Кіріспе
Skye көпірі (Drochaid an Eilein Sgitheanaich) – Шотландиядағы Лох Альш көлінің үстінен өтетін көпір, Skye аралын Eilean Bàn аралымен байланыстырады. Бұл атау сонымен қатар бүкіл Skye Кроссингі үшін де қолданылады, ол Каррич виадугы арқылы Eilean Bàn аралын материкке жалғастырады. Бұл кезең A87 тас жолының бөлігі болып табылады. Дәстүрлі түрде, материктен Skye-ға дейінгі әдеттегі бағыт ең қысқа қашықтықтан өтетін, шамамен 1 км болатын, материктегі Кайл Лохалш және аралдың шығыс жағалауындағы Кайлекин ауылдары арасындағы бұғаз арқылы жүретін жол еді. 1600 жылдан бері жеке операторлар, ал кейіннен Caledonian MacBrayne компаниясы басқаратын паром қызметі жұмыс істеп келді.
The Skye Bridge (Drochaid an Eilein Sgitheanaich) is a road bridge over Loch Alsh, Scotland, connecting the Isle of Skye to the island of Eilean Bàn. The name is also used for the whole Skye Crossing, which further connects Eilean Bàn to the mainland across the Carrich Viaduct. The crossing forms part of the A87. Traditionally, the usual route from the mainland to Skye was the shortest crossing, with a length of around , across the sound between the villages of Kyle of Lochalsh on the mainland and Kyleakin on the island's east coast. A ferry service operated from around 1600, run by private operators and latterly by Caledonian MacBrayne.
Өмірбаян
Лохалш Кайлға жол және теміржол байланыстары 19 ғасырдың соңына қарай салынды, ал әртүрлі тараптар аралға көпір салуды ұсынды. Инженерлік жұмыс сол кездегі технологиялық деңгейге толыққанды сай болғанмен (өткел Форт көпірінен қысқарақ және беткейі жазық), аралдың шалқары мен аз халқы себебі, шығындарды ақтау мүмкін болмады. 1971 жылға қарай екі 28 көліктік паром 300 000-нан астам көлікті тасымалдады. Аралдардың экономикалық өркендеуі және жазғы маусымдағы туристер ағыны паромдарға кезек тіңкіруге себеп болды. Бұл жол көпірін салу туралы талаптарды қайта жандандырды.
Дизайн және құрылыс
1989 жылы консервативті министр Лорд Джеймс Дуглас Гамильтон тендерлік процедураны жариялады, соның аясында ақы төленетін көпір салуға тендерлер қабылданды. Әртүрлі орналасқан жерлер мен жобалар ұсынылды, ал келісімшарт шотландтық құрылыс компаниясы Miller Construction, неміс инженерлік компаниясы және қаржылық серіктесі Bank of America құрамына кіретін Miller Dywidag консорциумына берілді. Миллер Двидагтың ұсынысы (Arup азаматтық инженерлік фирмасымен бірлесіп жасалған) – көлдегі каисондарға тіреліп тұратын екі тіреуіш арқасы бар, бір жақты бетон аркасы, ал Eilean Bàn аяқтап бару үшін пайдаланылды. PFI жоспары қабылданды және жергілікті депутат Чарльз Кеннеди мен жергілікті кеңес тарапынан қолдау тапты, олар шектеулі мерзімге жоғары жол ақысы алынатынын жақсы білді. Көпірдің өзі PFI арқылы салынса, оған дейінгі жолдар Шотландия кеңсесінің жауапкершілігінде болды, ол жолдарға және оларға байланысты жақсартуларға 15 миллион фунт төледі, сондай-ақ паромды тоқтатумен байланысты шығындарды өтеді. Құрылыс 1992 жылы жоба директоры Джон Хендерсон басшылығымен басталды, ал көпірді Шотландияның мемлекеттік хатшысы Майкл Форсайт 1995 жылдың 16 қазанында ашты. Содан кейін паром қызметі тоқтатылды, ал көпір және Mallaig Armadale паромы құрлыққа жыл бойы жалғыз байланыс құрады. Басты құрылым тұрған екі каисон ескі Кишорн құрғақ доктан қуыс цилиндрлер түрінде құйылды және дайындалған көл төсегіне батырылған жерге тасымалданды. Кишорн док мұнай өнеркәсібі үшін салынған, бірақ ол тек бір платформа – Ninian Central құрастырды.
