Чакраварти Раджагопалачари: Өмір және қызметі

Кіріспе

Үндістандық мемлекет қайраткері және жазушы (1878–1972)

Чакраварти Раджагопалахари БР (10 желтоқсан 1878 – 25 желтоқсан 1972), көбінесе Раджаджи немесе С.Р. деп танылады, сондай-ақ Мутхаригнар Раджаджи (Раджаджи, еңбегі сіңген ғалым) деп те белгілі, – Үндістанның мемлекет қайраткері, жазушысы, заңгері және тәуелсіздік үшін күрескен белсенді. Раджагопалахари Үндістанның соңғы генерал-губернаторы болды, себебі 1950 жылы Үндістан республика болып жарияланғанда бұл лауазым жойылды. Ол сондай-ақ, Үндістанда туған жалғыз генерал-губернатор болды, өйткені осы лауазымды бұрынғы иеленушілерінің барлығы британдық азаматтар еді. Ол Үнді ұлттық конгресінің басшысы, Мадрас президенттігінің премьер-министрі, Батыс Бенгалияның губернаторы, Үндістан Одағының ішкі істер министрі және Мадрас штатының бас министрі қызметтерін атқарды. Раджагопалахари «Сватантра» партиясын құрды және Үндістанның ең жоғары азаматтық наградасы – «Бхарат Ратна» сыйлығын алған алғашқылардың бірі болды. Ол ядролық қаруды қолдануға қатысты қарсылық білдірді және әлемдік бейбітшілік пен қарусыздануды қолдады. Өмірінде «Салем мангосы» деген лақап атын алды. Раджагопалахари Тамилнад штатының Кришнагири ауданындағы Хосур талуының Торапалли ауылында дүниеге келді және Бангалор қаласындағы Орталық колледжде, содан кейін Мадрас қаласындағы Президенттік колледжде білім алды. 1900 жылдары Салем сотында заңгерлік тәжірибесін бастады. Саясатқа қатысқаннан кейін Салем муниципалитетінің мүшесі, кейін төрағасы болды. Махатма Гандидің ерте саяси серіктерінің бірі болған ол Үндістан ұлттық конгресіне қосылды және Роулат заңына қарсы наразылықтарға, ынтымақсыздық қозғалысына, Вайком сатьяграхасына және азаматтық мойынсұнбаушылық қозғалысына қатысты. 1930 жылы Раджагопалахари Дәнді шеруіне жауап ретінде Ведараням тұз сатьяграхасын басшылық еткен кезде түрмеге қамалу қаупіне тап болды. 1937 жылы Раджагопалахари Мадрас президенттігінің премьер-министрі болып сайланды. Оның әкесі Торапаллидің мұнсифі болған. Ол Шри-вайшнава тармағына жататын индус брахман отбасынан шыққан. Олардың екі ұлы болды: Нарасимхачари және Шриниваса. Раджагопалахари нашар және ауру бала болғандықтан, оның ұзақ өмір сүре алмайтынынан қорқып, ата-анасы үнемі алаңдады. Раджагопалахари 1897 жылы Аламалу Мангаламмаға үйленді және ол өзінің он үш жасқа толғаннан кейін бір күннен кейін ұлын дүниеге әкелді. Жұбайлардың бес баласы болды, үш ұлы: С.Р. Нарасимхан, С.Р. Кришнасвами және С.Р. Рамасвами, және екі қызы: Лакшми Ганди (Раджагопалахари қызы) және Намагири Аммал. Мангамма 1916 жылы қайтыс болғаннан кейін Раджагопалахари балаларының күтімін өз мойнына алды. Кейін ол әкесінің өмірбаянын жазды. Раджагопалахаридің қызы Лакшми Махатма Гандидің ұлы Девдас Гандиге тұрмысқа шықты. Раджагопалахаридің шөбересі, Чакраварти Раджагопалахари Кесаван, Конгресс партиясының өкілі және Тамил Наду Конгресс комитетінің сенімді тұлғасы.

