Кіріспе
Майкл Джон Джайлс (6 қараша 1940 жыл) – ирланд футболшысы және жаттықтырушысы, ең әйгілісі 1960-1970 жылдары «Лидс Юнайтед» клубының жартылай қорғаушысы ретінде танылған. 1985 жылы жаттықтырушылық қызметтен кеткеннен кейін, Джайлс 1986 жылдан 2016 жылға дейін RTÉ Sport телеарнасындағы футбол туралы хабарлардың аға сарапшысы болып жұмыс істеді. 2004 жылы УЕФА мерекелік сыйлықтарында FAI Джайлсты соңғы 50 жылдағы ең үздік ирланд футболшысы деп мойындады. «Манчестер Юнайтед» сапында Мэтт Басби басшылығымен Англия кубогын ұтып алғаннан кейін, Джайлс 1963 жылы «Лидс» клубына өтті, онда капитан Билли Бремнермен бірге жартылай қорғаушы ретінде ойнады. Бұл екеуі ағылшын және еуропалық клубтық футболдағы ең үздік орталық жартылай қорғаушылар жұптарының бірін құрады. Олардың серіктестігі «Лидс» клубының тарихындағы ең сәтті кезеңде бірнеше маңызды жүлделерді жеңіп алуға көмектесті. Джайлс пен Бремнер клуб үшін барлығы 115 гол соқты. Футболдағы мансабының кейінгі жылдарында Джайлс жаттықтырушылық карьераны бастады, ол «Вест-Бромвич Альбион», Ирландия Республикасы, «Ванкувер Уайткапс» және «Шамрок Роверс» сияқты клубтардың ойыншы-жаттықтырушысы және жаттықтырушысы болды. Ойынды жақсы білгеніне қарамастан, Джайлс жаттықтырушы болуды ұнатпады. Ол жұмыстың кейбір аспектілеріне, мысалы, шешім қабылдамайтын басшылықтарға наразы болды және 1985 жылы жаттықтырушылық қызметтен толығымен бас тартты. Кейін ол жаттықтырушылық өмірінен кеткеніне ешқандай өкініш білдірмеді. Балалық шағындағы досы Эмон Данфидің ынталандыруымен, Джайлс 1986 жылы футбол сарапшысы ретінде жұмыс істеуге белсенді түрде кірісті және 2016 жылға дейін RTÉ Sport телеарнасының аға сарапшысы болды. 2019 жылдың желтоқсанында ол «Премьер Спорт» телеарнасының тікелей эфирінде Англия Премьер-лигасы матчтарын талдау үшін жұмысқа алынды. Сонымен қатар, ол «Irish Evening Herald» газеті үшін аптасына екі мақала жазады және «Newstalk 106» радиостанциясында ойын туралы өз пікірлерін білдіреді.
Michael John Giles (born 6 November 1940) is an Irish former association football player and manager best remembered for his time as a midfielder with Leeds United in the 1960s and 1970s. After retiring from management in 1985, Giles served as the senior analyst on RTÉ Sport's coverage of association football from 1986 until 2016. The FAI voted Giles as the greatest Irish player of the last 50 years at the UEFA Jubilee Awards in 2004. After winning an FA Cup winner's medal under Matt Busby at Manchester United, Giles moved to Leeds in 1963 where he played in midfield alongside captain Billy Bremner. The duo formed a central midfield partnership which was one of the best in English and European club football. Their pairing helped yield several major trophies in the most successful era in Leeds' history. Giles and Bremner both scored 115 goals for the club. In his later years in football, Giles pursued a managerial career which saw him installed as player manager and manager of, among others, West Bromwich Albion, the Republic of Ireland, Vancouver Whitecaps and Shamrock Rovers. Despite having an outstanding knowledge of the game, Giles personally never liked being a manager. He became disillusioned with aspects of the job, such as suffering at the hands of non committal boardrooms, and left management permanently in 1985. He later declared that he had no regrets about quitting managerial life. After repeated encouragement from childhood friend Eamon Dunphy, Giles inadvertently entered the world of football punditry in 1986, and became a senior analyst on RTÉ Sport until 2016. In December 2019, he was employed as an analyst for Premier Sports' live coverage of the English Premier League matches. Also, he writes two columns per week for the Irish Evening Herald newspaper, and offers his opinions about the game on radio station Newstalk 106.
