Ағаш тәрізді графикалық құрылым – иерархиялық мәліметтерді көрсету тәсілі. Дерек құрылымы, теориялық графиктерде қолданылады. Бағанадан бастап жапыраққа дейін бейнеленеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құрылымның иерархиялық сипатын графикалық түрде бейнелеу тәсілі.
Way of representing the hierarchical nature of a structure in a graphical form
Ағаш құрылымы, ағаш диаграммасы немесе ағаш моделі – құрылымның иерархиялық сипатын графикалық түрде бейнелеу тәсілі. Ол "ағаш құрылымы" деп аталады, себебі классикалық бейнелеу ағашқа ұқсайды, бірақ бұл диаграмма, әдетте, биологиялық ағаштан керісінше болып келеді, яғни "діңгегі" жоғарыда, ал "жапырақтары" төменде орналасады. Ағаш құрылымы – түсінік ретінде, түрлі нысандарда кездеседі. Нақты салалардағы ағаш құрылымдары туралы талқылау үшін, компьютер ғылымындағы ағаш (деректер құрылымы) мақаласын қараңыз; ал граф теориясымен байланысты болса, ағаш (граф теориясы) немесе ағаш (жинақтар теориясы) мақалаларын қараңыз. Қосымша байланысты мақалалар төменде тізілген.
A tree structure, tree diagram, or tree model is a way of representing the hierarchical nature of a structure in a graphical form. It is named a "tree structure" because the classic representation resembles a tree, although the chart is generally upside down compared to a biological tree, with the "stem" at the top and the "leaves" at the bottom. A tree structure is conceptual, and appears in several forms. For a discussion of tree structures in specific fields, see Tree (data structure) for computer science; insofar as it relates to graph theory, see tree (graph theory) or tree (set theory). Other related articles are listed below.
Терминология және қасиеттері
Ағаш элементтері "түйіндер" деп аталады. Элементтерді байланыстыратын сызықтар "бутақтар" деп аталады. Балалары жоқ түйіндер жапырақ түйіндері, "соңғы түйіндері" немесе "жапырақтар" деп аталады. Кез келген шекті ағаш құрылымында жоғары тұрған түйін болмайды. Бұл түйін "тамыр" немесе тамыр түйіні деп аталады. Тамыр – бастапқы түйін. Бірақ керісіншесі рас емес: шексіз ағаш құрылымдарында тамыр түйіні болуы немесе болмауы мүмкін. Түйіндер арасындағы қатынастардың атаулары отбасылық қатынастардың туыстық терминологиясын бейнелейді. "Ата-ана" және "бала" деген жынысқа қатысты бейтарап атаулар бұрынғы "әке" және "ұл" терминологиясын ығыстырды. "Көке" термині әлі де ата-ана деңгейіндегі басқа түйіндер үшін жиі қолданылады, бірақ кейде ол "оммер" сияқты жынысқа қатысты бейтарап терминдермен алмастырылады. Түйіннің "ата-анасы" – иерархияда бір саты жоғары (яғни тамыр түйініне жақын) және сол бутақта орналасқан түйін. "Сіңлі" ("бауыр" немесе "қарындас") түйіндерінің ортақ ата-анасы болады. Түйіннің "көкелері" (кейде "оммерлер") – сол түйіннің ата-анасының бауырлары. Барлық төменгі деңгейдегі түйіндерге байланысты түйін "шежіре" деп аталады. Байланысты төменгі деңгейдегі түйіндер шежіре түйінінің "ұрпақтары" болып табылады. Мысалда, "энциклопедия" – "ғылым" мен "мәдениеттің" ата-анасы, олар оның балалары. "Өнер" және "кәсіп" – сіңлілер, және олардың ата-анасы және шежіресінің бірі болып табылатын "мәдениеттің" балалары. Сондай-ақ, "энциклопедия", ағаштың тамыры ретінде, "ғылым", "мәдениет", "өнер" және "кәсіптің" шежіресі болып табылады. Соңында, "ғылым", "өнер" және "кәсіп", жапырақтар сияқты, басқа түйіндердің шежіресі емес. Ағаш құрылымдары барлық түрлі таксономиялық білімді бейнелей алады, мысалы, әулет ағаштары, биологиялық эволюциялық ағаш, тілдер отбасының эволюциялық ағашы, тілдің грамматикалық құрылымы (негізгі мысал S → NP VP, яғни сөйлем – есімдік фраза және етістік фраза, әрқайсысының өз кезегінде басқа компоненттері бар), веб-беттердің веб-сайтта логикалық реттелгені, бүтін сандар жиынтығының математикалық ағаштары және т.б. Оксфорд ағылшын сөздігі 1965 жылдан бастап Ноам Хомскийдің Синтаксис теориясының аспектілерінде "ағаш құрылымы" және "ағаш схемасы" терминдерін қолдануды тіркеген. Ағаш құрылымында кез келген нүктеден кез келген басқа нүктеге бір ғана жол бар. Компьютер ғылымы ағаш құрылымдарын кеңінен пайдаланады (Ағаш (деректер құрылымы) және телекоммуникация қараңыз). Формалды анықтама үшін жиын теориясын қараңыз, ал балалардың міндетті түрде мұрагерлері болмайтындығын жалпылау үшін префикс ретін қараңыз.
The tree elements are called "nodes". The lines connecting elements are called "branches". Nodes without children are called leaf nodes, "end nodes", or "leaves". Every finite tree structure has a member that has no superior. This member is called the "root" or root node. The root is the starting node. But the converse is not true: infinite tree structures may or may not have a root node. The names of relationships between nodes model the kinship terminology of family relations. The gender neutral names "parent" and "child" have largely displaced the older "father" and "son" terminology. The term "uncle" is still widely used for other nodes at the same level as the parent, although it is sometimes replaced with gender neutral terms like "ommer". A node's "parent" is a node one step higher in the hierarchy (i. e. closer to the root node) and lying on the same branch. "Sibling" ("brother" or "sister") nodes share the same parent node. A node's "uncles" (sometimes "ommers") are siblings of that node's parent. A node that is connected to all lower level nodes is called an "ancestor". The connected lower level nodes are "descendants" of the ancestor node. In the example, "encyclopedia" is the parent of "science" and "culture", its children. "Art" and "craft" are siblings, and children of "culture", which is their parent and thus one of their ancestors. Also, "encyclopedia", as the root of the tree, is the ancestor of "science", "culture", "art" and "craft". Finally, "science", "art" and "craft", as leaves, are ancestors of no other node. Tree structures can depict all kinds of taxonomic knowledge, such as family trees, the biological evolutionary tree, the evolutionary tree of a language family, the grammatical structure of a language (a key example being S → NP VP, meaning a sentence is a noun phrase and a verb phrase, with each in turn having other components which have other components), the way web pages are logically ordered in a web site, mathematical trees of integer sets, et cetera. The Oxford English Dictionary records use of both the terms "tree structure" and "tree diagram" from 1965 in Noam Chomsky's Aspects of the Theory of Syntax. In a tree structure there is one and only one path from any point to any other point. Computer science uses tree structures extensively (see Tree (data structure) and telecommunications.) For a formal definition see set theory, and for a generalization in which children are not necessarily successors, see prefix order.