Кіріспе
1950-1962 жылдар аралығында Үндістанның 1-ші президенті (1884–1963) Ражендра Прасад (туған Ражендра Прасад Шривастава; 3 желтоқсан 1884 – 28 ақпан 1963) – 1950-1962 жылдар аралығында Үндістанның бірінші президенті қызметін атқарған үнді саясаткері, заңгер, журналист және ғалым. Ол Үндістанның тәуелсіздік күресі кезінде Үнді ұлттық конгресіне қосылып, Бихар және Махараштра аймақтарының маңызды лидеріне айналды. Махатма Гандидің қолдаушысы болған Прасад 1930 жылғы тұз сатьяграхасы және 1942 жылғы «Индияны босату» қозғалысы кезінде британдық билік тарапынан түрмеге қамалды. 1946 жылғы Конституциялық жиналыстың сайлауынан кейін Прасад 1947-1948 жылдар аралығында орталық үкіметте азық-түлік және ауыл шаруашылығы министрі болып қызмет етті. 1947 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Прасад Үндістан Конституциясын әзірлеген және оның уақытша Парламенті ретінде жұмыс істеген Үндістан Конституциялық жиналысының төрағасы болып сайланды. 1950 жылы Үндістан республика болып жарияланғанда, Прасад Конституциялық жиналыс тарапынан елдің бірінші президенті болып сайланды. Президенттік лауазымда Прасад партиялық бейтараптық және тәуелсіздік дәстүрін орнатып, Конгресс партиясының саясатынан шеттеді. Мемлекет басшысының рәсімдік лауазымын атқарғанмен, Прасад Үндістанда білім беруді дамытуға үлкен үлес қосты және бірнеше рет Нехру үкіметіне кеңес берді. 1957 жылы Прасад президенттікке қайта сайланды, екі толық мерзімге қызмет еткен жалғыз президент атанды. Прасад шамамен 12 жыл бойы осы лауазымда болды. Өкілеттік мерзімі аяқталғаннан кейін ол Конгресстен шығып, парламентарийлерге арналған жаңа ережелерді енгізді, ол ережелер бүгінгі күнге дейін сақталып келеді.
Rajendra Prasad (born Rajendra Prasad Srivastava; 3 December 1884 – 28 February 1963) was an Indian politician, lawyer, journalist and scholar who served as the first president of India from 1950 to 1962. He joined the Indian National Congress during the Indian independence movement and became a major leader from the region of Bihar and Maharashtra. A supporter of Mahatma Gandhi, Prasad was imprisoned by British authorities during the Salt Satyagraha of 1930 and the Quit India movement of 1942. After the constituent assembly 1946 elections, Prasad served as 1st Minister of Food and Agriculture in the central government from 1947 to 1948. Upon independence in 1947, Prasad was elected as President of the Constituent Assembly of India, which prepared the Constitution of India and which served as its provisional Parliament. When India became a republic in 1950, Prasad was elected as its first president by the Constituent Assembly. As president, Prasad established a tradition for non partisanship and independence for the office bearer and retired from Congress party politics. Although a ceremonial head of state, Prasad encouraged the development of education in India and advised the Nehru government on several occasions. In 1957, Prasad was re elected to the presidency, becoming the only president to serve two full terms. Prasad stayed in office for the longest term of around 12 years. Post the completion of his tenure, he quit the Congress and set up new guidelines for parliamentarians which are still followed.
Ерте өмір
Прасад 1884 жылдың 3 желтоқсанында Бихар штатының Зирадей қаласында Читрагуптаванши Кайаста отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Махадев Сахай Шривастава санскрит және парсы тілдерін жетік білген ғалым болған. Оның анасы Камалешвари Деви, Рамаяна мен Махабхаратадан әңгімелер айтатын, дінге берілген әйел еді. Ол отбасының ең кіші баласы болды, одан үлкен бір ағасы және үш апайы болған. Анасы оның бала кезінде қайтыс болғандықтан, үлкен апайы оны тәрбиеледі.