Клубтық мансап
Джайлз Дублиннің ішкі қаласындағы жұмысшы табының ауданындағы Ормонд-скверде өсті, онда ол кәсіби футболшы болуға көмектесетін көптеген дағдыларды дамытты. Ол 1920 жылдары «Богемианс» клубында ойнаған және 1940 жылдары «Драмкондраны» жаттықтырған әкесі Кристидің ықпалымен футболға келді. Өсіп келе жатып, Джайлз: «Мен өзімді ирландық деп есептемедім» деді. Джайлз Дублинде «Стелла Марис» клубында ойнап жүргенде көзге түсті, содан кейін Англиядағы мансабын «Манчестер Юнайтед» клубымен бастады. Ол 1956 жылы 10 фунт стерлингтік қол қою ақысымен Мэтт Бусбидің командасына қосылды. Алдыңғы жылы ақпан айында Мюнхендегі әуе апатында команданың сегіз ойыншысы қаза болғаннан кейін 1959 жылы ол негізгі құрамда дебют жасады. Қаза болғандардың арасында Джайлзден бес жас үлкен Билл Уилан да болды, ол да Дублиннің Кабра ауданынан шыққан еді. 18 жасқа дейін ол Ирландия құрамасына шақырылды. Джайлз келесі төрт жыл бойы негізгі құрамның тұрақты ойыншысы болды және Бобби Чарльтон мен Денис Лоумен бірге ойнады. «Манчестер Юнайтед» 1963 жылы Англия кубогын жеңіп алды, онда Джайлз қорғанысты бұзып, Дэвид Хердтың жеңіс голына әкелген пас берді. Ол «Лидс Юнайтедке» 33 000 фунт стерлингке ауысуға өтініш берді. Джайлз әйелі Эннеге Бусбидің оны негізгі құрамнан шығарып, кетіп қалуға мәжбүр еткенінен кейін: «Мен оны қуалап жүремін» деді. Джайлз көп ұзамай Англияның ең жақсы орталық жартылай қорғаушыларының біріне айналды, ал «Лидс» оның алғашқы маусымында Екінші дивизион титулын жеңіп алды. 1965 жылы ол Лига чемпионы және Англия кубогының «қос» жеңімпазына жақын болған командада ойнады, бірақ екеуін де жеңіп ала алмады, сәйкесінше «Манчестер Юнайтед» және «Ливерпуль» жеңіске жетті. Джайлз Билли Бремнермен күшті серіктестік құрды, өйткені «Лидс» жаттықтырушысы Дон Реви олардың айналасында жаңа команда құрды. Ойыншылардың стильдері ұқсас болды және олар бір-біріне керемет қолдау көрсетті. Джайлз шығармашылық күш ретінде, ал Бремнер допты ұтып алуда шебер болды, бірақ екеуі де бір-бірінің негізгі жұмысын орындай алды. 1967–1968 маусымында «Лидс» Лига кубогы мен Жәрмеңкелер кубогын жеңіп алды. Бұл Джайлздің жарақат алған алғашқы маусымы болды, ол Жәрмеңкелер кубогы финалының екінші ойынына қатыса алмады. 1968–1969 маусымында Джайлз «Лидстің» лига чемпионы болуына үлкен үлес қосты, ол 42 матчта 67 ұпай жинады (жеңіске 2 ұпайдан), бұл рекорд он маусым бойы сақталды. 1970 жылы Джайлз тағы да керемет маусым өткізді, «Лидс» үш кубокты қуып жететін, бірақ үшеуін де жоғалтты: Лига титулы «Эвертонға», Англия кубогы «Челсиге» (қайта ойнағаннан кейін), ал Еуропа кубогы кампаниясы жартылай финалда «Селтикке» қарсы аяқталды. 1971 жылғы Англия кубогының бесінші турында «Лидс» күтпеген жерден «Колчестер Юнайтедтен» 3–2 есебімен жеңілгенде, Джайлз «Лидстің» екінші голын соқты, олар 3–0 есебімен жеңіліп бара жатқанда қызып кетті. «Лидс» Жәрмеңкелер кубогын қайтарып алды, бірақ соңғы күні Лига титулын жоғалтты, ал «Арсенал» чемпиондыққа ие болу үшін қажетті жеңіске жетіп, сәтті «қос» жеңіске үміттенді. «Лидс» 1972 жылы Уэмблиде «Арсеналды» 1:0 есебімен жеңіп, алғашқы Англия кубогын жеңіп алды, бірақ маусымның соңғы күнінде «Вулверхэмптон Уондерерстің» қолынан жеңіліп, Лига титулынан айырылды. «Сандерленд» және «А.