Chakravarti Rajagopalachari BR (10 December 1878 – 25 December 1972), popularly known as Rajaji or C. R., also known as Mootharignar Rajaji (Rajaji, the Scholar Emeritus), was an Indian statesman, writer, lawyer, and independence activist. Rajagopalachari was the last Governor General of India, as when India became a republic in 1950 the office was abolished. He was also the only Indian born Governor General, as all previous holders of the post were British nationals. He also served as leader of the Indian National Congress, Premier of the Madras Presidency, Governor of West Bengal, Minister for Home Affairs of the Indian Union and Chief Minister of Madras state. Rajagopalachari founded the Swatantra Party and was one of the first recipients of India's highest civilian award, the Bharat Ratna. He vehemently opposed the use of nuclear weapons and was a proponent of world peace and disarmament. During his lifetime, he also acquired the nickname 'Mango of Salem'. Rajagopalachari was born in the Thorapalli village of Hosur taluk in the Krishnagiri district of Tamil Nadu and was educated at Central College, Bangalore, and Presidency College, Madras. In the 1900s he started legal practice at the Salem court. On entering politics, he became a member and later Chairperson of the Salem municipality. One of Mahatma Gandhi's earliest political lieutenants, he joined the Indian National Congress and participated in the agitations against the Rowlatt Act, joining the non cooperation movement, the Vaikom Satyagraha, and the Civil Disobedience movement. In 1930, Rajagopalachari risked imprisonment when he led the Vedaranyam Salt Satyagraha in response to the Dandi March. In 1937, Rajagopalachari was elected Prime minister of the Madras Presidency in Thorapalli village on the outskirts of Hosur, in Dharmapuri taluk, Salem district, Madras Presidency, British Raj. His father was the munsiff of Thorapalli. He hailed from a Hindu Brahmin family belonging to the Sri Vaishnava sect. The couple already had two sons, Narasimhachari and Srinivasa. A weak and sickly child, Rajagopalachari was a constant worry to his parents who feared that he might not live long. Rajagopalachari married Alamelu Mangalamma in 1897 and she gave birth to her son a day after her thirteenth birthday. The couple had five children, three sons: C. R. Narasimhan, C. R. Krishnaswamy, and C. R. Ramaswami, and two daughters: Lakshmi Gandhi (née Rajagopalachari) and Namagiri Ammal. Mangamma died in 1916 whereupon Rajagopalachari took sole responsibility for the care of his children. He later wrote a biography of his father. Rajagopalachari's daughter Lakshmi married Devdas Gandhi, son of Mahatma Gandhi Rajagopalachari's great grandson, Chakravarti Rajagopalachari Kesavan, is a spokesperson of the Congress Party and Trustee of the Tamil Nadu Congress Committee.

Үндістанның тәуелсіздік қозғалысы

Раджагопалачаридің қоғамдық істерге және саясатқа деген қызығушылығы 1900 жылы Салемде заңгерлік тәжірибесін бастаған кезде туды. 28 жасында ол Үндістан Ұлттық Конгресіне қосылып, 1906 жылы Калькуттада өткен сессияға делегат ретінде қатысты. Кейін 1911 жылы Салем муниципалитетіне мүше болып сайланды. 1917 жылы муниципалитет төрағасы болып сайланды және 1917 жылдан 1919 жылға дейін қызмет етті. Осы кезеңде ол Салем муниципалитетіне алғашқы далит мүшесін сайлауға жауапты болды. 1917 жылы ол Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескен белсенді П. Варадараджулу Найдуды бүлікшілдік айыбынан қорғады, ал екі жылдан кейін Роулат заңына қарсы наразылықтарға қатысты. Раджагопалачари Свадеши Буы Навигациялық компаниясының негізін қалаушысы В.О. Чидамбарам Пиллайдың жақын досы болды, сондай-ақ Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескен Энни Бесант, Субрамания Бхарати және С. Виджаярагхавачариярлар оған үлкен құрмет көрсетті. 1919 жылы Махатма Ганди Үндістан тәуелсіздік қозғалысына қосылғаннан кейін Раджагопалачари оның ізбасары болды. Ганди түрмеде отырғанда, Раджагопалачари "Өзгеріссіздер" тобын басқарды. Бұл топ Империялық Заң шығару кеңесі мен басқа да провинциялық заң шығару кеңестеріне сайлауға қатысуға қарсы болды, ал "Өзгеріс жақтастары" кеңеске кіруді жақтады. Дауыс беру кезінде "Өзгеріссіздер" 1748-890 дауыспен жеңіске жетті, нәтижесінде Конгрестің маңызды басшылары, соның ішінде Пандит Мотилал Неру және Үндістан Ұлттық Конгресінің президенті С.Р. Дас отставкаға кетті. 1923 жылы Үндістан Ұлттық Конгресі бөлінген кезде Раджагопалачари Азаматтық Наққұрлықты зерттеу комитетінің мүшесі болды. 1930 жылдардың басында Раджагопалачари Тамил Наду Конгресінің маңызды лидерлерінің бірі ретінде көзге түсті. 1930 жылы Ганди Дәнді шеруін ұйымдастырғанда, Раджагопалачари Үндістан тәуелсіздігі үшін күрескен Сардар Ведаратнаммен бірге Нагапаттинамға жақын Ведаранямда тұз заңдарын бұзды. Кейіннен ол Тамил Наду Конгресі комитетінің төрағасы болып сайланды. 59 жасында Раджагопалачари Мадрас университетінен жеңіске жетіп, Конгресс партиясынан Мадрас Президиумының бірінші премьер-министрі ретінде Ассамблеяға енді. 1938 жылы Мадрас Заң шығару кеңесінің далит мүшелері ғибадатханаға кіру туралы заң жобасын ұсынғанда, Конгресс премьер-министрі Раджагопалачари оны кері тартып алуын сұрады. Сол жылы Мадурайдағы Минакши ғибадатханасы далиттер мен шанарлар үшін ашылды. 1938 жылдың наурыз айында Раджагопалачари провинцияның шаруаларының борыштарын жеңілдету мақсатында "Ауыл шаруашылығы борышын өтеу туралы" заңды ұсынды, сонымен қатар алкогольге тыйым салғаннан кейін мемлекеттік кірістердің жоғалуын өтеу үшін салық енгізді. Облыстық үкімет қаражаттың жетіспеушілігіне байланысты жүздеген мемлекеттік бастауыш мектептерді жапты. Оның қарсыластары бұл шараның көптеген төменгі касталы және далит студенттерін білімнен айырғанын мәлімдеді. Оның қарсыластары сондай-ақ оның үкіметінің Гандидің "Най-Талим" схемасын білім беру жүйесіне енгізуіне касталық мотивтер себепкер болды деп есептеді. Бұл шара кең ауқымды үнді тіліне қарсы наразылықтарды тудырды, олар кейбір жерлерде зорлық-зомбылыққа әкеліп, 1200-ден астам ер адам, әйел және баланың түрмеге қамалуына себеп болды. Наразылықтар кезінде Таламутху Надар және Натарасан қаза тапты.