Студенттік өмір
Дәстүрлі бастауыш білімін аяқтағаннан кейін, ол Чапра аудандық мектебіне жіберілді. Осы арада 1896 жылы маусым айында 12 жасында Раджаванши Девиге үйленді. Ол ағасы Махендра Прасад Шриваставамен бірге екі жыл бойы Патнадағы Т. К. Гош академиясында оқыды. Ол Калькутта университетіне түсу емтиханында бірінші орын алды және ай сайын 30 рупийден стипендия тағайындалды. Прасад 1902 жылы Калькуттадағы Президент колледжіне ғылым бағыты бойынша оқуға түсті. 1904 жылы наурыз айында Калькутта университетінің жанындағы F.A. емтиханын сәтті тапсырды, ал 1905 жылы наурыз айында бірінші дивизионмен аяқтады. Оның зиялы деңгейіне әсерленген емтиханшы бір рет жауап парағына: "емтихан тапсырушы емтиханшыдан да жақсы" деп жазды. Кейін ол гуманитарлық ғылымдарға ден қоюға шешім қабылдады және 1907 жылы желтоқсанда Калькутта университетінен экономика мамандығы бойынша бірінші дивизионмен магистр дәрежесін алды. Ол ағасымен бірге "Еден" индуистік жатақханасында тұрды. Ынталы студент және қоғамдық белсенді болған ол "Таң" қоғамының белсенді мүшесі еді. Оның отбасына және біліміне деген сезімталдықтарының арқасында ол "Үндістан қызметкерлері" қоғамына қосылудан бас тартты, себебі сол кезде анасы қайтыс болды, ал сіңлісі он тоғыз жасында жесір болып, ата-анасының үйіне қайта оралды. Прасад 1906 жылы Патна колледжінің залында Бихар студенттер конференциясын құруға белсенді түрде қатысты. Бұл Үндістандағы осындай ұйымның алғашқысы болды және Ануграх Нараян Синха және Кришна Сингх сияқты Бихардың маңызды лидерлерін тәрбиеледі, олар Чапран қозғалысы мен Ынтымақсыздық қозғалысында көрнекті рөл атқарды.
Мұғалім ретінде
Прасад әртүрлі оқу орындарында мұғалім болып қызмет етті. Экономика ғылымдарының магистрі болған соң, ол Бихар штатындағы Музаффарпур қаласындағы Лангат Сингх колледжінде ағылшын тілі пәнінің профессоры болды, содан кейін директорлық қызметке тағайындалды. Бірақ, кейін ол колледжді тастап, құқық білімін алу үшін Калькуттадағы Рипон колледжіне (қазіргі Сурендранатх заң колледжі) түсті. 1909 жылы Колкатта заң оқуын жалғастыра жүріп, ол бірқатарда Калькутта қалалық колледжінде экономика профессоры болып жұмыс істеді.
Адвокат ретінде
1915 жылы Прасад Калькутта университетінің Заң факультетіндегі заң магистрі емтиханына қатысып, емтиханды сәтті тапсырып, алтын медаль жеңіп алды. Ол Аллахабад университетінде заң ғылымдарының докторы дәрежесін аяқтады. 1916 жылы Бихар және Одиша жоғары сотына қызметке кірді. 1917 жылы ол Патна университетінің және Сенаттың алғашқы мүшелерінің бірі болып тағайындалды. Сонымен қатар, ол Бихардың атақты жібек қаласы Бағалпурда заңгерлік тәжірибе жүргізді.
Бостандық қозғалысындағы рөлі
Прасад Тәуелсіздік қозғалысында маңызды рөл атқарды. Прасадтың Үндістан Ұлттық Конгресімен алғашқы байланысы 1906 жылы Калькуттада ұйымдастырылған жылдық сессия кезінде болды, онда ол студент кезінде ерікті ретінде қатысты. Ол 1911 жылы, жылдық сессия тағы да Калькуттада өткенде, Үндістан Ұлттық Конгресіне ресми түрде қосылды. 1916 жылы Лакхнау қаласында өткен Үндістан Ұлттық Конгресінің сессиясында ол Махатма Гандимен кездесті. Бірде Шампаранға шындықты табу миссиясы барысында Махатма Ганди оған өз еріктілерімен бірге келуін сұрады. Тәуелсіздік қозғалысы барысында ол жазушы және ғалым Рахул Санкритьяянмен байланыста болды. Рахул Санкритьяян Прасадтың зиялылық күшіне қатты әсер етті, оны өз жолбасшысы және ұстазы деп санады. Ол көптеген мақалаларында Санкритьяянмен кездесулері туралы айтып, олар туралы әңгімеледі. Ол революциялық «Searchlight» және «Desh» басылымдарына мақалалар жазып, осы газеттерге қаржы жинады. Ол тәуелсіздік қозғалысының принциптерін түсіндіріп, лекция оқып, адамдарды оған шақырып, кеңінен саяхат жасады. Ол 1914 жылы Бихар мен Бенгалияны шалған су тасқынынан зардап шеккендерге көмектесуге белсенді түрде қатысты. 