Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тұжырымдамалық схема немесе тұжырымдамалық деректер моделі – деректер базасын жобалаудың негізінде жатқан ақпараттық қажеттіліктердің жоғары деңгейдегі сипаттамасы. Ол әдетте тек негізгі түсініктер мен олардың арасындағы маңызды қатынастарды қамтиды. Бұл көбінесе нақты деректер базасын құруға жеткіліксіз толыққанды алғашқы модель болып табылады. Бұл деңгей пайдаланушылар тобы үшін бүкіл деректер базасының құрылымын көрсетеді. Тұжырымдамалық модель – деректер базасы жүйесі іске асырылғанда тұжырымдамалық схеманы сипаттау үшін қолданылатын деректер моделі деп те аталады. Ол физикалық сақтаудың ішкі егжей-тегжейлерін жасырып, нысандарды, дерек түрлерін, қатынастарды және шектеулерді сипаттауға бағытталған.
A conceptual schema or conceptual data model is a high level description of informational needs underlying the design of a database. It typically includes only the main concepts and the main relationships among them. Typically this is a first cut model, with insufficient detail to build an actual database. This level describes the structure of the whole database for a group of users. The conceptual model is also known as the data model that can be used to describe the conceptual schema when a database system is implemented. It hides the internal details of physical storage and targets the description of entities, datatypes, relationships and constraints.
Шолу
Тұжырымдамалық схема – дерекқорларда қолданылатын түсініктер мен олардың байланыстарының картасы. Ол ұйымның семантикасын сипаттайды және оның мәні туралы бірқатар тұжырымдар береді. Нақты айтқанда, ол ұйым үшін маңызды нәрселерді (топтар), олар туралы ақпарат жинауға ұйымның бейімділігін, олардың ерекшеліктерін (атрибуттарын) және осы маңызды нәрселердің жұптары арасындағы байланыстарды (қатынастарды) сипаттайды. Тұжырымдамалық схема ұйымның семантикасын, дерекқордың дизайнын емес, көрсететіндіктен, ол абстракцияның әртүрлі деңгейлерінде болуы мүмкін. ANSI-дің бастапқы төрт схемалық архитектурасы әрбір адамның айналасындағы әлемге деген көзқарасын көрсететін сыртқы схемалар жиынтығымен басталды. Бұл схемалар біріктіріліп, барлық сыртқы көзқарастардың жиынтығын қамтитын біртұтас тұжырымдамалық схемаға айналады. Деректер моделі әр адамның көзқарасы сияқты нақты болуы мүмкін, бірақ бұл оны икемсіз етеді. Егер сол адамның әлемі өшсе, модель де өзгеруі керек. Тұжырымдамалық деректер модельдері абстрактілірек көзқараспен қарап, негізгі ұғымдарды анықтайды, ал жеке тұлғамен байланысты нәрселер – олардың мысалдары ғана. Модель объектіге бағытталған терминдерде «мұрагерлік» деп аталатын мүмкіндікті де қамтиды. Топтың инстанцияларының жиынтығы өз алдына топтарға бөлінуі мүмкін. Осылайша, кіші топтың әрбір инстанциясы сонымен қатар үлкен топтың инстанциясы болып табылады. Үлкен топтың әрбір инстанциясы да кіші топтардың бірінің инстанциясы болып табылады. Үлкен топ пен кіші топ арасындағы қатынастар ерекше немесе емес болуы мүмкін. Әдістеме үлкен топтың әрбір инстанциясы тек бір кіші топтың инстанциясы болуын талап етуі мүмкін. Сол сияқты, үлкен топ пен кіші топ арасындағы қатынас толық немесе толық емес болуы мүмкін. Егер әдістеме үлкен топтың әрбір инстанциясы кіші топтың инстанциясы болуын талап етсе, онда ол толық болып саналады. «Басқа» деп аталатын кіші топ жиі қажет болады.
A conceptual schema is a map of concepts and their relationships used for databases. This describes the semantics of an organization and represents a series of assertions about its nature. Specifically, it describes the things of significance to an organization (entity classes), about which it is inclined to collect information, and their characteristics (attributes) and the associations between pairs of those things of significance (relationships). Because a conceptual schema represents the semantics of an organization, and not a database design, it may exist on various levels of abstraction. The original ANSI four schema architecture began with the set of external schemata that each represents one person's view of the world around him or her. These are consolidated into a single conceptual schema that is the superset of all of those external views. A data model can be as concrete as each person's perspective, but this tends to make it inflexible. If that person's world changes, the model must change. Conceptual data models take a more abstract perspective, identifying the fundamental things, of which the things an individual deals with are just examples. The model does allow for what is called inheritance in object oriented terms. The set of instances of an entity class may be subdivided into entity classes in their own right. Thus, each instance of a sub type entity class is also an instance of the entity class's super type. Each instance of the super type entity class, then is also an instance of one of the sub type entity classes. Super type/sub type relationships may be exclusive or not. A methodology may require that each instance of a super type may only be an instance of one sub type. Similarly, a super type/sub type relationship may be exhaustive or not. It is exhaustive if the methodology requires that each instance of a super type must be an instance of a sub type. A sub type named "Other" is often necessary.
Қарым-қатынас мысалы
Әр АДАМ бір немесе бірнеше ТАПСЫРЫС бойынша сатушы бола алады. Әр ТАПСЫРЫС бір ғана АДАМ-нан келуі керек. АДАМ – ПАРТИЯның кіші түрі. (Яғни, АДАМның әрбір мысалы ПАРТИЯның да мысалы болып табылады.) Әрбір ҚЫЗМЕТКЕРдің басшысы басқа ҚЫЗМЕТКЕР болуы мүмкін.
Each PERSON may be the vendor in one or more ORDERS. Each ORDER must be from one and only one PERSON. PERSON is a sub type of PARTY. (Meaning that every instance of PERSON is also an instance of PARTY.) Each EMPLOYEE may have a supervisor who is also an EMPLOYEE.
Деректер құрылымының диаграммасы
Деректер құрылымы диаграммасы (DSD) – деректер моделі немесе диаграмма, ол деректердің түсініксіз модельдерін графикалық белгілер арқылы сипаттауға қолданылады. Ол деректер объектілерін және олардың арасындағы қатынастарды, сондай-ақ оларды байланыстыратын шектеулерді көрсетеді.
A data structure diagram (DSD) is a data model or diagram used to describe conceptual data models by providing graphical notations which document entities and their relationships, and the constraints that bind them.