Rajagopalachari's interest in public affairs and politics began when he commenced his legal practice in Salem in 1900. At the age of 28, he joined the Indian National Congress and participated as a delegate in the 1906 Calcutta session. he later became a member of the Salem municipality in 1911. In 1917, he was elected chairman of the municipality and served from 1917 to 1919 during which time he was responsible for the election of the first Dalit member of the Salem municipality. In 1917, he defended Indian independence activist P. Varadarajulu Naidu against charges of sedition and two years later participated in the agitations against the Rowlatt Act. Rajagopalachari was a close friend of the founder of Swadeshi Steam Navigation Company V. O. Chidambaram Pillai as well as greatly admired by Indian independence activists Annie Besant, Subramania Bharati and C. Vijayaraghavachariar. After Mahatma Gandhi joined the Indian independence movement in 1919, Rajagopalachari became one of his followers. While Gandhi was in prison, Rajagopalachari led the group of "No Changers", individuals against contesting elections for the Imperial Legislative Council and other provincial legislative councils, in opposition to the "Pro changers" who advocated council entry. When the motion was put to the vote, the "No changers" won by 1,748 to 890 votes resulting in the resignation of important Congress leaders including Pandit Motilal Nehru and C. R. Das, the President of the Indian National Congress. When the Indian National Congress split in 1923, Rajagopalachari was a member of the Civil Disobedience Enquiry Committee. In the early 1930s, Rajagopalachari emerged as one of the major leaders of the Tamil Nadu Congress. When Gandhi organised the Dandi march in 1930, Rajagopalachari broke the salt laws at Vedaranyam, near Nagapattinam, along with Indian independence activist Sardar Vedaratnam. He was subsequently elected President of the Tamil Nadu Congress Committee. At the age of 59, Rajagopalachari won the Madras University seat and entered the Assembly as the first Premier of the Madras Presidency from the Congress party. In 1938, when Dalit members of the Madras Legislative Council proposed a Temple Entry Bill, Congress Prime Minister Rajagopalachari asked them to withdraw it. In the same year, the Meenakshi temple at Madurai was also opened to the Dalits and Shanars. In March 1938, Rajagopalachari introduced the Agricultural Debt Relief Act, to ease the burden of debt on the province's peasant population. along with a sales tax to compensate for the loss of government revenue that resulted from the ban on alcohol. The Provincial Government shut down hundreds of government run primary schools, citing lack of funds. His opponents said that this deprived many low caste and Dalit students of their education. His opponents also attributed casteist motives to his government's implementation of Gandhi's Nai Talim scheme into the education system. This measure sparked off widespread anti Hindi protests, which led to violence in some places and the jailing of over 1,200 men, women and children who took part in the unrest. Two protesters, Thalamuthu Nadar and Natarasan, were killed during the protests.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Раджагопалачари Үндістанның вице-королі соғыс жариялағандығына наразылық білдіріп, өзінің кабинетінің басқа мүшелерімен бірге премьер-министр лауазымынан кетті. Раджагопалачари 1940 жылғы желтоқсанда Үндістанды қорғау ережелеріне сәйкес тұтқындалып, бір жылға бас бостандығынан айырылды. Ол елге шабуыл жасау қаупі төнген кезде пассивтілік пен бейтараптық Үндістанның мүддесіне зиян келтіреді деп санайтын, бұл ұлтшылдар арасында үлкен дау тудырды. 1939 жылғы Трипури конгресінің сессиясында Субхас Чандра Бозды сынағандықтан бенгал саяси топтарының наразылығын тудырған Раджагопалачаридің Батыс Бенгалияның губернаторы болып тағайындалуына Боздың ағасы Сарат Чандра Боз қарсылық білдірді. Раджагопалачари патша сарайында өте қарапайым өмір сүрді, киімдерін өзі жуып, аяқ киімдерін өзі жылтыратты. Оның қабілеттеріне тәнті болған Маунтбеттен 1948 жылғы маусымда Үндістаннан кетуге дайындалғанда Валлабхай Пателден кейін Раджагопалачариді ізбасар ретінде екінші таңдауы деп атады. Нехру Маунтбеттеннің алғашқы таңдауымен келіспегендіктен, сондай-ақ Пател де келіспегендіктен, Раджагопалачари генерал-губернатор болып тағайындалды. Нехрудың қолдауымен Раджагопалачари президенттік сайлауға түсуді жоспарлады, бірақ кейіннен Үндістаннан шығу қозғалысына қатыспағаны туралы алаңдаған, негізінен Солтүстік үндістерден құралған Үндістан Ұлттық Конгресінің бір бөлігінің қарсылығына байланысты бас тартты.

