Кіріспе

Атлантадағы мемлекеттік аквариум, Джорджия, АҚШ. Джорджия аквариумы – Атлантадағы мемлекеттік аквариум. Ол жеті негізгі галереясында жүздеген түрлер мен мыңдаған жануарларды көрсетеді, олардың барлығынан артық су көлемінде орналасқан. 2005 жылы ашылғаннан бастап 2012 жылға дейін Сингапурдағы S.E.A. аквариумы және Қытайдағы Chimelong Ocean Kingdom аквариумдары оны басып өткенге дейін әлемдегі ең үлкен аквариум болды. Джорджия аквариумы АҚШ-тағы ең үлкен аквариум және әлемдегі төртінші үлкен аквариум болып қала береді. Жергілікті кәсіпкер және "The Home Depot" компаниясының негіздеушісі Бернард Маркустың қорынан түскен 250 миллион долларлық сыйлық жаңа нысанды салуға және жабдықтауға қажетті қаржының көп бөлігін қамтамасыз етті. Аквариумның ерекше экспонаттарына кит акулалары, белуга киттері, калифорниялық теңіз арыстандары, бөтелке мұрынды дельфиндер, манта сәулелері, теңіз суыры және жолбарыс акулалары кіреді. Оның орталық экспонаты – кит акулаларының көрмесі.

Тарих

2001 жылдың қарашасында Бернард Маркус Атланта қаласына білім беруді және экономикалық өсімді ынталандыратын аквариум сыйлау туралы арманын жариялады. Әйелі Билли Маркуспен бірге 13 елдегі 56 аквариумды аралағаннан кейін, ол болашақта «Джорджия аквариумы» деп аталатын аквариумға 250 миллион доллар сыйлады. Тағы 40 миллион доллар корпоративтік үлестерден түсті. Аквариумның құрылысынан бастап, оның дизайнына дейін және экспонаттарға арналған жануарларды әкелуге дейін, аквариумның құрылуындағы ең басты еңбегі оған тиесілі. Көрмедегі жануарларға арналған 20 000 фунт салмақтағы мұздатылған тағам тот баспайтын болаттан жасалған қоймада сақталады, ол келушілерден жасырылған. 27 айлық құрылыс салғаннан кейін, аквариум 60 жануардың мекендеу ортасымен ашылды. Бұл аквариумның кіру билеттері АҚШ-тағы ең қымбаттарының бірі болғанына қарамастан, күтілгеннен асып түсетін келушілер санына ие болды: алғашқы 100 күнде 1 миллион, 2006 жылдың тамызында 3 миллион, 2007 жылдың мамырында 5 миллион және 2009 жылдың маусымында 10 миллион адам келді. Аквариум Смитсоний серіктестігінің және Зоопарктар мен аквариумдар қауымдастығының құрамына кіреді. 2015 жылдың ақпанында, жаңа вице-президент Хосе Луис Барберо Маринленд Майоркадағы тренерлік қызметі кезінде дельфиндерге қатысты дұрыс емес қарау туралы айыптауларға байланысты өз-өзіне қол жұмсады. 2019 жылы Animal Planet арнасында «Аквариум» телешоуы көрсетілді, ол «Джорджия аквариумындағы» жануарларға күтім жасау және оларды сақтау жұмыстарын көрсетеді. Шоу екі маусымды, жиырма бөлімді аяқтағаннан кейін, Discovery+ платформасы оны көрсетуді бастады, содан кейін «Джорджия аквариумы» жануарлар туралы тәжірибелер мен оларды сақтау туралы мазмұн жасау үшін осы платформамен серіктестікке келді.

Кит акулалары

Аквариум 6,3 миллион АҚШ галлоны (24 000 м3) көлемді кит акуласының экспозициясы айналасында жобаланды. Сол жылы аквариумға екі жаңа акула келді ("Тароко", Тароко шатқалының ұлттық паркінің құрметіне және "Юшан" Тайваньның Нефрит тауының атымен), дәл сол түрді ұстауға тыйым салу күшіне енгенге дейін. Трикси 2020 жылы денсаулығы нашарлап қайтыс болды. Элис 2021 жылы қайтыс болды.

