Кіріспе

Норман Ричард Коллинз (3 қазан 1907 – 6 қыркүйек 1982) – британдық жазушы, кейіннен радио және теледидар басшысы, Ұлыбританиядағы тәуелсіз теледидар (ITV) желісінің құрылуына зор үлес қоскан тұлғалардың бірі. 1955 жылы хабар таратуды бастаған кезде бұл ұйым алғаш рет BBC-нің хабар тарату монополиясын бұзды.

Ерте өмір

Ол баспа қызметкері және суретші Оливер Норман Коллинздің (1917/18 ж.к.) және Лиззи Этельдің (құрметті есімі Николс) жалғыз ұлы, үш баланың ең кішісі болды. Коллинз Биконсфилдте дүниеге келді. Әкесі тарапынан француз гугеноттарының, ал анасы тарапынан уэльстік шаруалардың ұрпағы. Ол Гэмпстедтегі Геспл Оук қаласында Уильям Эллис негіздеген мектепте оқыды.

Бастапқы еңбек жолы: баспа, баспасөз және BBC

Коллинз он сегіз жасында британдық білім беру жүйесін тастап, Лондондағы Оксфорд университетінің баспасында редакторлық көмекші ретінде мансап жолын бастады. 1930 жылы жалақысының төмендігіне байланысты дау туып, ол жұмыстан кетті. Одан кейін Роберт Линдтің жетекшілігімен Лондонның News Chronicle газетінде әдеби редактор болып жұмыс істеді, сондай-ақ Daily News газетінде әдеби редактор қызметін атқарды. 23 жасында 1927 жылы құрылған Виктор Голанчтың баспасына қосылды, онда төрағаның орынбасары болды. 1941 жылы ол BBC-ге Шетелдегі сөздер бөлімінде көмекші болып, кейін BBC радиосының продюсері ретінде жұмысқа орналасты. Осы уақытта ол романдар жазып, 1930 және 1940 жылдары «Лондон маған тиесілі» (кейін фильмге түсірілді) сияқты бірнеше сәтті туындыларын жариялады. 1935 жылдан кейін ол радиода BBC радиосының продюсері болып жұмыс істеді. 1946 жылы ол BBC-нің халыққа жақын, ойын-сауыққа бағытталған радио қызметі – Light Programme бағдарламасының бақылаушысы болып тағайындалды. Бұл бағдарлама алғаш рет одақтас әскерлерді көңілдіру үшін құрылған, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде отандық тыңдаушылардың арасында да өте танымал болды. Light Programme бағдарламасында ол британдық радио хабарларын тарату тарихындағы ең әйгілі екі бағдарламаны жасады. Олардың біріншісі – «Дик Бартон: Арнайы агент» оқиғалар сериясы, ол 1946 және 1951 жылдар аралығында 711 эпизодтан тұрды және батыл құпия агенттің оқиғаларын баяндады. Жаңалықтардан кейін кешкі эфирде көрсетілген бұл серия өте танымал болды және шарықталу кезеңінде 15 миллион тыңдаушыны өзіне тартты, көп жылдар бойы жақсы есте сақталып, кейде қайта жаңартылды. Коллинз бастаған екінші танымал бағдарлама – 1946 жылы алғаш рет эфирге шығып, әлі күнге дейін BBC Radio 4 станциясында әр апта сайын көрсетіліп келе жатқан ұзақ өмір сүрген «Әйелдер сағаты» болды. Коллинздің Light Programme бағдарламасының бақылаушысы ретіндегі үлкен жетістігі 1947 жылы оны BBC Телевизиялық қызметінің бақылаушысы етіп тағайындауға әкелді. Осы кезде ол бұқаралық ақпарат құралына айналудың алғашқы қадамдарын жасады, ал теледидар лицензияларының саны алғаш рет алты таңбаға жетті. Бұған Лондоннан тыс жерлерде хабар таратудың кеңеюі, басқа ірі қалаларда, мысалы, Бирмингемде хабар тарату станцияларының ашылуы және Коллинз бен оның командасы ұсына алатын бағдарламалардың тартымдылығы көмектесті. Оның арнаны басқару кезеңіндегі ең маңызды сәттердің бірі – 1948 жылғы Олимпиада ойындарының көп бөлігін тікелей теледидардан көрсету болды. Ойындар негізінен Лондондағы Уэмбли стадионында өтті, және ойындар барысында BBC-нің телекамераларының көпшілігі осы стадионда орналастырылды. Бақылаушы ретіндегі жалпы алғанда сәтті қызметіне қарамастан, Коллинз 1950 жылдың қазан айында BBC-ден кетті, себебі корпорацияның радио басшыларының бірі Джордж Барнс одан жоғары лауазымға тағайындалды. Ол Телевизия бақылаушысы ретінде дыбыс таратуда тәжірибесі бар адамға есеп беруі керек деп ойлады. Коллинз BBC-ден 1920 жылдан бері Ұлыбританиядағы радио және теледидар хабарларын таратуда толық монополияны ұстап келген корпорацияға теледидарлық бәсекелес құруды қалайтындығын білдірді.