Құрылтай жиналысындағы рөлі

Мадрастан Үндістанның Конституциялық Ассамблеясына сайланды. Ол Кеңесші комитет пен Азшылықтар жөніндегі кіші комитетінің құрамына кірді. Ол діни ұйымдардың құқықтарына қатысты мәселелерді талқылады.

Неру кабинетінде

Нехрудың шақыруымен 1950 жылы Раджагопалахари портфелі жоқ министр ретінде Одақ кабинетіне қосылды. Ол сондай-ақ Нехрудың Телаңғана көтерілісіне қатысқандарға тағайындалған өлім жазасын жеңілдету шешіміне және оның кеңесшілдікке бейімділігіне қатысты қатаң қарсылық танытты. Нехрудың маңызды шешімдер бойынша үнемі басымдық танытуынан шаршаған.

Мадрас штаты 1952-1954

1952 жылғы Мадрас сайлауында Үндістан Ұлттық Конгресі штаттық жиналыста азшылыққа айналып, Үндістан Коммунистік партиясы бастаған коалиция көптеген орындарды жеңіп алды. Конгресс коммунистердің билікке келуін немесе штатқа губернаторлық билікті орнатуын қаламады. Олар Раджагопалачариді зейнеттен шақырып, консенсус үміткері ретінде үкімет құруға итермеледі. 1952 жылдың 31 наурызында Камарадж Мадрас заң шығарушы партиясының жетекшісі ретінде Раджагопалачариді сайлауды ұсынатын резолюция ұсынды. Партия резолюцияны мақұлдады. Камарадж Раджагопалачаридің денсаулығының нашарлығына байланысты бас министрлік және Мадрас заң шығарушы партиясының жетекшісі қызметін қабылдауға көңілсіз екенін, алайда партияның өтінішіне құлақ асқан Раджагопалачари ел мүддесін жеке мүддесінен жоғары қойғанын мәлімдеді. Раджагопалачари қосымша сайлауға қатыспады және 1952 жылдың 10 сәуірінде Мадрас губернаторы Шри Пракаса оны премьер-министр Нехрумен немесе Мадрас штатының министрлерімен кеңеспей-ақ, заң шығарушы кеңеске мүше ретінде тағайындап, бас министр етіп бекітті. Тәуелсіздік алғаннан кейін губернатордың орынсыз әрекеттеріне қатысты алғашқы айыптама осы болды. Тамил Наду мен Махараштраның бұрынғы губернаторы П. С. Александр Раджагопалачаридің тағайындалуы туралы: «Губернатордың бас министрді таңдауда дискрециялық өкілеттігін пайдаланудағы конституциялық бұзушылықтың ең айқын мысалы» деп жазды. С. С. Рамасами Падайачи басқаратын Тамил Наду еңбекшілер партиясының 19 мүшесі, Мадрас штаттық мұсылман лигасының 5 мүшесі және Коммунистердің билікке келуіне жол бермеу үшін Коммунистік партияның 6 мүшесі Раджагопалачариге қолдау көрсетті. Нехру ашуланып, Раджагопалачариге «Біз қызметте қалып, басқаларды кез келген бағамен шеттетіп отырамыз деген әсерді қалдырмауға тырысуымыз керек» деп хат жазды. Алайда Раджагопалачари қосымша сайлауға қатысудан бас тартып, заң шығарушы кеңестің тағайындалған мүшесі болып қалды. 