Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық дәрігер, ғалым және өнертапқыш
American physician, scientist and inventor
Джон Б. Горри (3 қазан 1803 – 29 маусым 1855) – Невистің тумасы, механикалық тоңазытуды ойлап тапқан американдық дәрігер және ғалым.
John B. Gorrie (October 3, 1803 – June 29, 1855) was a Nevisian born American physician and scientist, credited as the inventor of mechanical refrigeration.
Ерте өмір
1803 жылдың 3 қазанында Батыс Үнді аралдарындағы Невис аралында шотландтық ата-аналардан дүниеге келген ол балалық шағын Оңтүстік Каролина штатында өткізді. Медициналық білімін ол Фэрфилд, Нью-Йорк штатындағы Батыс округ дәрігерлер мен хирургтар колледжінде алды. 1833 жылы ол Флорида штатының Апалачикола қаласына, Мексика шығанағының жағалауындағы портовый қалаға көшіп келді. Екі ауруханадағы тұрақты дәрігер болып жұмыс істегеннен басқа, Горри қоғамдық өмірде де белсенділік танытты. Әр түрлі уақытта ол қалалық кеңес мүшесі, пошта бастығы, Пенсакола банкінің Апалачикола бөлімшесінің президенті, масондық ложасының хатшысы және Троица епископальдық шіркеуінің негізін қалаушылардың бірі болды. Горридің медициналық зерттеулері тропикалық ауруларды, әсіресе сары қызуды зерттеуге бағытталған. Сол кезде ауаның нашарлауы – жаман ауа – аурулардың себебі деген теория кеңінен таралған гипотеза болды. Осы теорияға сүйене отырып, ол батпақтарды кептіруге және науқастар жатқан бөлмелерді салқындатуға шақырды. Ол төбеден ілінген ыдыста мұзды пайдаланып бөлмелерді салқындатты. Салқын ауа ауыр болғандықтан науқастың үстінен және едендегі тесіктен төмен ағып түсті.
Born on the Island of Nevis in the Leeward Islands of the West Indies to Scottish parents on October 3, 1803, he spent his childhood in South Carolina. He received his medical education at the College of Physicians and Surgeons of the Western District of New York in Fairfield, New York. In 1833, he moved to Apalachicola, Florida, a port city on the Gulf coast. As well as being resident physician at two hospitals, Gorrie was active in the community. At various times he served as a council member, postmaster, president of the Bank of Pensacola's Apalachicola Branch, Secretary of his Masonic Lodge, and one of the founding vestrymen of Trinity Episcopal Church. Gorrie's medical research involved the study of tropical diseases, particularly yellow fever. At the time the theory that bad air — mal aria — caused diseases was a prevalent hypothesis, and based on this theory, he urged draining the swamps and the cooling of sickrooms. For this he cooled rooms with ice in a basin suspended from the ceiling. Cool air, being heavier, flowed down across the patient and through an opening near the floor.
Жасанды салқындатумен тәжірибелер
Солтүстік көлдерден мұзды қайықпен тасымалдау қажет болғандықтан, Горри жасанды мұз жасаумен тәжірибе жүргізді. 1845 жылдан кейін Горри медициналық тәжірибесін доғарып, тоңазытқыш өнімдерін өндіруге кірісті. 1850 жылға қарай ол кірпіштей мұзды үнемі шығара алатын болды. 1851 жылдың 6 мамырында Горриге No 8080 нөмірімен мұз жасау машинасына патент берілді. Бұл машинаның түпнұсқа үлгісі және оның жазған ғылыми мақалалары Смитсондар институтында сақтаулы. 1835 жылы Англия мен Шотландияда "мұз және сұйықтықтарды салқындатуға арналған аппараттар мен тәсілдер" үшін патенттер американдық өнертапқыш Джейкоб Перкинске берілді, ол "тоңазытқыштың әкесі" деп танылды. Қаржылық қиындыққа тап болған Горри машинасының өндірісін ұйымдастыру үшін ақша жинауға тырысты, бірақ серігі қайтыс болған соң жоба сәтсіз аяқталды. Сынға ұшырап, қаржылық жағдайы нашарлап, денсаулығы күйреген Горри 1855 жылдың 29 маусымында жалғыздыққа шығып қайтыс болды. Ол Магнолия зиратында жерленген. Горридің "салқындату жүйесінің" тағы бір түрі 1881 жылы президент Джеймс А. Гарфилд қайтыс болғанда қолданылды. Теңіз инженерлері балқыған мұз суына малынған маталармен толтырылған қорап жасады. Содан кейін ыстық ауа маталарға бағытталғанда бөлме температурасы 20 градусқа төмендеді. Бұл әдістің мәселесі Горри кездескен мәселемен бірдей болды. Бөлмені үздіксіз салқындату үшін үлкен мөлшерде мұз қажет болды. Дегенмен, бұл ауа баптау тарихындағы маңызды оқиға болды. Ол Горридің дұрыс идеяға ие екенін, бірақ оны пайдалана алмағанын көрсетті. 1854 жылы жасалған және 1855 жылы патенттелген алғашқы практикалық тоңазытқыш жүйесін Джеймс Харрисон Австралияның Джилонг қаласында құрды.