Манталық тасбақалар

Аквариум әлемдегі манта балығын көрсетіп тұратын төрт орынның бірі ғана. Аквариумның алғашқы манта балығы, сонымен қатар елдегі алғашқы манта балығы – Нанди, Оңтүстік Африка жағалауын акулалардан қорғайтын торларға кездейсоқ ілініп қалған. Ол 2008 жылы «Океан саяхатшысы» көрмесіне қосылды. 2009 жылдың қыркүйегінде Таллула атты екінші манта балығы қосылды.

Белугалар

Аквариумда бір уақытта 3 метрлік бес белуга киті болған. Мексикадағы ойын-сауық паркінен әкелінген еркек Нико мен Гасперге Нью-Йорк аквариумынан уақытша келген үш әйел қосылды: Марина, Наташа және Наташаның қызы Марис. 2007 жылы Гаспер мен Марина қайтыс болғаннан кейін белугалар SeaWorld San Antonio-ға ауыстырылды, онда 2009 жылы Нико қайтыс болды. 2010 жылы Марис пен жаңа еркек Бетховен Грузия аквариумына қайтарылды, ал Наташа Сан-Антониода мүмкін болашақ жұбайымен қалды. 2010 жылдың қараша айында Сан-Антониодан келген екі жас белуга – Грейсон (еркек) және Кину (әйел) қосылды. 2014 жылы Шедд аквариумына көшу алдында Бетховен 2012 және 2015 жылдары Мариспен екі бұзау әкелді, бірақ екеуі де тірі қалмады. Марис 2015 жылы жүрек ақауынан қайтыс болды. 2016 жылы Грейсон Шедд аквариумына жіберілді, ал SeaWorld Orlando-дан келген Аурек пен Мейпл және Шедд аквариумынан келген Нунавик Грузия аквариумына уақытша келді. 2017 жылдың маусым айында Грузия аквариумы Кинудің алғашқы бозауының жүкті екенін хабарлады, ол Ауректан туған және 2017 жылдың күзінде дүниеге келуі тиіс еді. 2017 жылдың қыркүйегінде Аурек асылдандыру мақсатымен Шедд аквариумына жіберілді. 2017 жылдың 8 қарашасында аквариум Кинудың бозауы туған кездегі қиындықтардан қайтыс болғанын хабарлады. 2012 жылы белуга киті Марис аналық бозау туды. Бір аптадан кейін, салмағы жеткіліксіз туған бозау қайтыс болды. Жабайы популяцияларда да бірінші рет туған аналардың бозауларының өлім көрсеткіші өте жоғары болғанымен, Марис 2015 жылы Аналар күнінде туған екінші бозауы бір айдан да аз өмір сүрді. Марис сол жылдың қазан айында қайтыс болды, бұл тұтқындық белугаларды көбейту бағдарламасының адамгершілікке сай ма, әлде табысты ма деген пікірталасты қайтадан қозғады. 2015 жылы аквариум Ресейден 18 белуганы импорттауға өтініш берді; олар бұрын оларды аулауға тапсырыс берген және оларды Шедд аквариумы мен SeaWorld сияқты серіктес парктеріне асылдандыруға жіберуді жоспарлаған, бірақ SeaWorld ақырында келісімнен бас тартты. Бірақ Ұлттық теңіз жануарларын қорғау қызметі рұқсат беруден бас тартты, бұл Грузия аквариумын сотқа жүгінуге мәжбүр етті. 2015 жылдың қыркүйегінде федералды аудандық сот «Грузия аквариумы рұқсаты рұқсаттамада көзделгеннен артық жануарларды аулауға әкелмейтінін дәлелдей алмады» деп шешім шығарды және бас тарту күшінде қалады. 2020 жылдың 14 қаңтарында Грузия аквариумы 20 жасар Виспердің жүкті екенін және сәуір айында бозау тууын күтіп отырғанын хабарлады. Виспер сол жылдың 17 мамырында бозауды дүниеге әкелді.