1952 жылдың 19 қазанында Мадрастан шыққан Үндістанның тәуелсіздік күрескері және әлеуметтік қайыраткер Потти Шрирамулу штатты ұсынылған мемлекетке қосуды талап ете отырып, сепаратистердің талаптарын қайталайтын аштық әрекетіне кірісті. Раджагопалачари Шрирамулудың әрекетіне бейжай қарап, араласудан бас тартты. Көп күндік оразадан кейін Шрирамулу 1952 жылдың 15 желтоқсанында қайтыс болды, бұл Мадрас қаласында және штаттың телугу тілінде сөйлейтін аудандарында тәртіпсіздіктерге әкеп соқты. Алайда жаңа штаттың шекараларын анықтаған комиссия Мадрас қаласын қосуға қарсы шешім қабылдады. Комиссияның есебінде активтер мен хатшылықты тегіс бөлуді қамтамасыз ету үшін Мадрасты Андхра штатының уақытша астанасы ретінде қарастыру мүмкіндігі ұсынылған болатын, бірақ Раджагопалачари Андхра штатына Мадрасты тіпті бір күнге де беруге келіспеді. 1952 жылдың 7 маусымында Раджагопалачари штаттағы сатып алу саясатын және азық-түлік рационын тоқтатып, барлық бағалар мен квоталарды жойды. Оның шешімі жоспарлы экономикадан бас тартып, еркін нарықтық экономиканы қолдады. Сондай-ақ ол штаттағы университеттердің жұмысын реттеу шараларын енгізді. 1953 жылы ол «1953 жылғы Бастауыш білім берудің өзгертілген схемасы» деп аталатын жаңа білім беру схемасын енгізді, ол бастауыш сынып оқушыларының оқу уақытын күн сайын бес сағаттан үш сағатқа дейін қысқартты және ұл балалардың әкелерінен отбасылық қолөнерді, қыздардың аналарынан үй шаруасын үйренуін ұсынды. Бұл схема қатты сынға ұшырап, дравидтік партиялардың күшті наразылығын тудырды. Мадрас штатының заң шығарушы жиналысында бұл схемаға қарсы екі түзету ұсынылды. Бірі сарапшылар тобының зерттеуін, ал екіншісі схеманы жоюды ұсынды. 1953 жылдың маусым айында екі тарап та үгіт-насихат жұмыстарын бастады. Адьяр өзенінің жағасында Раджаджи жуушыларға сөз сөйледі. Ол куладхарманы, яғни әрбір рудың немесе кастаның әлеуметтік міндеттерін атап өтті. Ол өз көзқарастарын түсіндіру үшін баяндамалар жасап, радио хабарларын таратты. Дравида Мунетра Кажым бұл схеманы «Кула Калви Титтам» немесе «Тұқым қуалайтын білім беру саясаты» деп атады. Раджагопалачари: «Мектеп қабырғаның ішінде деп ойлау қателік. Бүкіл ауыл - мектеп. Ауылдағы политехникалық мектеп, оның барлық бөлімдері, жуушы, дөңгелекші, аяқкиімші бар» деді. Палата схеманы тоқтатып, схеманы қайта қарау үшін Парулекар комитетіне тапсырды. Комитет схеманың дұрыс екенін анықтады және Үкіметтің ұстанымын қолдады. Үндістан президенті Ражендра Прасад пен премьер-министр Джавахарлал Неру де схеманы қолдады. Раджагопалачари қаржылық қиындықтарды айтып, 6000 мектепті жапты. Камарадж бұл саясатқа қарсы шығып, өзінің қызмет мерзімінде 12000 мектеп ашты. Оның үкіметінің өсіп келе жатқан беделсіздігі Раджагопалачариді 1954 жылдың 26 наурызында Мадрас Конгресі заң шығарушы партиясының (CLP) президенті қызметінен кетіп, жаңа сайлауларға жол ашуға мәжбүр етті. П. Варадараджалу Найду Камараджды CLP жетекшісі лауазымына ұсынды. М. Бактаватсалам, тағы бір аға Конгресс жетекшісі, С. Субраманиямды ұсынды. 1954 жылдың 30 наурызында өткен сайлауда Субраманиям Камараджға қарағанда 41 дауысқа ғана ие болды және сайлауды ұтырды. Раджагопалачари 1954 жылдың 13 сәуірінде денсаулығының нашарлығына байланысты бас министрліктен кетті.

