Кіріспе

Терри Гудкиндтің 1994 жылғы "Сөзгердің бірінші ережесі" романы – "Ақиқат қылышы" эпикалық фантастикалық сериясының бірінші кітабы. Tor Books баспасынан 1994 жылғы 15 тамызда қатты мұқабамен, ал 1995 жылғы қыркүйекте қағаздан шығарылды. Кітап 2001 жылғы 23 маусымда Кит Паркинсон салған жаңа мұқабасымен қайта басылды. Роман 2008 жылғы "Legend of the Seeker" телесериалында бейімделді. Гудкинд өзінің алғашқы кітабын баспаға сатуда еш қиындыққа тап болмады. "Мен бұл ережеге көнбеген ерекше жағдаймын", – дейді ол. "Мен елдегі ең үздік агенттің өкілі болғым келді, сондықтан оған хат жаздым. Ол кітапты қарастыруды сұрады және оған ұнады. Ол оны бірнеше баспаға көрсетті. Үшеуі оны сатып алу үшін бәсекелестікке түсті. "Мен 'Соңы' деп жазғаннан кейін он апта өткен соң, ол рекордтық бағамен сатылды (275 000 доллар)", – деді ол. Бұл – жаңадан бастаған автордың фантастикалық романы үшін төленген ең жоғары сома.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Ричард Сайфер, жас ормандық жол көрсетуші, әлемнің Вестленд деп аталатын аймағында тұрады, ол әлемнің үш бөлігінің бірі, сиқырлы жер асты шекараларымен бөлінеді. Үшінің ішінде Батыс жері бір үкіметпен біріктіріліп, сиқырлы күштері жоқ, Орта жерлер сиқырлы билік иелері бар мемлекеттердің коалициясы, ал тағы бір сиқырлы шекарадан кейін Д'Хара империясы бар, сиқыршылар билеген жалғыз патшалық. Әкесінің түсінбейтін өлтірілуінен кейін Ричард тергеу жүргізеді. Ол әкесінің үйінде жүзім бұтасының бір бөлігін тауып алады және оны өлтірушілерге апарып жібереді деп ойлап, өсімдіктің тірі бөлігін таудан іздестіреді. Ол өсімдікті тауып алады, бірақ ол оған шабуыл жасап, улы тікенді отырғызады. Қалаға емші іздеп оралғанда, ол Қахлан Амнелл есімді әйелді табады, оны өлтірушілер тобы аңдып жүр. Ричард Каланды ер адамдардан құтқаруға көмектеседі және Каланның Бірінші сиқыршыны іздеп жүргенін біледі, ол шекаралар құрылғаннан кейін Вестлендке кірген деген хабар тарады. Ричард Калланды өзінің ең жақын досы және ақылшысы Зедтке апарады. Рихард келгеннен кейін көп ұзамай жүзімдіктің салдарынан ауруға шалдықты. Ричард Зедттің қамқорлығымен сауыққанда, Зедтті Бірінші сиқыршы деп таныды. Қалан Зедттен Д'Хараның билеушісі Даркен Ральмен күресу үшін Шындық ізденушісін тағайындауын сұрайды. Раль "Орден қораптарын" іске қосты, оларды қалай ашқанына байланысты Раль әлемнің билеушісі бола алады, барлық тіршілікті жояды немесе өзін-өзі жояды. Каллан "Ақиқат семсері" арқылы күш алған "Іздеуші" - ежелгі сиқыршылардың құдіретті қаруы - Ралды қысқы күнбағыс кезінде сиқырдың қолданылуынан бұрын тоқтата алады деп сенеді. Зед Ричардты сынап, шындықтың семсерін ұстауға лайық екенін біледі. Ричард сынақтан өтіп, келесі "Іздеуші" болады. Ричард шекарадан топ ретінде өтудің жолын табады, ал досының көмегімен шекара күзетшісі Чейс, Ричард, Калан және Зед шекарадағы өткелге қарай оңтүстікке қарай жолға шығады. Олар әлсіреп бара жатқан шекарадан құтылып жатқан жәндіктерге тап болады. Кездесулердің бірінде Чейс пен Зедт жараланды, бірақ Калан мен Ричард өтпелі жолды тапты. Олар сонда сүйек әйел Адимен кездеседі, ол Чейз пен Зедті баспанаға береді және оларға асу арқылы қалай өту керектігін үйретеді. Калан мен Ричард мұхит арқылы жүріп, қатерлі тіршілік иелері қаза табады. Бір рет Ричард Калланнан оларды рух ата-бабаларымен байланыс орнату қабілеті бар тайпаға, Ралдың Ордэннің үшінші қорапшасын қалай ұстап алуына жол бермеу туралы нұсқау алу үшін, оларды Саз Адамдарына апаруын сұрайды. Ата-бабаларды шақыру үшін олар рудың толыққанды мүшелері болуы керек. Осы уақыт аралығында Ричард пен Калан ғашық болады, бірақ Каланның құпия күші толық қарым-қатынасқа жол бермейді. Саз Адамдарын өздерінің абыройлы екеніне және барлық адамдарға көмектесуге тырысқанына сендіргеннен кейін Ричард пен Калан тайпа мүшелері болады. Содан кейін ақсақалдар ата-бабаларды шақырады, олар Шота деген сиқыршы әйелдің, Мидлендтердегі ең қорқынышты адамдардың бірі, үшінші қораптың орнын ашты. Даркен Рал жиналысты үзіп, бірнеше Саз Адамдарын өлтіріп, Ричардтың досы және тайпа мүшесі Сиддинді ұрлап алады. Ричард пен Калан Шотаның аумағына барады, онда олар королева Миленаның соңғы қорапты ұстағанын біледі. Калан Ричардқа өзінің құпиясын айтады, ол - мойындаушы, махаббат күшімен басқалардың санасын қиратып, құлдыққа түсіретін сиқырлы адам. Шота сонымен қатар Ричардты ескертеді, Калан мен Зедт екеуі де өздерінің күш-қуатын оған қарсы қолданады. Екеуі Тамарангқа, Милена патшайымның орнына барады, жол бойы Зеддпен кездеседі. Тамарангқа жеткенде олар соңғы қораптың жоғалғанын біледі және оны Раль алып кеткенін түсінеді. Көп ұзамай Ричардты Денна есімді Морд-Сит киген әдемі, тегіс қызыл былғары костюм тұтқынға алады, ол оны бір ай бойы азаптайды. Ол әйелдің қайырымына жарты сағаттан кейін ғана тұтқырдың еденінде жыртылып, жаңа әміршісіне жағымды болуды, ауырсынудан аулақ болуды сұрайды. Ол оны бірнеше құралдарды, соның ішінде Агиел деп аталатын ауыр қызыл былғары таяқты қолдана отырып, жаттықтырып, сындыруға тырысады. Ричардтың күйзелгенін көрген соң, ол оны өзінің серігі ретінде қабылдайды. Дэнна ханым Даркен Ральға есеп береді, ал Раль Ричардты атасының мұрасы бойынша жаттаған сиқырлы кітапты санау үшін Ричардты мәжбүрлеуге үміттенеді. Алайда, бір ай бойы оның үй жануарлары мен құлы болғаннан кейін, Ричардтың туылған жұмсақтығы олардың қарым-қатынасын өзгертеді, және Ричард Дэннаның бақылауынан босатады. Раль Ричардты кетіп қалуға рұхсат береді, бірақ оның барлық достары Ричардтың өзі Раль екенін ойлайтындай сиқырлы тор құрады. Скарлет есімді драконның ұрланған жұмыртқасын тауып, Ральдың жеңілу жолын ашқаннан кейін Ричард Каланмен бірге болуға мүмкіндік алады. Калан, Ричард Ральмен өлтірілді деп ойлап, оған өзінің күшін қолданады. Раль, Ричард енді құлдыққа түскенін ойлап, оны санау кітабын оқуға мәжбүрлейді. Соңында Раль Ричардтың жалған нұсқауымен дұрыс емес Орден қорабын ашып, өзінің өліміне себеп болады. Ричард оның Каланға деген толық және шартсыз махаббатынан қорғалғанын ашады. Зедд Ричардтың Ральдың Зедттің қызын зорлағаннан туғанын айтады. Осылайша Зедд Ричардтың әкесі, ал Ричард жаңа Раль Лорды. Калан мен Ричард Саз Адамдарының ауылына Сиддинді ата-анасына қайтару үшін жолға шығады.

