Кіріспе

The Beatles тобының мүшелері үшін бейресми атау. "Бесінші Битлз" – бұл бір кезде The Beatles тобының құрамына кірген немесе Джон Леннон, Пол Маккартни, Джордж Харрисон және Ринго Старрмен тығыз байланыста болған адамдарға берілген бейресми атау. "Бесінші Битлз" туралы алғашқы мәлімдемелер 1963-1964 жылдары топтың әлемдік деңгейде танымал бола бастаған кезде баспасөзде пайда болды. Топ мүшелері кімді осы атаумен атауға болатыны туралы өз пікірлерін білдірді: Маккартни екі рет "егер біреу бесінші Битл болса", ол менеджер Брайан Эпштейн (1997 жылғы BBC сұхбатында) және продюсер Джордж Мартин (2016 жылғы естелік жазбасында) екенін айтты. Харрисон 1988 жылы The Beatles тобының Рок-н-ролл Даңқы залына енгізілу кезінде "бесінші Битлз" есімді екі адам болғанын мәлімдеді: The Beatles тобының жаңалықтармен байланыс жөніндегі менеджері Дерек Тейлор және олардың гастрольдік менеджері, кейіннен бизнес-директор болған Нил Аспиналл. Бұл термин 1964 жылы американдық диджей Мюррей К-нің өзі радио бағдарламасында топты насихаттауы мен кеңінен жариялауы себепті "бесінші Битлз" деп өзін жариялауымен пайда болды. Бастапқы барабаншы Пит Бест, басист Стюарт Сатклифф және клавишник Билли Престон да "бесінші Битлз" деп аталғандардың қатарында.

Стюарт Сатклиф

Стюарт Сатклифф – "Битлз" тобының алғашқы бас гитаршысы болды. Ол негізінен Батыс Германияның Гамбург қаласында клубтарда өнер көрсеткен кезеңде топпен бірге ойнады. 1961 жылы топ Ливерпульге оралғанда, Сатклифф Гамбургте қалды. Одан көп ұзамай миға қан құйылудан көз жұмды. Оны жаңа мүшемен алмастырудың орнына Пол Маккартни ритм-гитарадан (Леннонмен бірге) бас гитараға көшті және топ төртеу болып жұмысын жалғастырды. Сатклифф талантты суретші болған, бірақ басқа "Битлз" мүшелерімен салыстырғанда оның музыкалық шеберлігі "жеткіліксіз" деп сипатталды, ал топқа қатысуының басты себебі Леннонмен болған достығы еді. Сатклиффтің үлесі топтың имиджінің қалыптасуына маңызды ықпал етті; ол кейіннен "Битлздің" моптоп шашы деп танылған шашты бірінші болып киді, содан соң өзінің сүйіктісі Астрид Кирхеррден досы Клаус Вурманнның шашын үлгі етіп, шашын кесуін өтінді.

Пит Бест

Пит Бест – «Битлз» тобының алғашқы барабаншысы. Ол Ливерпульде және Батыс Германияның Гамбург қаласында клубтарда өнер көрсету кезінде топпен бірге ойнады. Осы кезеңде топ құрамына Бест, бас-гитарист Стюарт Сатклифф және гитаристтер Маккартни, Харрисон мен Леннон кірді. Бест 1962 жылдың тамыз айының ортасына дейін топпен өнер көрсетуді жалғастырды, содан кейін ол жұмыстан босатылып, оның орнына Ринго Старр келді. Бесттің орындауы бар алғашқы ресми «Битлз» жинағы 1995 жылы жарық көрген Anthology 1 болды, одан кейін ол: «Көптеген адамдар өзін бесінші «Битлз» деп есептейді. Мен төртінші болдым, енді осының құрметін алдым» деді.