In the 1952 Madras elections, the Indian National Congress was reduced to a minority in the state assembly with a coalition led by the Communist Party of India winning most of the seats. The Congress did not want the Communists taking power or to impose Governor's rule in the state. It brought Rajagopalachari out of retirement to form the government as a consensus candidate. On 31 March 1952, Kamaraj presented a resolution, proposing the election of Rajagopalachari as the leader of the Madras Legislature Congress party. The resolution was approved by the party and Kamaraj revealed that Rajagopalachari had been reluctant to accept the responsibility as Chief Minister and the leader of the Madras Legislature Congress party as his health was fragile and added that by acceding to the request of the party, Rajagopalachari had put country before self. Rajagopalachari did not contest the by election and on 10 April 1952, Madras Governor Sri Prakasa appointed him as Chief Minister by nomination as MLC without consulting either the Prime Minister Nehru or the ministers in the Madras state cabinet. It was the first time when the governor office was accused of acting inappropriately after independence. P. C. Alexander, a former governor of Tamil Nadu and Maharashtra wrote about the appointment of Rajagopalachari as "The most conspicuous case of constitutional impropriety by the Governor in the exercise of discretion to choose the Chief Minister " 19 members of the Tamil Nadu Toilers Party led by S. S. Ramasami Padayachi, 5 members of the Madras State Muslim League and 6 members of Commonweal Party also provided their support to Rajagopalachari to prevent the Communists from gaining power. Nehru was furious and wrote to Rajagopalachari saying "the one thing we must avoid giving is the impression that we stick to office and we want to keep others out at all costs." Rajagopalachari, however, refused to contest a by election and remained as a nominated member of the Legislative Council. On 19 October 1952, an Indian independence activist and social worker from Madras named Potti Sriramulu embarked on a hunger strike reiterating the demands of the separatists and calling for the inclusion of Madras city within the proposed state. Rajagopalachari remained unmoved by Sriramulu's action and refused to intervene. After fasting for days, Sriramulu eventually died on 15 December 1952, triggering riots in Madras city and the Telugu speaking districts of the state. However, the boundaries of the new state were determined by a commission which decided against the inclusion of Madras city. Though the commission's report suggested the option of having Madras as the temporary capital of Andhra State to allow smooth partitioning of the assets and the secretariat, Rajagopalachari refused to allow Andhra State to have Madras even for a day. On 7 June 1952, Rajagopalachari ended the procurement policy and food rationing in the state, abolishing all price and quota controls. His decision was a rejection of a planned economy in favour of a free market economy. He also introduced measures to regulate the running of universities in the state. In 1953, he introduced a new education scheme known as the "Modified Scheme of Elementary education 1953", which reduced schooling for elementary school students from five hours to three hours per day and suggested that boys to learn the family crafts from their father and girls housekeeping from their mothers. The scheme came in for sharp criticism and evoked strong protests from the Dravidian parties. Two amendments were proposed against the scheme at the Madras State legislative assembly. One advocated for a study by an expert group, while another advocated for the scheme's abolition. Both sides launched publicity campaigns in June 1953. At the Adyar riverside, Rajaji made a speech to the washermen. He stated kuladharma, or each clan's or caste's social obligation. He delivered talks and made radio broadcasts to clarify his views. The Dravida Munnetra Kazhagam dubbed the scheme Kula Kalvi Thittam or Hereditary Education Policy which was put forward with the intention of perpetuating the caste system. Rajagopalachari argued, It is a mistake to imagine that the school is within the walls. The whole village is a school. The village polytechnic is there, every branch of it, the dhobi, the wheelwright, the cobbler. The Scheme was stayed by the house and the Parulekar Committee was commissioned to review the scheme. The committee found the scheme to be sound and endorsed the Government's position. India's President Rajendra Prasad and Prime Minister Jawaharlal Nehru also offered their support to the scheme. Rajagopalachari closed down 6000 schools, citing financial constraints. Kamaraj opposed this policy and eventually opened 12,000 schools in his tenure. The rising unpopularity of his government forced Rajagopalachari to resign on 26 March 1954, as the President of the Madras Congress Legislature Party (CLP) thereby precipitating new elections. Kamaraj's name was proposed by P. Varadarajalu Naidu for the post of CLP leader. M. Bakthavatsalam, another senior Congress leader, fielded C. Subramaniam. On 30 March 1954, the election took place, Subramaniam could garner only 41 votes to Kamaraj's 93 and lost the elections. Rajagopalachari eventually resigned as Chief Minister on 13 April 1954, attributing the decision to poor health.

