тұзды балық өндірісінің тарихы және оның ғасырлар бойы исланд экономикасы үшін маңыздылығы көрсетілген, арнайы салынған ғимаратта .

Спорт

Гриндавик футбол командасы Исландия чемпионатында ойнайды.

Атақты тұрғындар

Исландиялық жазушы Гудбергур Бергссон осы жерде дүниеге келді, ал Калли Бярни, Исландиялық Pop Idol нұсқасының алғашқы жеңімпазы, қалада тұрады. Гудбергур Бергссонның никесінде болған испандық баспагер және жазушы ес, мұнда өмір сүрді, қайтыс болды және жерленген. Исландиялық футболшы Альфред Финнбогасон да Гриндвик қаласында дүниеге келген. Бұрынғы «Манчестер Юнайтед» футболшысы Ли Шарп 2003 жылы карьерасының соңында Гриндвик футбол клубында ойнады.

АҚШ-тың теңіз коммуникациясы

Гриндавик маңында 1970 жылдардың ортасынан бері АҚШ Әскери-теңіз күштері 1049 акрлық Гриндавик Әскери-теңіз радио тарату құрылысын пайдаланып келеді. Ол бірнеше антеннаны, оның ішінде екі тіреу мачтасын қолданады. 63°51′1″N 22°28′0″W координаталарында орналасқан мачта 1993 жылы салынған және ұзын. 63°51′3″N 22°27′6″W координаталарында орналасқан екінші мачта 1983 жылы салынған және ұзын. Алғашқысы бұрынғыдан ұзын мачтамен алмастырылды, ал екіншісі сол биіктіктегі мачтаны алмастырды.