1934 жылдың 15 қаңтарында Бихарда жер сілкінісі болған кезде Прасад түрмеде болды. Ол сол кезде көмек көрсету жұмысын жақын әріптесі Ануграх Нараян Синхаға тапсырды. Екі күннен кейін босатылып, 1934 жылдың 17 қаңтарында Бихар орталық көмек комитетін құрып, зардап шеккендерге көмектесу үшін қаржы жинау міндетін алды. 1935 жылдың 31 мамырында Кветта жер сілкінісінен кейін, үкіметтің бұйрығымен елден шығуға тыйым салынған кезде, ол Синд және Пенджабта өзінің төрағалығымен Кветта орталық көмек комитетін құрды. Ол 1934 жылдың қазанында Бомбей сессиясында Үндістан Ұлттық Конгресінің президенті болып сайланды. 1942 жылдың 8 тамызында Конгресс Бомбей қаласында «Үндістанды тастап кету» резолюциясын қабылдады, бұл көптеген үнді лидерлерінің тұтқындалуына әкелді. 1946 жылдың 2 қыркүйегінде Джавахарлал Нерудің басшылығымен 12 тағайындалған министрден тұратын Уақытша Үкімет құрылғаннан кейін, оған Азық-түлік және Ауыл шаруашылығы министрлігі берілді. Ол 1946 жылдың 11 желтоқсанында Конституциялық Ассамблеяның президенті болып сайланды. 1947 жылдың 17 қарашасында ол үшінші рет Конгресс президенті болды, содан кейін Дж. Б. Крипалани өкілдігінен кетті.
Төрағалық
Тәуелсіздік алғаннан екі жарым жыл өткен соң, 1950 жылғы 26 қаңтарда тәуелсіз Үндістан Конституциясы ратификацияланды және ол Үндістанның бірінші Президенті болып сайланды. 1950 жылғы 25 қаңтар күні (Үндістан Республика күніне бір күн бұрын) оның қарындасы Бхагавати Деви қайтыс болды. Ол оның кремациясын ұйымдастырды, бірақ парад алаңынан оралғаннан кейін ғана. Үндістан Президенті ретінде Прасад Конституция талап еткендей әрекет етті және ешқандай саяси партияға тәуелді болмады. Ол Үндістанның елшісі ретінде әлемді кеңінен аралап, шетелдік мемлекеттермен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Ол 1952 және 1957 жылдары екі рет қатарынан қайта сайланды және бұл жетістікті басқан жалғыз Үндістан Президенті. Оның кезеңінде Президенттік резиденциядағы Моғол бақшасы алғаш рет шамамен бір айға халыққа ашылды, содан бері ол Дели және елдің көптеген аймақтарындағы адамдар үшін үлкен тартымдылыққа ие. Прасад Конституция талап еткендей президенттің күтілетін рөлін орындап, саяси партиялардан тәуелсіз әрекет етті. Хинду кодексі заң жобасын қабылдау мәселесіне байланысты туындаған даудан кейін ол мемлекеттік істерге белсендірек араласты. 1962 жылы 12 жыл президенттік қызметтен кейін ол зейнетке шығу туралы шешім қабылдады. 1962 жылдың мамыр айында Үндістан Президенті лауазымынан кеткеннен кейін ол 1962 жылдың 14 мамырында Патнаға оралып, Бихар Видьяпиетінің кампусында тұрды. Оның әйелі 1962 жылдың 9 қыркүйегінде, Үнді-Қытай соғысынан бір ай бұрын қайтыс болды. Кейін ол елдің ең жоғары азаматтық наградасы – «Бхарат Ратна» орденімен марапатталды. Ол 1963 жылдың 28 ақпанында 78 жасында қайтыс болды. Патнадағы Раджендра Смрити Санграхалая оның есімін мәңгі есте сақтау үшін арналған.
Мемлекеттік марапаттар
Сәндеме Елі Күні Ескерту 1962 жыл "Бхарат Ратна" – Үндістанның ең жоғары азаматтық наградасы.
Танымал мәдениетте
Бабу Ражендра Прасад – 1980 жылғы Манжул Прабхат түсірген және Үндістанның Фильмдер Дивизиясы өндірген, Үндістанның бірінші президентінің өмірін қамтитын қысқаметражды деректі фильм.