1965 жылы Мадраста хиндиге қарсы агитация

1950 жылғы 26 қаңтарда Үндістан үкіметі хинди тілін елдің ресми тілі ретінде қабылдады, бірақ хинди тілінде сөйлейтін аймақтардағы наразылықтардың нәтижесінде, хинди тілінде сөйлейтін штаттарда хиндиге көшуді жеңілдету үшін 15 жылға ағылшын тілін хиндимен тең екінші ресми тіл ретінде енгізу туралы қағида қабылдады. 1965 жылғы 26 қаңтардан бастап хинди Үндістан Одағының жалғыз ресми тілі болуға тиіс болды және хинди тілінде сөйлейтін аймақтардың халқы хинди тілін үйренуге міндеттелді. Бұл күшті қарсылыққа алып келді. Раджагопалачари бұрын 1957 жылы Ресми тілдер комиссиясының ұсыныстарын қатаң сынаған болатын. 1956 жылғы 28 қаңтарда Раджагопалачари Аннадурай және Периярмен бірге ағылшын тілінің ресми тіл ретінде сақталуын қолдайтын резолюцияға қол қойды. 1958 жылғы 8 наурызда өткен Бүкілүндік тілдер конференциясында ол: «Хинди тілі хинди тілінде сөйлейтін адамдар үшін ағылшын тілідей-ақ жат тіл» деді. 1965 жылы хиндиге қарсы қозғалыс басталғанда, Раджагопалачари 1938 жылы хиндиді қолдаған позициясынан толығымен бас тартып, наразылықты қолдап, «Ағылшын мәңгі, хинди ешқашан» деген ұранды ұсынды. 1965 жылғы 17 қаңтарда ол Тиручирапаллиде Мадрас штатының хиндиге қарсы конференциясын өткізді. Үндістан Конституциясының XVII тарауында хиндидің ресми тіл екендігі жарияланғанын ашуланып, «оны Араб теңізіне лақтыру керек» деді. 88 жасында Раджагопалачари Дравида Мунеттра Кажагам, Сватантра партиясы және Форвард Блок арасында Үнді Ұлттық Конгресіне қарсы біріккен оппозиция құруға тырысты. Мадраста 30 жылдан бері алғаш рет Конгресс партиясы жеңіліске ұшырады және Дравида Мунеттра Кажагам жетекшілігіндегі коалиция билікке келді. С.Н. Аннадурай 1967 жылғы 6 наурыздан 1969 жылғы 3 ақпанға дейін қайтыс болғанға дейін бас министр болып қызмет етті. Раджагопалачари Аннадурайдың жерлеу рәсімінде оған құрметпен сөз сөйледі. Раджагопалачари одан тыйым салуды жоймауын өтінді, бірақ ол сәтті болмады, нәтижесінде Сватантра партиясы штат үкіметін қолдауын кері алып, Камарадж жетекшілігіндегі Үнді Ұлттық Конгресінің бөлінген тобы Конгресс (О) партиясымен одақтасты. 1971 жылғы қаңтарда Конгресс (О), Жан Сангх және Самиукта Социалистік партиясы үш партиялық анти-конгресс коалициясын құрды. Содан кейін 8 қаңтарда Сватантра партиясының ұлттық атқару комитеті коалицияға қосылу туралы бірауыздан шешім қабылдады. Алайда, одақ үміттерге сай келмеді. 1967 жылғы сайлауда 23 орын алған Сватантра партиясының саны 8 орынға дейін азайды. Сватантра партиясының құлдырауы 1971 жылғы Тамил Наду заңнамалық жиналысының сайлауында да көрінді, онда ол 1967 жылғы сайлаудағы 27 орыннан 19 орын ғана жеңіп алды. 1972 жылдың қарашасына қарай Раджагопалачаридің денсаулығы нашарлай бастады және сол жылдың 17 желтоқсанында, 94 жасқа толып бір апта өткен соң, ол уремия, дегидратация және зәр инфекциясымен Мадрас мемлекеттік ауруханасына түсті. Оның ұлы С.Р. Нарасимхан оның өлімі кезінде оның жанында болды және индуистік киелі кітаптан аяттар оқыды.

On 26 January 1950, the Government of India adopted Hindi as the official language of the country, but because of objections in non Hindi speaking areas, it introduced a provision tentatively making English the second official language on a par with Hindi for a stipulated fifteen year period to facilitate a switch to Hindi in non Hindi speaking states. From 26 January 1965 onwards, Hindi was to become the sole official language of the Indian Union and people in non Hindi speaking regions were compelled to learn Hindi. This led to vehement opposition and just before Republic Day, severe anti Hindi protests broke out in Madras State. Rajagopalachari had earlier been sharply critical of the recommendations made by the Official Languages Commission in 1957. On 28 January 1956, Rajagopalachari signed a resolution along with Annadurai and Periyar endorsing the continuation of English as the official language. At an All India Language Conference held on 8 March 1958, he declared: "Hindi is as much foreign to non Hindi speaking people as English [is] to the protagonists of Hindi". When the Anti Hindi agitations broke out in 1965, Rajagopalachari completely reversed his 1938 support for the introduction of Hindi and took a strongly anti Hindi stand in support of the protests, coining the slogan 'English Ever, Hindi Never'. On 17 January 1965, he convened the Madras state Anti Hindi conference in Tiruchirapalli. angrily declaring that Part XVII of the Constitution of India which declared that Hindi was the official language should "be heaved and thrown into the Arabian Sea." At the age of 88, Rajagopalachari worked to forge a united opposition to the Indian National Congress through a tripartite alliance between the Dravida Munnetra Kazhagam, the Swatantra Party and the Forward Bloc. The Congress party was defeated in Madras for the first time in 30 years and the coalition led by Dravida Munnetra Kazhagam came to power. C. N. Annadurai served as Chief Minister from 6 March 1967 until his death on 3 February 1969. Rajagopalachari delivered a moving eulogy to Annadurai at his funeral. Rajagopalachari pleaded with him not to repeal prohibition but to no avail and as a result, the Swatantra Party withdrew its support for the state government and instead allied with the Congress (O), a breakaway faction of the Indian National Congress led by Kamaraj. In January 1971, a three party anti Congress coalition was established by the Congress (O), Jan Sangh and the Samyukta Socialist Party then on 8 January, the national executive of the Swatantra Party took the unanimous decision to join the coalition. However, the alliance fared badly. The Swatantra Party's tally was reduced to 8 seats from 23 in the 1967 elections. The decline of the Swatantra Party was also visible in the 1971 Tamil Nadu Legislative assembly elections in which it won just 19 seats down from 27 in the 1967 elections. By November 1972, Rajagopalachari's health had begun to decline and on 17 December the same year, a week after his 94th birthday, he was admitted to the Government Hospital, Madras suffering from uraemia, dehydration and a urinary infection. His son, C. R. Narasimhan, was at his bedside at the time of his death reading him verses from a Hindu holy book.|Swarajya, 27 January 1973