Көрмелер

Аквариумның жануарлары жеті галереяда және экспонаттарда көрсетіледі: «Тропикалық дайвер», «Океан Voyager», «Cold Water Quest», «Southern Company River Scout», «Дельфин жағалауы», «Truist Pier 225» және «Aquanaut Adventure: A Discovery Zone». Әр экспонат белгілі бір ортаға сәйкес келеді. «Салқын су саяхаты» экспонатында әлемнің полярлық және қоңыржай аймақтарындағы жануарлар таныстырылады және Аквариум коллекциясындағы сүтқоректілердің көп бөлігі осы экспонатта орналасқан. Бұл экспонатқа белуха киттерінің тіршілік ортасы, оңтүстік теңіз суыры, жапондық өрмекші шаяндары, теңіз айдаһарлары, екі түрлі тупиктер және африкалық пингвиндер кіреді. Ең үлкен экспонат – «Океан Вояджер» (Ocean Voyager), ол «Home Depot» компаниясымен салынған. Оның көлемі 284 фут × 126 фут (87 м × 38 м) және тереңдігі 20 мен 30 фут (6,1 және 9,1 м) аралығында, бұл оны әлемдегі ең үлкен жабық су ортасына айналдырады. Бұл экспонат Мезоамерикалық барьерлік риф жүйесінің өмірін көрсетуге арналған және Аквариумның кит акулаларын, манта сәулелерін, сондай-ақ 100 фут (30 м) су асты акрилді туннельді және әлемдегі ең үлкен панорамалық терезелердің бірін ұсынады. «Truist Pier 225» галереясында Калифорния теңіз арыстандары бар. Оның алты жануарының ішінде Юпитер және Нептун аттарымен белгіленген екі арыстан 2015 жылы Калифорнияда жағаға шыққан теңіз арыстандарының арасынан құтқарылған. Бұл экспонатта сондай-ақ түрлер туралы жоспарланған презентациялар ұсынылады. «Aquanaut Adventure: A Discovery Zone» бірнеше кішкентай экспонаттарды және көптеген тәжірибелік іс-шараларды қамтиды, соның ішінде Аквариумның мобильді қосымшасын пайдалана отырып, толықтырылған шындық іздеу ойыны бар. «Акулалар! Теңіздің жыртқыштары» – Грузия Аквариумына қосылған ең жаңа галерея. 2020 жылдың 23 қазанында ашылған, онда үлкен балғалы акулалар, құмдық жолбарыс акулалары, жолбарыс акулалары, күміс ұшты акулалар, жібектей акулалар, зебра акулалары және дөңгелек ленталы құйрықты сәулелер бар жаңа 20 фут тереңдіктегі аквариум орналасқан. Онда суға түсуге арналған клетка бар, сондай-ақ келушілердің сәулелермен және зебра акулаларымен жүре алатын су тоғандары бар. Аквариум KIA компаниясының демеушілігімен 4D театрды және қонақтарды тарихи теңіздерге саяхатқа шығаратын виртуалды шындық симуляторын да ұсынады.