Час Ньюби

1960 жылы «Битлз» тобы Батыс Германиядан алғаш рет оралғанда, бас гитарист жетіспеді. Пит Бест Чейз Ньюбиді ұсынды. Ньюби бұрын Пит Бесттің «Блэк Джекс» тобында ойнаған, ал қазір университетте оқып жатқан еді, бірақ демалыста болғандықтан «Битлз» тобымен ойнауға келісті. Ол 1960 жылдың желтоқсан айында олармен төрт рет сахнада өнер көрсетті (17 желтоқсан, Ливерпульдегі «Casbah Club»; 24 желтоқсан, Liscard-тағы «Grosvenor Ballroom»; 27 желтоқсан, Litherland Town Hall; 31 желтоқсан, «Casbah Club»). Леннон оны «Битлз» тобының екінші сапарына Батыс Германияға шақырды, бірақ ол университетке оралуды жөн көрді. Леннон мен Харрисон екеуі де бас гитараға ауысудан бас тартқаннан кейін, бұрын гитара мен фортепианода ойнаған Маккартни негізгі ойыншы ретінде бас гитараны міндетті түрде қабылдады.

Джимми Никол

Джимми Никол 1964 жылы The Beatles тобының әлемдік турнесінің алғашқы сегіз концертінде барабан ойнады. Старр ауырып қалғандықтан турненің басы жобалануға айналды. Бірақ турнені тоқтатудың орнына, The Beatles-тің менеджері Брайан Эпштейн Старр сауығып кеткенше оның орнына Николды шақырды. Николь маусымның басында Данияда, Нидерландыда, Гонконгта және Австралияда топпен бірге орындады. Николь уақытын тиімді пайдаланып, автографтар берді және сұхбаттамалар берді. Старр 14 маусымда Мельбурнда топқа қайта қосылды.

Брайан Эпштейн

Брайан Эпштейн, 1961 жылдан 1967 жылы қайтыс болғанға дейін топтың менеджері, Beatles тобының әлемдік атаққа көтерілуіне зор үлес қосты. Эпштейн Ливерпульдегі топты "жанынан танып", олардың әлеуетін байқады және оларға деген сенімінен ешқашан айнымады. Ол топқа қатысуын қасақана шектеді, тек бизнес мәселелерімен және қоғамдық беделімен айналысып, топқа музыка жазуда толық еркіндік берді. Эпштейн сондай-ақ, олардың мансабының шешуші сәтінде Лондоннан жазба шартын алу үшін талмай тырысты, оларды провинциялық «солтүстік» музыканттар деп есептеуге қарсы күресті. Леннонның кейінірек мойындағанынша, Эпштейннің өлімі Beatles тобының таралуының бастауы болды. Эпштейн шығармашылық процеске тікелей қатыспағандықтан, оны сирек «бесінші Beatles» деп атады, бірақ жылдар өте ол және продюсер Джордж Мартин топтың мансабына ең зор әсер еткен екі жақын серіктес ретінде танылды. 1990 жылдардағы сұхбатында Эпштейннің топтың атаққа жетуіне қатысы туралы айта келіп, Мартин: «Егер кімде-кім бесінші Beatles болса, ол Брайан болды» деді. 1965 жылы Beatles тобына MBE ордені табысталғанда, Харрисон Эпштейнге де бесінші медаль беру керектігін айтты, себебі «MBE дегеніміз – «Мырза Брайан Эпштейн» дегенді білдіреді». 1997 жылы Эпштейн туралы BBC деректі фильміне берген сұхбатында Маккартни Эпштейннің Beatles үшін маңыздылығын баяндады. Ол: «Егер біреуді бесінші Beatles деп атаса, ол Брайан болды» деді. 2013 жылы Вивек Тивари жазған «Бесінші Beatles» атты комикс романы жарық көрді. Кітап қараша айында шығып, бірнеше апта бойы The New York Times бестселлер тізімінде болды, үшінші аптасында бірінші орынға ие болды.