Әдебиет пен музыкаға қосқан үлесі

1922 жылы ол «Сирайил Тавам» (Түрмедегі толғаныс) атты еңбегін жариялады, онда 1921 жылдың 21 желтоқсанынан 1922 жылдың 20 наурызына дейінгі колониялық үкімет тарапынан жасалған алғашқы тұтқынға алуының күнделікті жазбалары келтірілген. Раджагопалачари 1916 жылы Тамил ғылыми терминдер қоғамын құрды, ал 1957 жылы «Рамаянаның» бірін жазды. 1965 жылы ол «Тірукуралды» ағылшын тіліне аударды, сондай-ақ ағылшын тілінде «Бхагавад-гита» және «Упанишадтар» туралы кітаптар жазды, тамил тілінде Сократ және Марк Аврелийге арналған еңбектер жазды. Раджагопалачари өзінің әдеби шығармаларын халыққа жасаған ең үлкен қызметі деп есептеді. 1959 жылы «Бхаратия Видья Бхаван» оның «Һиндуизм: ілім және өмір салты» атты кітабын басып шығарды. Әдеби еңбектерінен бөлек, Раджагопалачари Венкатешвараға арналған «Курай Онрум Иллаи» атты діни ән де жазды, ол әнге музыка жазылып, Карнатикалық концерттерде жиі орындалады. Раджагопалачари 1967 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясында М.С. Суббулакшми орындаған бата тілегін жазды.

Мұра

1954 жылы АҚШ вице-президенті Ричард Никсонның Азияға жасаған он тоғыз елдік сапары барысында Раджагопалачари оған ядролық қарудың қатты эмоционалдық әсері туралы лекция оқыды. Екеуі рухани өмір, әсіресе қайта туу және тағдыр туралы талқылады. Раджагопалачари Кеннедиді қарулану жарысына түсудің қауіптілігінен ескертті, тіпті АҚШ жеңіске жетсе де. 1955 жылдың 1 мамырында Раджагопалачари Үндістан үкіметінен Америка ядролық сынақтарды жалғастыра берсе, Америкадан келетін көмекті қабылдаудан бас тартуды сұрады. Үндістанның Португалияның Гоа анклавын басып алу үшін Португалияға қарсы әскери күш қолдануын Раджагопалачари сынады және операция мен одан кейінгі халықаралық дипломатиялық амалдар туралы: «Индия әскери күш қолдануға қарсы дауыс көтерудің моральдық құқығын толығымен жоғалтты» деді. Раджагопалачари туралы оның басты саяси қарсыласы Перияр: «Ол биік идеалдар үшін өмір сүрген және жұмыс істеген бірегей және теңдесі жоқ лидер еді» деді. Раджагопалачари Мадрас президенттігінде храмға кіру туралы жарлықтар шығарды және далиттердің жағдайын жақсартуға атсалысты. Б.Р. Амбедкар мен Үндістан Ұлттық Конгресі арасындағы Пуна келісіміне маңызды үлес қосты және 1938 жылы Махабал храмына кіру бағдарламасын бастады. Раджагопалачари сондай-ақ Бүкіл Үндістан иірмешілер қауымдастығының белсенді мүшесі болды. Ол әдебиетке қосқан үлесімен де есте қалады, олардың кейбіреулері қазіргі заманғы классикалық туындылар саналады. Ол «Калки» және өзінің «Свараджья» журналына жиі мақалалар жазды, оның редакторы Филип Спратт болды. 1944-1946 жылдар аралығында Бенгалияның губернаторы болған Ричард Кейси Раджагопалачариді Үндістандағы ең дана адам деп есептеді. 1978 жылдың 21 тамызында Раджагопалачаридің портреті Парламент үйінің орталық залына орнатылды. Н.С. Суббакришна салған Раджагопалачаридің портретін сол кездегі Үндістан Президенті Нилам Санжива Редди ашты.

Қабылдау

Сынаушылардың пікірінше, ол провинциялық, содан кейін мемлекеттік басқаруларда халықтың ой-пікірлері мен сезімдерін дұрыс бағалай алмады. Оның хинди тілін енгізуі

Аймақтық деңгейдегі танымалдылығы жоғалып-төмен болғанына қарамастан, Раджагопалачари провинциялық саясатқа деген өз ықпалын негізінен Ганди, Патель және Нехру сияқты ұлттық көшбасшылардың қолдауы арқасында сақтай алды. Бас губернатор ретінде Раджаджи былай деді: "Тағам өсіріледі, мата тоқылады, қойлар жүні қырқылады, аяқ киім тігіледі, қоқыс жиналады, арбалар мен тырмалар жасалады және жөнделеді, себебі, Құдайға шүкір, тиісті касталар әлі де бар, ал үйлер – сонымен қатар сауда оқу орындары, ал ата-аналар – шеберлер, оларға балалар автоматты түрде оқуға түседі."