Сиқыршының бірінші ережесі

"Шындық қылышы" сериясындағы әрбір роман "Сиқыршының ережесін" ашады – бұл сиқыршыларға айналасындағы әлемді тиімді басқаруға мүмкіндік беретін сиқырлық принцип. Роман Сиқыршының Бірінші Ережесін ашады:
"Сиқыршының Бірінші Ережесі: адамдар ақымақ." Ричард пен Калан одан да қатты жиырылды. "Адамдар ақымақ; тиісті мотивация болғанда, дерлік кез келген адам дерлік кез келген нәрсені қабылдайды. Адамдар ақымақ болғандықтан, олар өтірікке сенеді, себебі олар оның рас екеніне сенгісі келеді, немесе оның рас болуы мүмкін деп қорқады. Адамдардың басы білімге, фактілерге және сенімдерге толы, олардың көп бөлігі жалған, бірақ олар оның бәрін рас деп санайды. Адамдар ақымақ; олар сирек ғана өтірік пен шындықты ажырата алады, бірақ олар мұны істей алатындарына сенімді, сондықтан оларды алдау оңай. "Сиқыршының Бірінші Ережесіне байланысты, ежелгі сиқыршылар шындықты табуға көмектесу үшін, мойындаушылар мен іздеушілерді құрды, егер шындық жеткілікті маңызды болғанда. Даркен Рал Сиқыршының Ережелерін біледі. Ол біріншісін пайдаланады. Адамдар мақсат сезімі үшін жауға зәру. Мақсат сезімі болғанда, адамдарды басқару оңай. Мақсат сезімі шындықтан гөрі әлдеқайда маңызды. Шындықтың бұған қатысы жоқ. Даркен Рал оларға өзінен басқа жау ұсынып отыр, мақсат сезімін сыйлап. Адамдар ақымақ, олар сенгісі келеді, сондықтан солай істейді." |36-тарау, 560-бет, АҚШ қағаздық басылымы.

Қабылдау

Терри Уиндлинг "Сөзгердің бірінші ережесін" 1994 жылғы ең жақсы фантастикалық дебюттердің бірі деп атады, роман "үлгісіз" болғанымен, "оның өзіне тән тартымдылығы мен адалдығы бар" деді. Kirkus Reviews бұл романды "тамаша оймен құрылған, біртұтас және құштарлық тудыратын фантастикалық дебют" деп сипаттады. Сондай-ақ, шолуда "кейіпкерлер мен олардың әлемі көз алдына келгендей, ал Гудкиндтің қазіргі заманғы күмәндіктер мен классикалық фантастикалық ортаның амбициялық үйлесімі көбінесе тиімді" деп жазылған. Ол 2008 жылдың 1 қарашасында басталып, 2010 жылдың мамырында аяқталды.