Since it was necessary to transport ice by boat from the northern lakes, Gorrie experimented with making artificial ice. After 1845, Gorrie gave up his medical practice to pursue refrigeration products. By 1850 he was able to routinely produce ice the size of bricks. On May 6, 1851, Gorrie was granted Patent No. 8080 for a machine to make ice. The original model of this machine and the scientific articles he wrote are at the Smithsonian Institution. In 1835, patents for "Apparatus and means for producing ice and in cooling fluids" had been granted in England and Scotland to American born inventor Jacob Perkins, who became known as "the father of the refrigerator". Impoverished, Gorrie sought to raise money to manufacture his machine, but the venture failed when his partner died. Humiliated by criticism, financially ruined, and his health broken, Gorrie died in seclusion on June 29, 1855. He is buried in Magnolia Cemetery. Another version of Gorrie's "cooling system" was used when President James A. Garfield was dying in 1881. Naval engineers built a box filled with cloths that had been soaked in melted ice water. Then by allowing hot air to blow on the cloths it decreased the room temperature by 20 degrees Fahrenheit. The problem with this method was essentially the same problem Gorrie had. It required an enormous amount of ice to keep the room cooled continuously. Yet it was an important event in the history of air conditioning. It proved that Gorrie had the right idea, but was unable to capitalize on it. The first practical refrigeration system in 1854, patented in 1855, was built by James Harrison in Geelong, Australia.
Ескерткіштер мен мемориалдар
Апалачиколада Горри алаңы оның құрметіне аталған. Алаңда оның қабірі, ескерткіші және Джон Горри мемлекеттік мұражайы орналасқан. Джон Горри көпірі Апалачикола шығанағы арқылы Апалачикола мен Истпойнтты байланыстырады. 1914 жылы Флорида штаты скульптор C. Адриан Пилларстың Горри мүсінін Ұлттық мүсіндер залы жинағына тапсырды. Джексонвиллдегі, қазір Джон Горри атымен аталатын пәтерлер үйі және Тампадағы Джон Горри бастауыш мектебі оның құрметіне аталған. Флорида штатының Джексонвилл қаласындағы Риверсайд саябағындағы Джон Горри иттік саябағы 2016 жылдың жазында ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыстағы "Либерти" кемесі оның құрметіне аталды. Джон Горри сыйлығы жыл сайын Флорида университетінің Медицина колледжінің түлегіне, "ең жоғары деңгейдегі дәрігер болу мүмкіндігін көрсеткен үздік студент" деп танылғанға беріледі.
In Apalachicola, Gorrie Square is named in his honor. The square contains his grave site, a monument, and the John Gorrie State Museum. The John Gorrie Bridge, across Apalachicola Bay, connects Apalachicola with Eastpoint. In 1914, the state of Florida gave a statue of Gorrie by sculptor C. Adrian Pillars to the National Statuary Hall Collection. John Gorrie Junior High School, now an apartment building named The John Gorrie, in Jacksonville and John Gorrie Elementary School in Tampa is named in his honor. John Gorrie Dog Park at Riverside Park in Jacksonville, Florida opened in the summer of 2016. The World War II Liberty Ship was named in his honor. The John Gorrie Award is awarded each year to a graduate of the University of Florida College of Medicine believed to be the "best all around student showing promise of becoming a practitioner of the highest type."