Джордж Мартин

Джордж Мартин Битлздің жазбаларының көп бөлігін өндірді (Фил Спектор өндірген «Let It Be» альбомын, Джефф Линн өндірген «Real Love» және «Free as a Bird» әндерін, ал оның ұлы Джайлс Мартин өндірген «Now and Then» әнін қоспағанда), сондай-ақ «Жасыл Су асты кемесі» фильмі мен саундтрек альбомы үшін аспаптық партитура жазды, олардың әндерінің көп бөлігі үшін скрипкалық және горн (сондай-ақ кейбір вокалдық) аранжировкаларын жасады (Спектордың «Let It Be» альбомын қайта өндіргенін және Майк Лиандер аранжировкалаған «She’s Leaving Home» әнін ерекше атап өткен жөн). «Eleanor Rigby» әніне оның жасаған скрипкалық октеттің қосымшасы кеңінен танылды. Мартиннің музыкалық білімі (оның Гилдхолл музыка мектебінде алғаны) және студиядағы шебер басшылығы Битлздің жұмысына маңызды үлес қосқан деп жиі айтылады. Жазушы Иан Макдональд Мартиннің сол кезде Ұлыбританиядағы сирек кездесетін, Битлздің өнер жазу және әндер жазу талантын дамытуына қажетті сезімталдыққа ие продюсерлердің бірі болғанын атап өтті. Мартиннің фортепианода ойнауы олардың бірнеше тректерінде, соның ішінде «Misery» және «In My Life» әндерінде де кездеседі. Мартин өзі «Битлздің бесінші мүшесі» деген сөздерге Битлздің менеджері Брайан Эпштейнге қарсы шықты. Леннон Мартиннің Битлз музыкасына тигізген үлесін төмендетіп бағалады. 1970 жылы Жанн Веннерге берген сұхбатында Леннон: «[Дик Джеймс] бізді жасады деп ойлайтын адамдардың бірі. Олар жасаған жоқ. Мен Дик Джеймстің және Джордж Мартиннің музыкасын естігім келеді, өтінемін, маған ойнап көрсетіңдер» деді. 1971 жылы Пол Маккартниге жазған хатында Леннон: «Егер адамдар маған: «Джордж Мартин сіз үшін не істеді?» деп сұраса, менде бір ғана жауап бар: «Ол қазір не істеп жүр?» Мен сенің бұған жауап бере алмағаныңды байқадым! Бұл кемсіту емес, шындық» деп жазды. Леннон Мартиннің Битлз музыкасының есесінен өзін жақсы көрсетуге тырысқанын айтты. «Revolution 9» туралы сөйлегенде Леннон: «Мартиннің «мен дыбыстық сурет салып жатырмын» деуі – таза алғашқы көрініс. Бұл жұмыста қатысқан басқалардан сұраңыз. Соңғы монтаждауды Йоко мен мен ғана жасадық» деді. Джулиан Леннон оны «күмәндісіз Бесінші Битлз» деп атады.

Нил Аспиналл

Маккартни мен Харрисонның мектептесі және Пит Бесттің жақын досы (әрине, ол Бесттің үйінде тұрып, оның кіші інісі Роагтың әкесі болды), Аспиналл «The Beatles» тобына жол менеджері ретінде қосылды, бұл оның ескі «Commer» фургонын күндіз де, түні де концерттерге апарып-әкелуін қамтыды. Мал Эванс «The Beatles» үшін жұмыс істей бастағаннан кейін, Аспиналл олардың жеке көмекшісі болды, содан кейін «Apple Corps» компаниясының бас директоры лауазымына көтерілді (ол 2007 жылдың 10 сәуіріне дейін бұл қызметте болды). Аспиналл жылдар бойы «Apple» компаниясының атынан сот істеріне қатысты (соның ішінде «The Beatles» тобының сол кездегі менеджері Аллен Клейнге, олардың «EMI» лейбліне және «Apple Computer» компаниясына қарсы істер). Ол топтың музыка, бейне және тауарларын сатуды бақылады. Эпштейннің қайтысынан кейін Аспиналл уақытша топтың менеджері болды. Музыкант болмаса да, Аспиналл «The Beatles» тобының бірнеше жазбаларына шағын үлес қосты. Ол «Within You Without You» әнінде тамбура, «Being for the Benefit of Mr. Kite!» әнінде гармоника, «Magical Mystery Tour» әнінде бірнеше перкуссиялық аспаптар ойнады және «Yellow Submarine» әнінің хорында ән салған көптеген қатысушылардың бірі болды. 1988 жылдың қаңтарында, «The Beatles» тобының Рок-н-ролл Даңқы залына енгізілуін қабылдағанда, Харрисон Аспиналлды «Бесінші Битл» атағына лайық екі адамның бірі деп атады, екіншісі – Дерек Тейлор.

