Кіріспе
Патрик Фергюсон (1744 - 7 қазан 1780 ж.) - британдық армиядағы шотланд офицері, жеңіл жаяу әскердің ерте жақтасы және Фергюсон мылтығының авторы. Ол 1780 жылғы америка революциялық соғысы кезінде Каролинадағы Чарльз Корнуоллистің әскери науқанындағы қызметімен танымал, онда ол патриоттарға қарсы өз ополчениесіне қатысу үшін американдық лоялистерді жинауға көп күш жұмсады. Нәтижесінде, оның іс-әрекеттері мен әскери қимылдары лоялистер күшіне соққы беру үшін патриот ополчениесін біріктірді, және ол Солтүстік Каролина мен Оңтүстік Каролина колонияларының шекарасындағы Кингс-Маунтин шайқасында қаза тапты. Ол өзі жинаған лоялистер тобын басқарды, бұл қақтығыстың екі тарапында дағы жалғыз тұрақты армия офицері болды. Шайқастан кейін жеңіске жеткен патриоттар оның денесін қиратты.
Patrick Ferguson (1744 – 7 October 1780) was a Scottish officer in the British Army, an early advocate of light infantry and the designer of the Ferguson rifle. He is best known for his service in the 1780 military campaign of Charles Cornwallis during the American Revolutionary War in the Carolinas, in which he played a great effort in recruiting American Loyalists to serve in his militia against the Patriots. Ultimately, his activities and military actions led to a Patriot militia force mustered to put an end to his force of Loyalists, and he was killed in the Battle of Kings Mountain, at the border between the colonies of North Carolina and South Carolina. Leading a group of Loyalists whom he had recruited, he was the only regular army officer participating on either side of the conflict. The victorious Patriot forces desecrated his body in the aftermath of the battle.
Ерте өмір
Патрик Фергюсон 25 мамыр (Ескі стиль) / 4 маусым (Жаңа стиль) 1744 жылы Шотландияның Абердинширдегі Питфурде дүниеге келді. Ол Питфурдың адвокаты Джеймс Фергюсонның екінші ұлы және төртінші баласы (1764 жылдан кейін Лорд Питфур деп аталған, себебі ол Сот колледжінің сенаторы ретінде судьялар алқасына көтерілді) және оның әйелі Энн Мюррей, әдеби қолдаушы Патрик Мюррейдің, 5-ші лорд Элибанктың қарындасы болды. Ол ата-анасы арқылы шотландтық ағартушылықтың көптеген көрнекті өкілдерін білді, соның ішінде философ және тарихшы Дэвид Юмды, оның ұсынысымен он бес жасында Сэмюэл Ричардсонның "Кларисса" романын оқыды, сондай-ақ драматург Джон Хоумды. Анасының туысқандары арқылы оның көптеген бірінші туыстары болды: олардың ішінде сэр Уильям Пултенни, 5-ші баронет, коммодор Джордж Джонстон және сэр Джеймс Мюррей (кейін Мюррей Пултенни) бар еді. 1770 жылы Фергюсон Тобагодағы Кастара иелігін сатып алды. Фергюсонның өлімінен кейін, иелік оның кіші әйелі Джорджға көшті, ол 1770-ші жылдардың басынан бері оны басқарып, табысты кәсіпорынға айналдырған еді. Осыдан Ұлыбританияға ром, қант және меласса экспортталды.
Жеті жылдық соғыс
Фергюсон өзінің әскери мансабын жасөспірім шағында анасының ағасы Джеймс Мюррейдің ынталандыруымен бастады. Ол Жеті жылдық соғыс кезінде «Шотландияның сұрлары» полкімен бірге Киелі Рим империясында қысқа ғана уақыт қызмет етті, бірақ аяғының ауруы – болжам бойынша, тізедегі туберкулез – оны үйге қайтуға мәжбүр етті. Сауығып кеткен соң, бейбіт уақытта, ол полкімен бірге гарнизондық міндеттерді атқарды. 1768 жылы ол өзінің туысы Александр Джонстон полковнигі болып табылатын 70-ші жаяу полкінің ротасына командирлік сатып алды және Батыс Үндістанда олармен бірге қызмет етті, бірақ оның жаралы аяғы қайтадан мазалады. 1772 жылы үйіне оралғаннан кейін, ол жеңіл жаяу әскерін дайындауға қатысып, генерал Хоудың назарына ілікті. Осы кезеңде ол Фергюсон мылтығын жасады, ол Шометтің бұрынғы жүйесіне негізделген, кремнийлі (флинтлокерлі) қару.
