Кіріспе

Ас үй техникасы

Ет тартқыш (Ұлыбританияда "ет ұнтақтағыш" деп те аталады) – шикі немесе пісірілген ет, балық, көкөніс немесе осыған ұқсас тағамдарды ұнтақтау (майдалап кесу) және/немесе араластыруға арналған ас үй техникасы. Ол ет майдалағыш пышақ сияқты құралдардың орнын басады (олар да майдаланған ет, фарш және т.б. дайындау үшін қолданылады). Ұнтақталуға тиіс өнім арнайы саңылауға салынады. Одан кейін материал көлденең бұрандалы конвейерге түседі; бұрандалы конвейер қолмен немесе электрмотормен қоздырылуы мүмкін. Бұранда тамақты қысып, араластырады. Бұранданың соңында тағам бекітілген пластина арқылы өтеді, содан кейін машинадан шығады. Ұнтақталған өнімнің құрылымы пластинадағы тесіктердің мөлшеріне байланысты. Пластинаны ауыстыру арқылы нан үгітілген қалдықтарын немесе шұжыққа фарш жасауға болады. Ұстағыштан түскеннен кейін пластинаны ауыстыруға болады. Бекіту бұрандасын бұрап шығару арқылы ет тартқышты толығымен бөлшектеп, тазалауға болады. Үйге арналған қолмен немесе мотормен жұмыс істейтін ет тартқыштардан басқа, ет өңдеу орындарында қолданылатын (мысалы, үстелдік немесе дүкендік ет тартқыштар) және тамақ өнеркәсібі үшін де ет тартқыштар бар. Кейбір үлкен машиналар сағатына бірнеше тонна өнім өндіре алады.

Тарих

Алғашқы ет ұсақтағышты XIX ғасырда Карл Драйс ойлап тапты. Ет ұсақтағыштың ең алғашқы нұсқасы қолмен айналдырылатын және етті бірнеше кішкентай тесігі бар металл пластинадан өткізіп, нәтижесінде ұзын, жіңішке ет талшықтарын жасады. Электр энергиясы қолжетімдірек болған сайын, өндірушілер электрмен жұмыс істейтін машиналарын жасады, ал қазіргі электрлі ет ұсақтағыштар бірнеше фунт етті оңай және біркелкі өңдей алады. Кейбір модельдерде шұжық жасау, киббе жасау және шырын сығу сияқты қосымша мүмкіндіктер бар, бұл ет ұсақтағыштардың қолданылу аясын кеңейтті.

Араластырғыш

Ірі ұнтақтағыштар үшін негізгі қосымша мүмкіндік – араластыру блогы. Бұл блок арқылы әртүрлі ет түрлерін (мысалы, сиыр немесе шошқа етін) біртектес араластыруға болады және/немесе ет ұнтақтау алдында тұз немесе дәмдеуіштер сияқты қоспалармен араластырылуы мүмкін. Мұндай араластыру блогы болмаған жағдайда, қоспаларды ет ұнтақталғаннан кейін араластыру қажет, бұл көптеген өнімдердің дәмі мен көрінісіне жағымсыз әсер етеді. Тұз, әсіресе, бактериялардың концентрациясын төмендету үшін қолданылады, ол оны ұзақ сақтауға мүмкіндік береді және тұзды дәмді етеді.

Коммерциялық және үйде пайдалану

Кәсіптік ет ұсақтағыштар сағатына мыңдаған фунт ет өңдеуге қолданылады. Мұздатылған ет ұнтақтағыштары –25°C дейін мұздатылған ет блоктарын өңдеуге қабілетті. Мұздатылған блоктардың өлшемдері 90×50×15 см-ден 90×50×20 см-ге дейін болуы мүмкін. Өнеркәсіптік ет ұсақтағыштарында 2 түрлі жетектеу жүйесі қолданылады: бір айналымды жетектеу, ол бір спиральді бұрауыш арқылы мұздатылған ет блоктарын ұсақтауға арналған, және екі айналымды жетектеу, ол өнімді спиральді бұрауышпен кескіш пышақ арқылы итеріп, содан кейін тесіктелген пластинадан өткізеді. Мұздатылған ет спиральді бұрауышпен жұлдыз тәрізді кескіш пышаққа итеріледі. Кесілгеннен кейін ол екінші кесу бетінен, яғни пластинадан өтеді. Пластина өнімнің мөлшерін одан әрі азайтады және май жинақтарын жояды немесе ұсақтап жібереді. Өте таралған өнеркәсіптік ет ұсақтағыштардың мысалы – Hobart 48/22 ет ұсақтағышы.