Дерек Тейлор

Daily Express журналисі Дерек Тейлор топтың сахнадағы өнерін бағалағаннан кейін олармен танысты. Рок-н-ролл тобынан күтілген жағымсыз пікірдің орнына, Тейлор олардың өнерін жоғары бағалады. «Бітлз» тобының командасына жақындасуға шақырылған ол көп ұзамай сенімді серігіне айналып, олар туралы эксклюзивті ақпараттарды алды. Соңында, Эпштейн оны газеттегі жұмысынан шақырып алып, «Бітлз» тобының баспасөз хабарламаларына жауапты етумен қатар, өзі мен топқа ақпараттық байланыс жасаушы етіп тағайындады. Ол сондай-ақ Эпштейннің жеке көмекшісі болды. 1968 жылы ол «Apple Corps» компаниясының баспасөз хатшысы болды. «Apple» компаниясының құрметті қонағы ретінде Тейлор компанияның жетістіктері мен сәтсіздіктеріне үлкен үлес қосты, «Бітлз» және «Apple» компаниясының қызметкерлері үшін маңызды бизнес және жеке шешімдерді қабылдады немесе орындады, сондай-ақ екеуінің де соңғы күндеріндегі маңызды оқиғаларға куә болды. 1988 жылдың қаңтарында «Бітлз» тобының Рок-н-ролл Даңқы залына енгізілуіне қатысқан Харрисон Тейлорды «Бесінші Бітлз» деген құрметті атаққа лайық екі адамның бірі деп атады, екіншісі Нил Аспиналл болды. 1960-1963 жылдары Гамбургте өнер көрсеткен кезде түрлі қосалқы топтармен жұмыс істеді. 1961 жылы 1960 жылы Гамбургке алғашқы сапарында Шериданмен танысқан «The Beatles» (Леннон, Маккартни, Харрисон және Бест) онымен екінші сапарында бірлесіп жұмыс істеді. «Polydor» компаниясының өкілі Берт Каемпферт оларды сахнада көргеннен кейін бірнеше жазба жасауды ұсынды. (Ол кезде Шеридан көбірек танымал болды, ал «Бітлз» оның қосалқы тобы болды.) 1962 жылы бірнеше синглден кейін (олардың біріншісі «My Bonnie» / «The Saints» хит-парадта 5-орынға ие болды), «Polydor» Германияда «My Bonnie» альбомын шығарды. «Beatles» сөзі неміс тіліндегі «Pidels» (пидльс деп айтылады) сөзіне, яғни ер адамның жыныс мүшесін білдіретін сөздің көпше түріне тым ұқсас деп танылды, сондықтан альбом «Tony Sheridan and The Beat Brothers» деген атпен шығарылды. «The Beatles» тобы әйгілі болғаннан кейін, альбом Ұлыбританияда қайта шығарылды, ал авторлық құқығы «Tony Sheridan and The Beatles» деп өзгертілді.

Энди Уайт

Энди Уайт "Love Me Do" әнінің АҚШ-тағы шығарылымында барабан ойнады, бұл Beatles тобының Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы синглы болды. 1962 жылдың 11 қыркүйегінде Джордж Мартиннің көмекші продюсері Рон Ричардс жазуды басқарды. Маусым айында топ "Love Me Do" әнін Бестпен жазды, содан кейін қыркүйек айының басында жаңа мүше Старрмен екінші рет жазды, Старр топта үш апта ғана болған еді, одан кейін әнді үшінші рет жазуға шешім қабылданды. Ричардс осы жазу үшін тәжірибелі студиялық барабаншы Уайтты шақырды, ал Старр тамбурин ойнады. Уайт пен Старр осы сессияда "P.S. I Love You" әнінде де перкуссия ойнады, Уайт барабанда, ал Старр маракаста болды.

Билли Престон

Шериданнан басқа, американдық пианист Билли Престон "Get Back" әнінде ойнағаны үшін Beatles тобының әніне бірлесіп авторлық құқық алған жалғыз орындаушы болды. Престонның орындауы қолданылған Let It Be альбомында әндер тізімінде "Билли Престонмен бірге" деп көрсетілген. Престон "Let It Be", "Something" және "I Want You (She's So Heavy)" әндерінде орган, ал "Don't Let Me Down", "One After 909", "Dig A Pony", "I've Got a Feeling" және "Get Back" әндерінде Fender Rhodes электр пианиносында орындады. Престон Beatles тобымен алғаш рет 1962 жылы танысты, бірақ оның "Бесінші Beatles" деген атағы 1969 жылдың қаңтарында пайда болды, осы кезде Харрисон оны топтағы жағдайды жақсарту үшін жазу студиясына шақырды. Леннон Престонды Beatles тобына қосылуға ұсынды, тіпті "Бесінші Beatles" деген сөзді қолданды, бірақ Маккартни бұл идеяны қабылдамады. Престонды "Бесінші Beatles" кім деген даудан ажырату үшін оған кейде "Қара Beatles" деген ерекше атақ беріледі.