1777 жыл
1777 жылы Фергюсон Америка Тәуелсіздік соғысына қатысу үшін колонияларға барды, жаңа мылтығымен жабдықталған тәжірибелік мылтық корпусына басшылық етті. Бірақ бастапқы сәттілікке жеткен соң, 1777 жылдың 11 қыркүйегінде Пенсильваниядағы Брэндивайн шайқасында оң жақ шынтақ буынынан жараланды. Одан бұрын, ол ерекше гусар киіміндегі тағы бір американдық офицерді атуға мүмкіндік алған еді, бірақ ол адам оған арқасын бұрғандықтан және Фергюсонның бар екенін білмегендіктен, атудан бас тартты. Ауруханадағы хирург Фергюсонға кейбір американдық жарақат алғандардың генерал Вашингтон сол кезде сол жерде болғанын айтқандарын жеткізді. Фергюсон сол офицер генерал болса да, шешімінен өкініш білдірмегенін жазды. Офицердің кім екені әлі де белгісіз; тарихшылар гусар киіміндегі көмекшінің жоғары шенді офицер граф Казимир Пуласки болуы мүмкін деп болжайды. Жарақат алғаннан кейін бірнеше ай бойы Фергюсонның қолы кесілу қаупінде болды. Осы уақытта ол әкесінің қайтыс болғаны туралы хабарды алды. Фергюсон ақыры қалпына келді, бірақ оң қолы толыққандай жазылмай, мүгедек қалды.
1778 жыл
Фергюсон 1778 жылдың мамыр айында сэр Генри Клинтонның басшылығымен әскери қызметін қайта бастады. 1778 жылдың қазан айында Фергюсонға Нью-Джерсидің оңтүстігінде британдық кемелерді басып алған қарақшыларды басу үшін шабуыл жүргізу тапсырылды. Олар Ұлы шығанаққа құятын Кіші жұмыртқалар порты өзенінің маңында орналасқан. Фергюсон олардың базасына, қазіргі Chestnut Neck шайқасы деп танылатын шабуыл жасады. Шамамен бір аптадан кейін, америкалық подполковник Карл фон Бозебен қызу даудан кейін британдық жаққа қайтқан, германиялық дезертир лейтенант Карл Вильгельм Джулиат, граф Пуласкидің әскерлерінің бір бөлігі, Бозенің басшылығымен жақын маңда орналасқандығы туралы Фергюсонға хабарлады. Фергюсон әскерін Бозенің елу адамнан тұратын, Пуласкидің негізгі лагерінен біршама қашықтықтағы жаяу әскер бекетіне бағыттап жіберді. 1778 жылдың 15 қазанында таңертең Фергюсон өз әскеріне американдықтардың ұйықтап жатқан әскерлеріне шабуыл жасау үшін штык қолдануға бұйрық берді. Пуласки, Фергюсонның торилері америкалықтардың "Литтл-Эгг-Харбор" қырғынында 30 шамасындағы әскерін өлтірген, жараланған немесе тұтқынға алғандығын хабарлады. Фергюсонның жеке жазбаларында (Egg Shell псевдонимімен) Пуласкидің дайындықтарының жетіспеушілігі мен күзетшілерді орнатпауына деген наразылығы білдірілген. Ол ресми есебінде, көпке дейін кешірім көрсетілмейтінін, ал оның әскері тек бес тұтқын алғанын айтты. Фергюсон американдықтарды баспана берген үш үйді бұзбағанын, себебі олар зиянсыз квакерлердің үйлері болған, бейкүнә азаматтарға тиесілі болғандығын мәлімдеді. Пуласки соңында өзінің атты әскерлерін (Пуласки легионы) алға жетелеп, Фергюсонды қайықтарына шегінуге мәжбүр етті, бірақ бірнеше әскері тұтқынға түсті. Фергюсон екі адамның қаза тапқанын, үш адамның жараланғанын және бір адамның жоғалып кеткенін хабарлады.
