Кіріспе

"Yesteryear" – анимациялық америкалық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолы: Анимациялық серия" бірінші маусымның екінші эпизоды. Ол алғаш рет 1973 жылдың 15 қыркүйегінде NBC сенбі күнгі таңертеңгі бағдарламасында көрсетілді және оны тәжірибелі "Жұлдызды жол" сценарисі Д.С. Фонтана жазған. Сериалдың ең үздік эпизодтарының бірі саналатын бұл эпизод Күндізгі Эмми сыйлығына ие болды. "Yesteryear" эпизодында Марк Ленард Споктың әкесі Саректің рөлін сомдады. Бұл эпизодта "Энтерпрайз" кемесінің бірінші офицері Спок уақытқа саяхат жасап, бала кезіне оралып, өзінің жас өмірін сақтап қалуға және оның орнын андориандықпен алмастыруға тиіс.

Сюжет

Капитан Кирк пен Спок Мәңгілік Қамқоршы және Жұлдыздық Флот тарихшыларымен бірлесе жүргізген уақыт саяхаты зерттеу жобасынан оралды. Порталдан шыққанда, «Энтерпрайз» кемесіндегі ешкім Спокты танымайды. Кеменің бірінші офицері – андориан, командир Телин. Жаңа уақыт желісінде тарихқа Спок жеті жасында Вулканның Қахс-ван сынағынан қаза тапқаны жазылған. Бірақ Спок Қахс-ванды өткенде, оның өмірін ересек туысы Селек құтқарып қалды, себебі оларға улы тырнақтары бар шөл жануары – Ле-матя шабуыл жасады. Кирк Селектің ішкі мәнінде уақыт саяхатшысы Спок болғанын болжайды. Кирк пен Спок порталда болғанда, Қамқоршы мен тарихшылар жақындағы Вулкан тарихын тексерді. Екеуі Орионның дүниеге келуін бақылап тұрғанда, Спок бала кезінде өзін құтқару үшін бір уақытта екі жерде болуы мүмкін емес екенін түсінеді. Спок уақыт қақпасынан қайта өтіп, бала кезіндегі өмірін сақтап қалуы керек. Телин Споктың күш-жігерін қолдайды, тіпті бұл оның өзінің өмірге қатысты салдарына әсер етсе де. Спок Саректің алыс туысы Селек рөлін қабылдап, Сарек пен Аманда Грейсонның үйіне шақырылады. «Селек» өзінен кіші нұсқасын іздеп, шөлге сапар шегеді және баласын құтқарады. Бірақ Споктың сүйікті сұрғылы – И Чая ауыр жарақат алады. Кішкентай Спок емші шақыруға жүгіреді. Емші И Чаяға көмектеседі және Селек пен Спокқа уға қарсы дәрі табуға кеш болғанын айтады; ол тек И Чаяның өмірін ұзарта алады, бірақ ол удың салдарынан азаптануы керек немесе оны өлтіруге болады. Кішкентай Спок соңғысын таңдайды. Осы таңдау арқылы Спок вулкандық өмір салтын – логика мен эмоциялық бақылауды таңдайды, ал оның үлкен нұсқасы тарихты жөндеуде сәтті болып, қалпына келтірілген қазіргі күнге оралады, бірақ жас өзіне вулкандық нервтерді қалай қысу керектігін үйретіп, кейбір мектеп қорқытушыларымен күресуге дайындайды.

Өндіріс

NBC телеарнасы эпизодта үй жануарының өлтірілуінің бейнеленуіне қатысты алаңдаушылық білдірді. Алайда, "Жұлдызды жол" сериалының авторы Джин Родденберри жазушы Д.С. Фонтананың осы мәселені қалай шешкенін мақұлдады, және NBC Родденберриге сериалдың толық шығармашылық бақылауын бергендіктен, олар эпизодты өзгертусіз эфирге беруге мәжбүр болды. Анимациялық сериалдың атқарушы продюсері Лу Шеймер кейіннен "Елтоқсан" эпизодының "шамасы менің сүйікті эпизодым еді. Ол балаларға өлімге қарсы оң көзқараспен қарауға үгіттеді" деді.

Басқа ақпарат құралдарындағы сілтемелер

"Анимациялық сериядағы" "Елден" эпизодында алғаш рет пайда болған бірнеше түсінік, оның ішінде "Қоңыр" және ШиКахр қаласы, кейіннен "Қоңырдан" басталатын үш бөлімдік "Enterprise" оқиғасына енгізілді. 2009 жылғы "Жұлдыз жолы" фильмінде жас Спок үш вулкандық студенттермен осы эпизодта көрсетілгендей мазақталады.

Қабылдау

Эпизод "Үздік ойын-сауық балалар сериясы" номинациясында Күндізгі Эмми сыйлығына ұсынылды. Эпизодтың мазмұны кейінірек туындыларға әсер етті, ал ойдан шығарылған Вулкан қаласы ШиКахр "Жұлдызды жол: Энтерпрайз" фильмінде көрсетілді. Балалар мультфильмі ретінде көрсету жоспарланғанына қарамастан, эпизодтың ғылыми-фантастикалық сюжеті мен эмоционалдық күші тікелей эфирдегі "Жұлдызды жол" эпизодтарының ең жақсыларымен теңеседі деп атап өтті. Олар негізінен сенбі күнгі балалар мультфильмі үшін жасалған сюжетке таң қалды, "Спок уақыт желісінің өзгергенін біледі және Вулканда бала кезінде қайтыс болғанын анықтайды. Ол өзінің жас нұсқасын құтқарған адам болу үшін уақытқа кері оралуы керек" деді. SyFy 2016 жылы "Yesteryear" эпизодын "Жұлдызды жол" франшизасындағы ең жақсы уақыт саяхаты сюжеттерінің 15-ші орнына қойды. 2018 жылы Den of Geek сайтының "Жұлдызды жол" туралы нұсқаулығы осы эпизодты "Жұлдызды жолдың негіздері" тобының бір бөлігі ретінде ұсынды. 2018 жылы CBR осы эпизодты барлық "Жұлдызды жол" эпизодтарының арасындағы төртінші үздік уақыт саяхаты эпизоды деп бағалады. 2019 жылы Nerdist осы эпизодты "Жұлдызды жол" франшизасының (соның ішінде спин-оффтардың) уақыт саяхаты тақырыбындағы ең жақсы 9-шы эпизод деп атады. 2019 жылы The Verge осы эпизодты "Жұлдызды жол: Discovery" сериалын көруге кеңес беретін эпизод деп сипаттады. Олар сценарист Дороти С. Фонтананың түпнұсқа "Жұлдызды жолдың" он эпизодын жазғанын және осы эпизодты тәжірибелі және жаңа көрермендерге ұсынғанын атап өтті. Сондай-ақ, мультфильм форматы шетелдіктердің бейнесін және тікелей эфирде қайта жасау қиын болатын эмоцияларды көрсетуге мүмкіндік бергенін айтты. Олар Джин Родденберриді комикс кітаптары сияқты "Жұлдызды жол" тауарларының жоғары сапасын сақтағаны үшін мақтады және осы эпизодты Спок кейіпкерінің шығу тегін зерттегені үшін ерекше атап өтті.