С. Милан» 1973 жылы Англия кубогының және Еуропа кубогының жеңімпаздары кубогының финалында «Лидсті» жеңіп, оларды тағы да жеңіссіз қалдырды. 1973 жылы Джек Чарльтонның зейнеткерлікке шығуы Джайлсты команданың ең тәжірибелі ойыншысы етіп қалдырды. Сол жылы ол «Лидстегі» міндеттерін өз елінің ойыншы-жаттықтырушысы ретінде атқарумен біріктірді. 1974 жылы маусымның басында 29 матч бойы жеңіліссіз жүріп, «Лидс» екінші титулға қол жеткізді, бірақ Реви Англия құрамасын басқаруға кеткеннен кейін даулар туды. Реви «Лидс» директорлар кеңесіне 34 жасқа таяп қалған, ойыншылық карьерасының соңына жақындап қалған Джайлсты өзінің орнын басатын адам ретінде ұсынды. Кеңес орнына Брайн Клоуды тағайындады, ол керемет жаттықтырушы, бірақ бұрын «Лидсті» ашық сынға алғандықтан және Ревиді құрметтемегендіктен, ол даулы таңдау болды. Клоу мен ойыншылар ешқашан тіл табыса алмады, ойыншылар да Джайлсты қалаған еді. Кеңес Клоуды жұмыстан босатып, 44 күндік басқарудан кейін үлкен жалақы төледі. Джайлз әлі де жұмысқа орналаспады (ол Джимми Армфилдке берілді) және «Лидс» алғашқы Еуропа кубогының финалына жол іздеді. Джайлз өзі бұл екі жағдайда «Лидстегі» бос орынға ешқашан өтініш бермеді, оның кандидатурасын басқалар ұсынды. Сондай-ақ 1974 жылы Джайлз Билл Николсонның «Тоттенхэм Хотспур» клубында оның орнын басатын адам ретінде Дэнни Бланчфлауермен бірге аталды. «Тоттенхэм» кеңесі орнына Терри Ниллді тағайындады. Джайлз «Лидстің» еуропалық кампаниясында керемет ойын көрсетті, бірақ енді команданың негізгі құрамында тұрақты орын алмайтын болды. 1975 жылы финалда «Лидс» 2:0 есебімен «Бавария Мюнхеннен» жеңілгеннен кейін, Джайлз 1975 жылдың маусымында «Вест Бромвич Альбионға» ойыншы-жаттықтырушы болып келу туралы ұсынысты қабылдады, сонымен қатар ирландиялық құраманы жаттықтыруды жалғастырды.
Ойын ішіндегі мәртебесі
Джайлз Ирландия Республикасының ең ұлы футболшыларының бірі деп кеңінен мойындалады. Алф Рамси, Мэтт Басби және Брайан Клоу сияқты өте табысты бұрынғы жаттықтырушылар Джайлзге жоғары баға берді. Оның «Лидс Юнайтед» клубындағы мәртебесі, жанкүйерлер оны барлық уақыттағы ең үздік «Лидс XI» құрамына енгізген кезде анық байқалды. 1998 жылы Англия футбол тарихындағы оның орны мойындалды, Футбол лигасының жүз жылдық тойына орай Джайлзді 100 лига аңызының тізіміне қосты. Джайлзден өзі және тағы бір белгілі ирланд футболшысы Рой Киннің арасындағы айырмашылықтар туралы сұрағанда, ол: «Егер салыстыруға мәжбүр болсам, мен одан сәл шығармашыл болдым деймін, ал ол [Кин] допты жақсырақ тартып алды» деді. Шығармашыл және бойы кішкентай болғандықтан, Джайлз қарсыластарының назарына ілікпеу үшін қатал ойыншы болуға мәжбүр екенін түсінді. Кейіннен сарапшы болғаннан кейін, Джайлз өзінің толық потенциалын іске асыру үшін алаңда «қояншақ емес, арыстан» болуға тиіс екенін ұзақ жазды. Оның мұның басты себебі – басқалардың қатал ойынына баға берген кезде, екіжүзділікке ұшырамау еді.