1779 жыл
Фергюсон 1779 жылдың 25 қазанында 71-ші жаяу әскер полкінде майор болып кірісті.
1780 жыл
1780 жылы британдық армия генерал Лорд Корнуоллисті Оңтүстік Каролина мен Солтүстік Каролинаны басып алуға жіберді. Оның міндеті – Каролинадағы барлық американдық күштерді жеңіп, екі колонияны Британ империясының құрамында ұстау еді. Корнуоллистің жоспарындағы маңызды бөлігі – жергілікті лоялистерден әскер жинау. Осы мақсатқа жету үшін генерал Клинтон майор Фергюсонды Оңтүстік Каролинадағы милиция инспекторы етіп тағайындады. Фергюсонның міндеті – Каролина және Джорджия штаттарында лоялист ополчениесін жинап, Америка тәуелсіздігін жақтаушы отаршылдарды қорқыту болды. Майор Патрик Фергюсон 1780 жылдың 22 мамырында милиция корпусының инспекторы болып тағайындалды. Оның міндеті – ескі Трайон округіне жорық жасап, Каролинаның шет аймағындағы тори халқынан лоялист бөлімдерін құру және ұйымдастыру, сондай-ақ Солтүстік Каролинаның Шарлотта қаласындағы Корнуоллистің бас әскерінің сол қанатын қорғау еді. Осы кезде Фергюсон өз ополчениешілері арасында «Булдог» деген лақап атын алды. Америка әскерлеріне қарсы бірнеше жеңіске жеткеннен кейін, Корнуоллис 1780 жылдың жазында Шарлоттаны басып алды. Ол әскерін екіге бөліп, бір бөлігіне Фергюсонды қолбасшы етіп тағайындады. Фергюсонның жасағы британдықтар үшін күресуге шақырған лоялистерден құралды.
Масгроув диірменінің шайқасы
1780 жылғы 18 тамызда екі жүз Патриот партизаны полковниктер Исаак Шелби, Джеймс Уильямс және Элиджа Кларктың бірлескен басшылығымен Масгроув Миллдегі Лоялист лагеріне шабуыл жасауға дайындалды. Олар жергілікті астықпен қамтамасыз етуді бақылап, Энори өзенінің қайырмасын күзетті. Масгроув Милл шайқасы 1780 жылғы 19 тамызда Оңтүстік Каролина штатындағы Спартанбург, Лоуренс және Юнион округтерінің қазіргі шекарасына жақын, Энори өзенінің қайырмасы маңында болды. Патриоттар шамамен бірдей сандағы лоялистер гарнизонын таңқалдыруды жоспарлаған, бірақ жергілікті шаруа торилерге жүздеген лоялист милициясы мен екі жүз провинциялық регулярлық әскер қосылғанын хабарлады. Олар Британ майоры Патрик Фергюсонға қосылуға бет алған еді. Барлық шайқас шамамен бір сағатқа созылды, осы уақыт ішінде 63 тори қаза тапты, белгісіз саны жарақат алды, ал жетпіс адам тұтқынға алынды. Патриоттар тек төрт адамды өлтіріп, он екі адамды жарақаттандырды. Кейбір виг лидерлері Оңтүстік Каролинадағы Тоқсан алтыдағы тори бекінісіне шабуыл жасауды қысқа ғана уақытқа қарастырды, бірақ үш күн бұрын Камденде үлкен патриот армиясы жеңілгенін білгеннен кейін дереу тарап кетті.
