Тeton өзені – АҚШ-тың Айдахо штатындағы шағын сала. Тeton тауларының батыс жағымен ағып, бай табиғатымен ежелгі халықтарға және тері саудасына орын болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тетон өзені – АҚШ-тың Идахо штатының оңтүстік-шығысындағы Елік өзенінің Хенри тармағының 64 миль (103 км) ұзындығындағы саласы. Ол Тетон алқабы арқылы, Тетон қатарының батыс жағында, Айдахо және Вайоминг шекарасында, Snake өзені жазығының шығыс бөлігінде ағып өтеді. Өзеннің Тетонның батыс беткейінде орналасуы, аймақтағы көптеген өзендерге қарағанда оған көбірек жауын-шашын түсуіне себеп болады.
The Teton River is a 64 mile (103 km) tributary of the Henrys Fork of the Snake River in southeastern Idaho in the United States. It drains through the Teton Valley along the west side of the Teton Range along the Idaho Wyoming border at the eastern end of the Snake River Plain. Its location along the western flank of the Tetons provides the river with more rainfall than many other rivers of the region.
Тарих
1820 жылдары аймаққа еуропалықтар келген кезде, бұл жерде шошон және олармен туысқан тайпалар қоныстанған. Тетон алқабының құнарлылығы тері саудасы үшін өте қолайлы жағдай жасады, соның салдарынан Нез Персе, Флатхед және Грос Вентре тайпалары сияқты көптеген басқа тайпалар да аймаққа тартылды. Сол кезде алқап даулы Орегон аймағының бір бөлігі болды. Сауда тобы арасындағы шиеленіс алқапта үнемі қақтығыстарға әкеп соқты. 1832 жылы саудалық жиынның дұрыс өтпеуі Грос Вентре тайпасы мен Уильям Сублеттің басқаруындағы американдық аңшылар тобы арасында Пьердің шұңқыры шайқасына ұласты, ал оларға Нез Персе және Флатхед тайпалары көмектесті. Ұзақ болмаған, бірақ қанды шайқаста кем дегенде жиырма алты Грос Вентре, оның ішінде әйелдер мен балалар, сондай-ақ онға жуық ақ адам мен Флатхедтер қаза тапты. Сублетт ауыр жарақат алып, емделу үшін АҚШ-қа қайтып оралды. Өзен бойындағы ең әйгілі оқиға 1976 жылдың 5 маусымында болды, ол кезде Тетон каньонындағы Тетон бөгеті құлап, төменгі аңғарда 11 адамның өмірін қиды. Бөгеттің бұзылуынан туған судың күші Тетон өзенінің төменгі бөлігін қиратты, жағалау аймақтарын шайып, каньон қабырғаларын кемітті. Бұл өзеннің экологиялық жүйесіне ауыр зиян келтірді және жергілікті алабұға балықтарының саны қырып тұру қаупіне тап болды. Судың күші мен артық шөгінділер де Көшпенді өзеніндегі және оның салаларындағы өзендердің тіршілік ортасына зиян келтірді.
At the time of the arrival of the Europeans to the region in the 1820s, the area was inhabited by the Shoshone and various related tribes. The lushness of the Teton Basin provided prime area for the fur trade, attracting many other tribes to region, including the Nez Perce, Flathead and the Gros Ventre. At the time, the basin was part of the disputed Oregon Country. The resulting friction between the trading groups led to recurring skirmishes in the basin. In 1832, a trade rendezvous gone awry resulted in the Battle of Pierre's Hole between the Gros Ventre and a party of American trappers, led by William Sublette and aided by their Nez Perce and Flathead allies. In the brief but bloody battle at least twenty six Gros Ventres were killed, including women and children, and perhaps a dozen whites and Flatheads. Sublette received severe injuries and returned east to the United States for medical care. The most famous modern incident along the river occurred on June 5, 1976 when the earthen Teton Dam in Teton Canyon collapsed, killing 11 people in the valley below. The force of water due to the dam failure destroyed the lower part of the Teton River, washing away riparian zones and reducing the canyon walls. This seriously damaged the stream ecology, and the native cutthroat trout population has been endangered. The force of the water and excessive sediment also damaged stream habitat in the Snake River and some tributaries.
Су бөлу
Тетон өзенінің су жиналатын алабы 2934 шаршы километр (1133 шаршы миль) жерді қамтиды, оның 2088 шаршы километрі (806 шаршы миль) Айдахо штатында, ал 847 шаршы километрі (327 шаршы миль) Вайоминг штатында орналасқан. Өзеннің негізгі арнасы Айдахо штатының Тетон округіне жақын, Вайоминг штатының шекарасынан жақын жердегі Виктор қаласы маңында Уорм-Крик (Трейл-Крик су жиналатын алабы) және Дрейк-Крик өзендерінің қосылуынан пайда болады. Оған айналасындағы Тетон, Биг-Хоул және Снейк-Ривер тауларынан бастау алатын бірнеше қосымша өзендер қосылады. Тетон өзеніне түсетін судың көп бөлігі Тетонның батыс беткейін кезеген, оның ішінде Трейл, Фокс, Тетон және Оңтүстік Ли өзендерін қамтитын салалардан түседі.
The Teton River watershed drains 1133 square miles (2,934 km2), 806 square miles (2,088 km2) in Idaho and 327 square miles (847 km2) in Wyoming. The river mainstem is formed near Victor in Teton County, Idaho, near the Wyoming state line, by the confluence of Warm Creek (Trail Creek watershed) and Drake Creek. It is joined by several additional creeks that descend from surrounding Teton, Big Hole, and Snake River mountain ranges. The majority of flows to the Teton River come from tributaries draining the western flank of the Tetons, including Trail, Fox, Teton, and South Leigh creeks.