Ойыншы-менеджер мансабы
Джайлс Ирландия Республикасының жас ойыншы-менеджері ретінде үлкен үміттер білдірді, өйткені ол «Вест Бром» клубын басқару міндетін атқаратын болды. Бастапқыда қиындықтарға тап болғанымен, ол «Бэггис» жанкүйерлерінің көпшілігінің ықыласына ие болды. Оның басшылығымен 1976 жылдың сәуір айында клуб Екінші дивизионнан Бірінші дивизионға көтерілді және 1976–77 жылдары Бірінші дивизионда 7-орынды иеленді. Жақында ол «Вест Бром» клубында өткізген уақытын, онда ол ешқандай жүлде жеңбегеніне қарамастан, карьерасындағы ең бақытты кезеңдердің бірі деп атады. Алайда, клубтағы қызметі кезінде клубтың қаржылық мәселелері бойынша клуб басқармасымен бірнеше рет қақтығысқа түсті, Джайлс бұл мәселелерде оны жеткілікті түрде қатыстырмағанын сезінді. Клуб Бірінші дивизионға жолдама алған күні Джайлс тіпті отставкаға кете жаздады, бірақ оны ойыннан айнып, Бірінші дивизиондағы маусымды басқаруға көндірді. 1977 жылдың 21 сәуірінде «Вест Бром» клубының ойыншы-менеджері лауазымынан кетті, сол күні оның бұрынғы командаласы Джек Чарльтон «Миддлсбро» клубының бас бапкерлігінен кетіп, 1983 жылға дейін «Шамрок Роверс» клубын басқарды. 1983–84 жылдар маусымында ол «Хоторнс» клубына екінші рет менеджер ретінде оралды. «Вест Бром» FA кубогында үшінші дивизиондағы «Плимут Аргайл» клубына 1:0 есебімен жеңілгеніне қарамастан, команданы қауіпсіздікке жеткізді. Келесі маусымда «Альбион» жақсы старт алып, Рождествоға дейін 5-орынға дейін көтерілді, бірақ маусымды 12-орында аяқтады. Алайда, Джайлстің жанкүйерлердің сүйіктісі Сирилл Регисті және ең көп гол соққан Гарри Томпсонды сату шешімі жанкүйерлердің наразылығын тудырды, ал Джайлс шақырған ойыншылар – Гарт Крукс және Имре Варади – күтілген нәтижені бермеді. Жастар командасының менеджері, сонымен қатар Джайлстің жеңешесі Нобби Стайлз оның орнына келді, бірақ нәтижелердің сәл жақсарғанына қарамастан, клуб турнир кестесінде төмендеп, Рон Сондерс басшылығымен соңғы орынды иеленді.
Ирландия Республикасы
1973-1980 жылдар аралығында Ирландия Республикасының ойыншы-бапкері ретінде Джайлс бұрынғы он жыл бойы күрескен ұлттық құраманың жағдайын жақсартты. 1976 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеу турнирінде Лиам Брэйди халықаралық аренада тұңғыш рет ойнады және команда жақсы нәтижелер көрсетті. 1978 жылғы ФИФА әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде құрама қанағаттануға екі ұпай жетпей қалды, аталған турнир аясында өз алаңында Франция құрамасын жеңді.
Шамрок роверлері
Гленмалр Парк Роверс клубында бес жарым жылдық басшылық кезеңінде 1978 жылы ФАИ кубогын жеңіп алды. Ол Еуропа Кубогының иегерлері кубогында 4 ойында 2 гол соқты және Ирландия құрамасының капитаны ретінде тоғыз рет ойнап, бір голдың авторы атанды. Джайлс 1980 жылдың 14 желтоқсанында Миллтаундағы өзінің соңғы ойынын өткізді, ол кезде 40 жасқа толыпты. 1980 жылдың наурыз айында Ирландия құрамасымен жұмысын аяқтағаннан кейін, 1983 жылдың 3 ақпанында Миллтаундағы қызметінен кетіп, Атлантика арқылы Солтүстік Америка Футбол Лигасындағы клубтарды басқаруға кетті. 1981 жылы ол NASL-дың «Ванкувер Уайткапс» клубының бапкері болып тағайындалды. Ол үш маусым бойы осы лауазымды атқарды және 1982 жылы Солтүстік Америка Футбол Лигасының «Жыл бапкері» атанды.
Зейнеткерлік
Джайлс Англияның Бирмингем қаласының Харборн ауданында тұрады. Ол көп жылдар бойы гольф ойнаған, бір кезде бес гольфтік мүмкіндігі болған, бірақ жасы ұлғайған сайын оның мүмкіндігі 12-ге дейін өсті, "нағыз жаман 12" дейді ол. 70 жасқа толуына орай, Джайлс өмірін, футболдағы және одан тыс жердегі өмірін баяндайтын алғашқы өмірбаянын жазды, ол 2010 жылдың қараша айында жарық көрді. 2010 жылы оның "Футбол адамы" атты автобиографиясы Ирландия Республикасында ең көп сатылған кітапқа айналды. Онда ол крикетке ғашық екенін, футболшы болып жұмыс істегенде бос уақытында кейде ойындарды тамашалағанын айтады.