Шелбиді іздеу
Шелбидің әскерлері Фергюсонды тызды, 60 мильді жүріп өтті, содан кейін қашып құтылуға қол жеткізді. Генерал Горацио Гейтстің Камдендегі сәтсіз жеңілісінен кейін, Масгроув Миллдегі жеңіс Патриоттарды жігерлендірді және Оңтүстік Каролинаның ішкі аймағында торилердің тұрақтамауы мүмкін екенін көрсетті. Шелби және оның Overmountain ерлері Аппалачи тауларын қайтадан кесіп өтіп, қазіргі Теннесси штатының Элизабеттон қаласындағы Сикамор шолдарындағы Уатауга қауымдастығының аумағына қашып кетті. Келесі айда, 25 қыркүйек 1780 жылы полковниктер Шелби, Джон Севиер және Чарльз Макдауэлл, сондай-ақ олардың 600 Overmountain ерлері полковник Уильям Кэмпбеллмен және оның 400 Вирджиниялық әскерімен Сикамор шолдарында күш біріктірді, бұл 7 қазан 1780 жылы болатын Кингс Маунтин шайқасына дайындық болды (қазіргі Оңтүстік Каролина штатының Блэксбург қаласының жанында). 2 қыркүйекте Фергюсон және ол жинаған әскер Шелбиді қуа жүріп, Аппалачи тауларының төбелі аймағына, қазіргі Теннесси/Солтүстік Каролина шекарасына қарай батысқа бет бұрды. 10 қыркүйекте Фергюсон Солтүстік Каролина штатының Гилберт Таун қаласында базалық лагерь құрып, Патриот басшыларына қаруларын тастауды талап етті, әйтпесе ол "олардың елін от пен қылышпен қиратып жіберетінін" мәлімдеді. Солтүстік Каролина Патриот ополчениесының басшылары Исаак Шелби мен Джон Севиер Вашингтон округінен (қазіргі Теннессидің солтүстік-шығысы) келген өкілдермен кездесіп, оларға қарсы ополчениеге жетекшілік етуге келісті.
Патшалар тауындағы шайқас
Мейор Фергюсон батысқа қарайғы елді мекендердің заңды шегінен тысқары тауларға шабуыл жасаумен қорқытқандығы хабарланды, егер ондағы отаршылар американдық тәуелсіздік күресінен бас тартпаса (Фергюсон шын мәнінде Масгроув диірмені шайқасынан кейін Исак Шелбиді қуған болатын). Овермаунтин ерлері Сикамор Шоалста бірінші рет жиналып, Фергюсон мен оның британдық лоялистерімен күресу үшін жасақ құрды, бұл шайқас соңынан Кингс Пинаклде, Каролина штатының шекарасындағы биік тік жарлықта болды. 1780 жылдың 7 қазанында екі әскер Кингс-Маунтин шайқасында қақтығысты. Шайқас таудың биік тірегінде орналасқан лоялистер үшін жақсы өтпеді, және шайқас барысында Фергюсон атынан құлап, жараланды. Аяғы әлі де қамшыда болған күйі, ол патриоттар тарапына сүйреліп әкелінді. Патриоттардың мәліметінше, бір патриот майорға бас тартуын сұрағанда, Фергюсон пистолетін тартып, оны соңғы қарсылық актісі ретінде атты. Басқа әскерлер де жауап берді, және Фергюсонның денесінде сегіз мылтық тесігі табылды. Патриоттардың айтуынша, олардың жасағы оның денесінен киімдерін шешіп, жерлеу алдында оған зәр шашқан. Оны құлаған жеріне жақын жердегі сиыр терісіне жерледі. Солтүстік Каролина штатының полковнигі Бенджамин Кливленд Фергюсонның ақ атты айғырын «соғыс сыйлығы» деп алып, оны Раундабут деген шаруашылығына айдап әкеп қойды. Фергюсонның сүйіктісі «Вирджиния Сал» да шайқаста қаза болып, офицермен бірге жерленді. 1920 жылдары АҚШ үкіметі Фергюсонның қабірі орнында ескерткіш орнатты, ол бүгінде Ұлттық саябақтар қызметі басқаратын Кингс-Маунтин Ұлттық әскери паркінің бір бөлігі болып табылады. Фергюсонның жеке хаттары оның зиялы, әзілқой және тартымды адам екенін көрсетеді. Ол сондай-ақ, Egg Shell, Memento Mori және John Bull аттарымен Rivington's Royal Gazette газетінде жариялану үшін сатиралық мақалалар жазды. Одан анасы, ағалары Джеймс пен Джордж, әпкелері Энни, Элизабет (Бетти) (Биркхиллдегі миссис Скримджор Веддерберн) және Жан қалды.