Жол ақысын төлеу туралы дау
Бұл жеке қаржы бастамасымен қаржыландырылған алғашқы ірі жоба болды. Көпірдің құрылысын мердігерлер өздері қаржыландырғандықтан (мемлекеттік қаражаттан төленудің орнына) оларға көпірді пайдалануға және жолаушылардан жол төлемі алуға лицензия берілді. Келісімшарт алғаш берілген кезде серіктестік құны шамамен 15 миллион фунт стерлинг болатынын болжаған, бірақ кешігулер мен жобалаудағы өзгерістер шығынды едәуір арттырды (BBC бағалауынша, шамамен 25 миллион фунт стерлинг). Көпірді пайдаланушы Skye Bridge Ltd. компаниясы алған жол төлемі әсіресе жағымсыз болды. 2004 жылы саяхат құны 11,40 фунт стерлингке жетіп, Форт-роуд көпірінен жасалған саяхаттан он төрт есе қымбат болды, ал ол көпірдің ұзындығы екі еседен астам. Наразылар бұл жол төлемінің Еуропадағы ең қымбат жолға айналғанын мәлімдеді. Скай көпірі салынып жатқан кезде Гебрид аралдарында бірнеше кішкентай көпірлер де салынып немесе жоспарланып жатты. Бұл көпірлер кішкентай аралдарды үлкендерімен немесе материкпен байланыстыруға арналған және жол төлемі алынбады. Скай тұрғындары Скай көпірі де қоғамдық жол болуы керек және жол төлемінен босатылуы керек деп ойлады. Кеме операторы Caledonian MacBrayne бұл бағытта жылына миллион фунттан астам пайда тапты, бірақ BofA және кейіннен Ұлттық аудит кеңсесінің байқауынша, паром қызметкерлері көптеген жергілікті тұрғындарға паром төлемін жеңілдеткен, ал паромның кірісінің көп бөлігі жазғы туристік маусымда түскен. Көпірдің жұмыс істеген алғашқы жылында 612 000 көлік тіркелді, бұл паромның ресми көрсеткіштерінен үш есе көп. Науқанға жаппай наразылық акциялары мен ұзаққа созылған төлемнен бас тарту кампаниясы кірді және жол төлемі алынғанша жалғасты. BBC сұхбаттасқан жол төлемін қабылдаушы қызметкер жүргізушілердің оларды қорлауы жиі кездесетінін айтты. Жол төлемін төлеуден бас тартқан көптеген адамдар айыппұл төледі, шамамен 500 адам тұтқындалды және 130 адам төлемден бас тартқаны үшін сотталды. Айыпталушылардың арасында Скайге көпірдің келуі үшін қажетті жерді мәжбүрлі түрде сатып алған зейнеткер қарт әйел Клода Маккензи де болды; оған қарсы айыптаулар кейіннен түсіндірместен алынып тасталды. Сотталғандардың ішінде тек біріншісі – SKAT хатшысы Энди Андерсон ғана қысқа мерзімді түрме жазасына кесілді. Төлем жасаудан бас тартқандар 140 мильдік (225 км) сапарды Дингволд шериф сотына жасауы керек болды, қайтадан көпірден өтіп, көптеген адамдар төлеуден бас тартты, бұл тағы да қылмыстық айыптауға әкелді. Робби Пикт жол төлеміне қажетті құқықтық құжаттар толық емес екенін, сондықтан жол төлемінің өзі заңсыз екенін мәлімдеді. Ол атап айтқанда, жол төлемі алуға лицензия берілген «тапсыру туралы мәлімдеме» ешқашан берілмегенін айтты. Кейін BBC сұхбаттасқан Дингволд фискалы Дэвид Хингстон бұл талапты жоққа шығарды, бірақ коммерциялық құпиялылық негізінде осы іс бойынша көптеген үкіметтік құжаттарға қол жеткізуден бас тартқандығын мойындады. Хингстон BBC-ге: «Мен фискал ретінде осы дәлелдермен шектелдім, бірақ жеке тұлға ретінде оны таңғажайып деп таптым», – деді, бұл жол төлеміне қарсы наразылық білдіргендердің айыптауларын жою туралы жаңа шақыруларға әкелді. Бірақ Бас прокуратура бұл негіздегі шағымдар соттармен бұрыннан қабылданбағанын мәлімдеді. Көпір және жол төлеміне қарсы наразылық саяси мәселеге айналды. 1997 жылғы жалпы сайлаудан кейін Шотландияның Лейбористтік кеңсесі жергілікті тұрғындар үшін жол төлемін субсидиялау схемасын енгізді (схеманың жалпы құны 7 миллион фунт стерлинг). Шотландия Парламенті құрылғаннан кейін Шотландияның Лейбористтік партиясы Скай көпірінің жол төлемін жоюды басымдықтарының бірі еткен Шотландиялық Либералды Демократтармен коалиция құрды. Шотландияның жол желісіне жауапкершілік Вестминстерден Шотландияның Атқарушы Органына берілгеннен кейін жол төлемінің болашағына саяси қысым күшейді. 2004 жылдың 3 маусымында Шотландияның Атқарушы Органының Кәсіпкерлік министрі Джим Уоллес көпірді 2004 жылдың соңына дейін сатып алып, жол төлемін жоюға үміттенедінін мәлімдеді. Осыған сәйкес, 2004 жылдың 21 желтоқсанында Шотландияның Көлік министрі Никол Стивен көпір шамамен 27 миллион фунтқа сатып алынғанын және жол төлемін қабылдау дереу тоқтатылғанын жариялады. Алдыңғы он жылда 33,3 миллион фунт стерлинг жол төлемі түскен. BBC ақпарат еркіндігі заңдары бойынша алған деректер консорциумның осы кезеңде көпірді пайдалануға кеткен операциялық шығындары 3,5 миллион фунт стерлингті құрағанын көрсетті. BBC Alba арнасы үшін шотланд гаэль тілінде салынған сағаттық деректі фильм – «An Drochaid» жол төлемін алып тастау үшін болған күресті көрсетеді.