БАҚ-тағы бейнелеу және сот ісінің сәттілігі
Джайлз рөлін 2009 жылы актер Питер Макдональд «The Damned United» фильмінде ойнады. Бұл фильм 1974 жылы «Лидс Юнайтед» клубының бас жаттықтырысы лауазымына тағайындалған Брайан Клаудың 44 күндік сәтсіз сапасына арналған. Джайлс 2006 жылы фильмнің негізі болған кітабын жариялаған автор Дэвид Пейсті сотқа берді. Ол Пейс туралы былай деді: «Оның кітабы ақылға сыймас еді. Мен алдағыш кейіпкер ретінде бейнелендім. Ол мені Клаумен ешқашан болмаған әңгімелерге тартып алды. Ол Клауды ішімдік ішпеген кезінде де жабайы адам ретінде көрсетті. Мен онымен жақсы қарым-қатынас құрмадым, бірақ оны өте зиялы деп таптым. Пейс романның фактілерге негізделген ойдан туған шығарма екенін айтты, бірақ адамдар оны ресми нұсқа деп қабылдайды. Фильм кітаптағы қате түсініктің қате түсінігі болды!» Сотқа жүгінгені туралы басқа бір сұхбатта Джайлс: «Мен өз позициямды қабылдадым, өйткені бұл жағдайға қатысты әрекет ете алатын жалғыз тірі адам едім. Клау отбасы ешқандай шағымдану мүмкіндігіне ие болмады. Брайанның қайтыс болуы оларға ештеңе жасауға мүмкіндік бермеді, бұл (сот шараларын қабылдауға) үлкен ықпал етті» деді. 2008 жылғы Жоғары соттағы келісімнің аясында кітапты басып шығарған «Фабер мен Фабер» баспасы Джайлстың зиянды және жалған деп санайтын барлық сілтемелерді болашақ басылымдардан алып тастауға міндеттелді. Оның төрт ұлы мен екі қызы болды. Оның екі ұлы, Майкл мен Крис, «Шэмрок Роверс» клубында ойнады; Майкл 1981-1983 жылдары, ал Крис 1993-1995 жылдары. Джайлстың әкесі, Кристи Джайлс, 1920 жылдары «Богемианс» клубында ойнап, «Дейлимоунт Парк» стадионындағы алғашқы маусымында лига чемпионы атанды. Оның інісі Крис Джайлс (ирландиялық футболшы) да Ирландия құрамасында ойнады. Джайлс – оның бұрынғы «Манчестер Юнайтед» командаласы, Джайлс отбасына үйленген Нобби Стайлстың қайнағасы. Оның інісі Мэтт 1950 жылы «Транспорт» командасын «FAI Cup» жеңісіне жеткізді.
Джон Джайлс қоры
2008 жылы Ирландия Футбол Ассоциациясы жасөспірімдер деңгейіндегі футболды және жергілікті клубтарды қаржыландыру үшін коммерциялық емес траст құрды. Бұрын қайырымдылық мақсаттары үшін ақша жинауға арналған гольф турнирлерін ұйымдастырған Джайлс, FAI-ге өзінің суретін қайырымдылық ұйымы үшін пайдалануға рұқсат берді, осылайша Джон Джайлс қоры құрылды. Бұл жергілікті клубтардың «Арманға қадам» деп аталатын демеушілік жүрістерге қатысуын қамтиды, онда әр клуб жинаған ақшаның жартысы өздеріне, ал қалған жартысы қор таңдаған клубтарға беріледі. 2011 жылы өткен алғашқы іс-шара теріс пікірлерге ұшырады, себебі Авива стадионында аяқталатын бас жүрісте стадионның соңғы нүктесіндегі дәретханалардың жеткіліксіздігі, қымбат бағадағы тағам, ішуге арналған судың жетіспеуі және шараға қатысуға уәде берген Ирландия Республикасының бас футболшыларының болмауы сынға түсті, барлығы RTÉ Radio 1 арнасының Liveline бағдарламасында талқыланды. Джон Джайлс қоры өмір бойында өз мақсаттарына шамамен 700 000 евро жинады, бірақ 2019 жылы Джон Делани басқарған FAI бұрынғы футболшы Кон Мартинге қордың идеясы, ақша жинау жүрістері және форма сатып алу жоспары үшін 500 000 евродан астам төлегені белгілі болды, бұл төлемдер сол кезде Джайлске белгісіз болды. 2022 жылдың қыркүйегінде FAI Джон Джайлс қорының жұмысын тоқтату туралы хабарлады, соңғы 55 000 евро FAI-дің «Футболдың барлық мектептер үшін» бағдарламасына сыйлық ретінде берілді.