Кіріспе

Вулкандық сәлемдеме – 1960 жылдардағы «Жұлдызды жол» телесериалы арқылы танымал болған қол қимылы. Ол көтерілген қолдан, алақаны алға қарап, бас бармағы созылып тұрады, ал саусақтары ортаңғы және сақина саусақтарының арасында жарылады. Бұл қимылды «Жұлдызды жол» актері Леонард Нимой шетелдік вулкандық түрлерге деген құрмет білдіру үшін ойлап тапты және ғылыми фантастика жанкүйерлері мен «ботаниктер» мәдениетінде кең таралған. «Ұзақ өмір сүріп, гүлденіңіз» (Теодор Стерджен жазған) деген тілек сөздері осы қимылмен бірге жиі айтылады.

Өмірбаян

Вулкандық "салютті" Леонард Нимой ойлап тапты, ол түпнұсқа "Жұлдызды жол" телесериалында жартылай вулкандық Мистер Спок рөлін сомдады. 1968 жылғы "Нью-Йорк Таймс" газетімен жасаған сұхбатында бұл әрекет "Черчилльдің жеңіс белгісінің екі саусақты нұсқасы" деп сипатталды. Нимой сол сұхбатта "Вулкандықтар "қолға бағытталған" халық екеніне шешім келтіргенін" айтты. Алғашқы сәлемдесу 1967 жылы "Жұлдызды жол" телесериалының екінші маусымының "Амок уақыты" атты бөлімінде пайда болды. Басқа нәрселермен қатар, бұл әрекетті кейбір адамдарға жаттығусыз немесе саусақтарын жасырын алдын ала орналастырмай дұрыс орындау қиын екені мәлім. Түпнұсқадағы актерлер қолдарын кадрға түсірмес бұрын, екінші қолымен саусақтарын экраннан тысқары жылжытуға мәжбүр болды. Бұл қиындық адамдардың қол шеберлігінің әртүрлі болуынан туындауы мүмкін. 1996 жылғы "Жұлдызды жол: Бірінші контакт" фильмінде осы әрекет пародияланды, онда Зефрам Кокрейн адамзат тарихында алғаш рет вулкандықпен кездескенде, оған жауап беруге тырысып, орнына вулкандықтың қолын қысып алады. 1975 жылы жарық көрген "I Am Not Spock" атты автобиографиясында Нимой, еврей болғандықтан, оның негізін еврей көханимдерінің екі қолмен, бас бармақтарын біріктіре орындалатын діни батаға негіздегенін жазды. Бұл әрекет еврей әрпі Шинді (ש квадрат жазуда немесе палео-иврит 𐤔‎) көрсетеді, ол үш жоғары соққыға ие. Осы жердегі Шин әрпі "Эль Шаддай" дегенді білдіреді, яғни "Құдайдың күштісі" және сонымен қатар Шехина мен Шаломды да білдіреді. Нимой бала кезінде әкесі оны ортодоксалдық синагогқа алып барып, бата беру рәсімін көргенін және оған зор әсер еткенін жазды. Көптеген адамдар Нимойды вулкандық сәлеммен қарсы алды, ол соншалықты танымал болды, 2014 жылдың маусым айында оның эмодзи белгісі Unicode стандартының 7-ші нұсқасына қосылды (Эмодзидің Common Locale Data Repository аннотациясында американдық ағылшын тіліндегі қысқаша атауы "vulcan salute" және кілт сөздері "бармақ", "қол", "spock" және "vulcan" [барлығы кіші әріптер] болып тіркелген). АҚШ президенті Барак Обама Нимойдың қазасы туралы мәлімдемесінде вулкандық сәлемдесуге сілтеме жасап, оны "ұзақ өмір сүріп, гүлденудің әмбебап белгісі" деп атады. Келесі күні NASA астронавты Терри В. Виртс өзінің Twitter желісінде Халықаралық ғарыш стансасынан түсірілген суретті жариялады, онда вулкандық сәлемдесу көрсетілген (суреттің фонында Жер көрінеді), ал ХҒС Нимой өскен Бостон, Массачусетс штатының үстінен өтіп бара жатқанда түсірілген.

"Ұзақ өмір сүріп, өркенде"

"Амок уақыты" эпизодында салютпен қатар "ұзақ өмір сүріп, гүлденіңіз" деген сөзді бата да алғаш рет қолданылды. Бұл фразаны Теодор Стерджен жазған. Вулкан тіліне аудармасы – "dif tor heh smusma" – 1979 жылғы "Жұлдыздар жолы: Фильм" фильмінде пайда болды. Көпшілікке онша таныс емес жауабы – "тыныштық және ұзақ өмір", дегенмен кейде осы жауапты бірінші айтады, ал "ұзақ өмір сүріп, гүлденіңіз" дегенге жауап ретінде қолданылады. Бұл фраза "LLAP" деп қысқартылып жазылады.