Танымал мәдениет
Джон Пендлтон Кеннедидің "Ат аяқкиімі Робинсон" (1835) романында, Америка Тәуелсіздік соғысындағы Оңтүстік науқандарының аясындағы тарихи роман, ойдан туған кейіпкерлер Фергюсонмен қарым-қатынас жасайды, ол Кингс-Маунтин шайқасында қаза табатын шешімді шайқасқа бет алады. Луи Л’Амурдың "Фергюсон мылтығы" (1973) кітабында Фергюсон Патша тауы шайқасына жол тартқан кедей отбасының үйіне тоқтап, өзінің жеке Фергюсон мылтығын кейін Батысқа алып кететін ұлға сыйлайды. Фергюсон әйелге (ұлдың ауру анасына) лайықты әлеуметтік мәдениетті көрсетіп, мұқтаж отбасыға мейірімділікпен қарастыратын джентльмен ретінде бейнеленеді. Ол жеке қаруын беріп, ұл оны әрқашан сақтап, патшаға қарсы пайдаланбауын ғана сұрайды. (7-бет) NCIS телесериалының 10-маусымындағы 18-бөлімде ("Scoped") Дюки Джиммиге алғашқы снайперлер туралы түсіндірген кезде осы эпизодқа сілтеме жасайды. Стив Ресселдің "Бір мемлекет" (2010) романында Фергюсон 1777 жылғы Брандивайн шайқасында Фергюсонтың қол астындағы әскер болған Джеймс Парияға қарсы тұратын басты қарсы кейіпкер болып табылады. Фергюсонды Лидс сиқыршысы голем ретінде қайта тірілтіп, 1787 жылдың қыркүйегінде АҚШ Конституциясын бекітуге қарсы тұру үшін Фергюсон мылтықтарымен қаруланған ұқсас големдерден әскер құруды көздейді. Джеймс Пария өзінің ескі Фергюсон мылтығына адал болып, кейде оны әйелі деп атайды және оны жабдықтап, мысалы, домалақ пышақпен жарақтайды. Шарин МакКрамбтың "Кингс Маунтин: Балладалық роман" (2014) романында Фергюсон орталық қарсы кейіпкер болып табылады. Оқиғалар мен шайқас екі тараптан да әртүрлі көзқарастардан баяндалады. 2014 жылғы "Америка революциясы" телебағдарламасының "Патриоттардың көтерілуі" эпизодында Фергюсон Джордж Вашингтонды нысанаға алады, бірақ оқ атудан бас тартады. "Horn in the West" драмасында Фергюсон Дэниел Бунның патриот достарына қиындық тудырады, бұл Кингс-Маунтин шайқасына әкеледі, онда оның соңғы қарсылық сәттері патриотты пистолетпен атып өтіру арқылы көрсетіледі.
In NCIS episode 18 Season 10 “ Scoped” referenced by Ducky during autopsy as he explained to his assistant Jimmy about early snipers. In Steve Ressel's novel State of One (2010), Ferguson is the main antagonist featured against James Pariah, a soldier formerly under Ferguson's command during the Battle of the Brandywine in 1777. Ferguson had been resurrected as a golem by the Leeds Witch with hopes of raising a golem army of similar soldiers, all armed with Ferguson rifles, to destroy the ratification of the US Constitution in September 1787. James Pariah cleaves to his old Ferguson rifle, sometimes referring to it as his wife, having modified it with special actions such as a spring loaded knife in the stock. In Sharyn McCrumb's novel Kings Mountain: A Ballad Novel (2014), Ferguson is the central antagonist. Events leading to and the battle itself are covered from multiple viewpoints on both sides. In the 2014 episode "Patriots Rising" of the television program The American Revolution, Ferguson is portrayed as having George Washington in his gunsight, but choosing not to shoot. In the outdoor drama Horn in the West, Ferguson is portrayed harassing Daniel Boone's Patriot friends ultimately leading to the Battle of Kings Mountain whereby his final defiant moments are carried out by shooting a Patriot with his pistol.