Эрик Клэптон

Бастапқыда "While My Guitar Gently Weeps" әнінде Джордж Харрисон орындаған бір ғана гитара солосы болды. Харрисон оның жеткіліксіз екенін ойлап, Эрик Клэптонды әннің жетекші гитарасын орындауға шақырды. Әннің бір шумағы толығымен жойылды, ал Клэптонның қатысуымен әннің соңына тағы бір гитара солосы қосылуы шешілді. 1969 жылғы қаңтарда Харрисон топтан уақытша кеткенде, Леннон оның орнына Клэптонды шақыруды ұсынды. The Beatles тобы тарағаннан кейін Клэптон төрт мүшенің әрқайсысының жекелеген жазбаларында ойнаған санаулы музыканттардың бірі болды.

Басқалар

Клаус Вурманн Стю Сатклифф Гамбургтегі өнер мектебіне оралғаннан кейін Гамбург клубтарында «The Beatles» тобымен бірге бас-гитарада ойнады. Вурманн «Revolver» альбомының обложкасын да жасады. Маккартни топтан кеткен кезде, Вурманн оның орнына тағайындалуы мүмкін болды. Топ тарағаннан кейін және 1976 жылға дейін Вурманн Леннон, Харрисон және Старр жазған дерлік барлық жеке альбомдарында ойнады. Вурманн мен Престон сияқты, американдық барабаншы Джим Келтнер де 1970-ші жылдары «The Beatles» тобының бесінші мүшесі болуға үміткер деп есептелді. 1971 жылы Леннонның «Imagine» альбомында барабан ойнағаннан кейін, Келтнер Харрисонның Бангладеш үшін берілген концертте (Старрмен бірге) өнер көрсетті және келесі екі онжылдық бойы бұрынғы топ мүшелерінің көптеген альбомдарында ойнады. Нильсонның екінші альбомында «You Can't Do That» әнінің кавер нұсқасы болды, онда «The Beatles» тобының он жеті әніне сілтеме жасалған. Нильсон «The Beatles» тобының көп жылдық серігі және Джон Леннон мен Ринго Старрдың жақын досы болды.

Танымал мәдениетте

Мюррей К, Нью-Йорк диджейі, осы терминді алғаш рет қолданған адам. Джордж Харрисон оны әзілде "бесінші Битлз" деп атаған деседі. 1960 жылдардың жұлдызды футболшысы Джордж Бест, Пит Бестпен аты мен той-қуанышқа құмар өмір салтымен ортақ еді. Бест "Бесінші Битлз" және португал баспасөзінің жазуынша, "О Квинто Битл" атанды. Бұл 1965-1966 жылдарғы Еуропа кубогының ширек финалында "Бенфикаға" қарсы 5:1 есебімен жеңіске жеткен кезде "Манчестер Юнайтед" сапынан екі гол соққаннан кейін болды, себебі ол Битлз сияқты "шошақ" шашты ұнатқан. Бест супержұлдыз деңгейіне көтеріліп, Англияға оралғанда баспасөз оны "Эль Битлз" деп атады. Джон Леннонмен бір мектепте оқыған Ливерпульдік комедия актері Джимми Тарбак та әзілде "Бесінші Битлз" деп аталды, себебі ол сол кезде танымал болды, олардың шаш үлгісі мен киімдерін қайталап киді және олармен бірдей акцентте сөйледі. 1984 жылғы 11 ақпандағы "Saturday Night Live" бағдарламасының бір эпизодында Эдди Мерфи 1963 жылы топтың басқа мүшелері оны шығарып жібергенге дейін "бесінші Битлз" болғанын айтқан наразы саксофонист Кларенс Уокер рөлін ойнады. "Симпсондар" мультсериалының "Вегетариан Лиза" эпизодында Апу Пол мен Линда Маккартнидің досы екені белгілі болады және ол бір кезде "бесінші Битлз" деп аталғанын айтады, бірақ Пол оған сарказммен "әрине, сен болдың" деп жауап береді, көзін домалатып.