Ғылыми-зерттеу және қорғау

Оның негізін қалаушы Бернард Маркустың айтуынша, аквариумның табиғатты қорғау және қоршаған ортаны қорғау миссиясы, оның аттракцион ретіндегі рөлімен бірдей маңызға ие. Аквариум ашылғанға дейін Атлантадағы Джорджия Технологиялық институты және Джорджия Мемлекеттік университетімен, сондай-ақ Афинадағы Джорджия университетімен бірігіп, білім беру және ғылыми-зерттеу бағдарламалары арқылы жоғалу қаупі төнген түрлерді сақтауға көмектескен. Маркус бұрын нашар жағдайда ұсталып, зардап шеккен еркек белуга киттерін аквариумның қорғау қызметінің жарқын мысалы деп атады. Грузия жағалауындағы Скидавей аралындағы таяз суға қалып қойған шамамен 100 таран балық аквариум коллекциясына қосылды. Аквариумдағы көрмелерде қолданылатын кораллдар Джорджия Технологиялық институты мен Оңтүстік Тынық мұхиты университеті арасындағы ынтымақтастық аясында өсіріледі. Олар Фиджидегі Тагаке ауылының жанындағы риф үстіне сегіз айға панцея тастары ілінеді, бұл теңіз балдырлары мен рифте мекендейтін жұмырқалы жәндіктердің колонияларын қалыптастыруға мүмкіндік береді. 2016 жылы Джорджия аквариумы табиғатта ауланған киттер мен дельфиндерді қабылдамайтынын мәлімдеді. 2019 жылы Джорджия аквариумы Зоопарктар мен аквариумдар қауымдастығы (AZA) және басқа да AZA аккредиттеуі бар мекемелермен бірлесіп, кораллдарға қатысты жобаға қатысуды бастады. Флорида Кис аралдарындағы коралл ағару ауруынан кораллдарды құтқару мақсатында Джорджия аквариумы өз кешенінде кораллдардың бірнеше түрін қоныстандырды. Сол жылы аквариум Джорджия теңіз тасбақасы орталығынан эвакуацияланған теңіз тасбақаларына уақытша баспана берді, олар "Дориан" даулынан бұрын шығарылды. Аквариум Юкатан түбегіндегі кит акулалары, Аляскадағы белуга киттері, Оңтүстік Африкадағы пингвиндер, Мексиканың Кинтана-Роо штатындағы ламантиндер, Грузия жағалауындағы теңіз тасбақалары және Флориданың Сарасота қаласындағы кездік шоғырлы сәулелерге қатысты зерттеулерге қатысады. Оның ең соңғы зерттеу жобасы Үндістан өзенінің лагунасындағы бөтелке мұрынды дельфиндерге арналған. Лагунаның тамақ тізбегінің жоғарғы буынында тұрақты түрғындар ретінде, олар оның экологиялық денсаулығының индикаторы болып табылады. Аквариум Флорида Атлантик университетімен және федералды үкіметпен бірлесіп, осы жануарлардың денсаулығын бақылап, ластану және жаңа инфекциялық аурулар сияқты қауіптерді анықтауға тырысады.

Жаңа нысандар мен бағдарламалар

2008 жылдың мамыр айында аквариум жаңа дельфиндер көрмесі үшін 110 миллион доллар көлемінде кеңейту жоспарларын жариялады. Бұл кеңейту белуга киттерінің дыбысқа өте сезімтал екенін қамтиды, және шенеуніктер ерекше стресс байқамағанмен, оларды алып тастау және осы мүмкіндікті жою туралы шешім қабылданды. Бұл кеңейту даулы болды. 2016 жылы аквариум көрсетілім форматын өзгертіп, оны көбірек білім беруге бағытталған етті. 2011 жылдың 1 қаңтарында аквариум Флоридадағы «Маринеландты» 9,1 миллион долларға сатып алды. Сатушы – Джим Джейкоби, Атланта метрополитеніндегі құрылысшы және Джорджия аквариумы директорлар кеңесінің мүшесі, ол 2004 жылы паркті сатып алып, қайта дамытты. 2019 жылы «Маринеландты» тағы бір компания сатып алды. 2018 жылы аквариум өзінің ең ірі кеңейтуін жариялады – 100 миллион долларлық, 45 000 шаршы фут көлемді жоба, онда жаңа тұзды су акулалары галереясы, «Акулалар: Теңіздің жыртқыштары» және қайта жоспарланған басты кіреберіс бар, оның 2020 жылдың күзінде аяқталуы жоспарланған. Бұл жаңа көрмеге акулалардың түрлі түрі кіретін болды. Жаңа кеңейту құрылысын жеңілдету үшін 2018 жылдың соңына дейін уақытша кіреберіс салынды. Көрменің ресми ашылуы 2020 жылдың 23 қазанында өтті.