Бәсекелестікті қолдау

Осы мақсатта Коллинз және бірқатар қаржылық демеушілер 1951 жылы High Definition Films Limited атты компанияны құрды, оның ресми мақсаты тележазба процесін жақсарту болды (осы арқылы телебағдарламалар қайта көрсету, сату немесе тарихқа сақтау үшін фильмге түсірілді), бірақ іс жүзінде бұл телехабар таратудағы бәсекелестікті қолдау үшін құрылған ресми топ болды. 1953 жылы Коллинз және оның екі серіктесі – Роберт Ренвик және С.О. Стенли (Pye электроника фирмасынан) – сондай-ақ бірнеше басқа адамдармен бірге Халықтық Телевидение Ассоциациясын құрды, тәуелсіз телеарна құруды жария түрде қолдады, үкіметке хат жазып, BBC сияқты бір ғана телеарнаның монополиясының тудыратын қауіп-қатерлерін көрсетті және баспасөзде де осы бағытта белсенді жұмыс істеді. Олардың лоббилеуі сәтті аяқталды, 1954 жылдың басында үкімет Телевидение заңын қабылдады, ол жаңадан құрылған Тәуелсіз Телевидение Органының (ITA) басшылығымен жаңа тележелі құруға мүмкіндік берді.

ATV-нің негізін қалау

ITA ITV желісін құрайтын әртүрлі жергілікті франшизаларға мүдделі компаниялардан ұсыныстар қабылдағанда, Коллинз, Ренвик және Стэнли бір франшизаға өтініш беру үшін Associated Broadcasting Development Company Limited (ABDC) деген жаңа компания құрды. ABDC-нің ұсынысы олардың Лондондағы басты франшизаны ұтып алуына байланысты болды. Ол кезде ITV-нің ірі аймақтардағы (Лондон, Мидлендс және Солтүстік) франшизалары екіге бөлінді: біреуі дүйсенбіден жұмаға дейін, екіншісі – демалыс күндері. Бірақ олар Лондондағы демалыс күндері мен Мидлендсте дүйсенбіден жұмаға дейінгі лицензияларды ұтып алғаннан кейін, демеушілері кері тартылып, ITA Коллинз бен оның әріптестеріне Daily Express газетінен қосымша қаржы алуға тыйым салды. Шешім Леу Грейдтің ITC Entertainment компаниясымен бірігу арқылы табылды, ол өзі жеке франшиза ұтып ала алмады, себебі ITA осындай күшті ұйым басқа желілік компанияларға басымдық жасайды деп қорқыды. Осылайша құрылған жаңа компания Associated Broadcasting Company (ABC) деп аталды, бірақ бәсекелес франшиза иегері Associated British Picture Corporation бұл атауға құқығы бар екенін (оны ABC Weekend TV үшін пайдаланғысы келгенін) көрсетті, сондықтан оның орнына Associated Television (ATV) таңдалды. Коллинз ATV төрағасының орынбасары болды, бірақ компанияның басқа жоғары лауазымды директорлары – Принс Литтлер мен Лью Грейдтің ықпалымен шеттетілді.

Жеке өмір

1931 жылы Коллинз Артур Фрэнсис Мартиннің қызы, актриса Сара Хеленге үйленді; олардың екі қызы және бір ұлы болды.