Кіріспе
Жаңадан бастаған адам немесе жаратылыс. Жаңадан бастаған – діни орденге қабылданып, ант беруге дейін емтихан кезеңінде жүрген адам. Сондай-ақ, жаңадан бастаған – бұрын тәжірибесі жоқ кәсіпке еніп жатқан адам (немесе жануар, мысалы, жарыс жылқысы) болуы мүмкін.
A novice is a person who has entered a religious order and is under probation, before taking vows. A novice can also refer to a person (or animal e. g. racehorse) who is entering a profession with no prior experience.
Буддизм
Көптеген буддалық ордендерде дінге кіруге ниет білдірген ер немесе әйел адам, ең алдымен винаяда көрсетілген монахтық ережелердің бір бөлігін қабылдап, толықтай дінге кіруге дайындалу үшін оқумен айналысады. Осы деңгейдегі дінге кірудің атауы әр түрлі дәстүрде әртүрлі болады. Пали тілінде бұл samanera деп аталады, ол "кішкентай монах" немесе "ұл монах" деген мағынаны білдіреді.
Католицизм
Католик канондық құқығы мен дәстүрінде жаңадан бастаушы – діни орденге қабылдануға лайықтылығы бағаланып, сынақтан өтетін діни орденнің болашақ мүшесі. Бұл діни қызметкерлер, діни бауырлар немесе діни әйел бауырлар ордені болуы мүмкін, қоғам монахтардан тұра ма, әлдегі миссионерлік қызмет атқара ма, маңызды емес. Қоғаммен алғашқы байланысқаннан кейін, әдетте, кандидат ретінде белгілі бір уақыт өткен соң (аспирант қоғаммен бірге өмір сүретін кезең), адам жаңадан келген (новик) ретінде қабылданады. Мұндай қабылдау рәсімінде көбінесе сол діни орденнің дәстүрлі киімі (әдеті) жамылады. Новик киімі орденнің толық құқықты мүшелерінікінен көбінесе сәл өзгеше болады. Мысалы, қара жамылғы киетін әйелдер қауымдастығында жаңадан келгендер көбінесе ақ жамылғы киеді, кейде, мысалы, траппистер арасында, қара емес, ақ скапулярий киеді; ерлер францискан қауымдастығында жаңадан келгендер дәстүрлі францискан тоғасының үстінен қосымша көкірекше киеді; картуздық жаңадан келгендер әдеттегі ақ киімнің үстінен қара плащ киеді және т.б. Новиктер оқуға қабылданғанға дейін, яғни, новициат деп аталатын оқу және сынақ кезеңін сәтті аяқтағанға дейін, уәде беруге құқылы емес. Бұл кезең әдетте кем дегенде бір жылға созылады, бұл Канондық құқықпен белгіленген ең төменгі мерзім, бірақ кейбір ордендер мен қауымдастықтарда екі жылға дейін созылуы мүмкін. Новиктер монастырь немесе қауымның жекелеген бөліктеріндегі жатақханаларда немесе жеке бөлмелерде тұрады және жаңадан келгендердің жетекшісінің (новик мастер) немесе жаңадан келгендердің әйел жетекшісінің (новик мистрис) тікелей бақылауында болады.
Лютерандық
Лютеран шіркеулеріне жататын қауымдастықтарда жаңа пікір иеленушілік кезеңі постлуанттан кейін басталады.
Англикандық
Англикандық дінде, жаңа кіруші (novitiate) – діни орденнің немесе монастырьдың мүшесі ретінде дайындалатын кезең.
Шығыс православие
Шығыс православие шіркеуінде кандидат, монастырда кемінде үш күн болғаннан кейін гегумен (абат) немесе гегуменя (аналық абат) оны жаңадан бастаушы (славянша: послушник, poslushnik, сөзбе-сөз "бағынушы") ретінде киіндіруі мүмкін. Жаңадан бастаушыны киіндіруге арналған ешқандай ресми рәсім жоқ; оған риасса, белбеу және скуфос беріледі. Жаңадан бастаушы кесірлер қосымша бас және мойынды жабатын орамал (апостольник) киеді. Сондай-ақ, жаңадан бастаушыға дұға арқаны беріліп, Иса дұғасын пайдалануға үйретіледі. Ірі қауымда жаңадан бастаушыға рухани дамуына жетекшілік ететін старц (рухани әке немесе рухани ана) тағайындалуы мүмкін. Күнәларды жиі мойындау және шіркеудің қасиетті құпияларына (сакраменттеріне) қатысу православиелік монастырлық өмірдің маңызды бөлігі болып табылады. Жаңадан бастаушы кез келген уақытта монастырдан кетуге құқылы, ал жоғарғы шенді тұлға, мысалы, жаңадан бастаушының монастырлық өмірге шақырылмағаны немесе тәртіптік мәселелер болған жағдайда, оны кез келген уақытта босатуға құқылы. Алайда, егер жаңадан бастаушы шамамен үш жыл бойы табандылық танытса, гегумен оны монахизмнің бірінші (бастапқы) дәрежесіне: рассафораға киіндіруді шеше алады.
Мандайлық
Мандайлық дінінде, мандейлік дін қызметкерлеріне кіріспе рәсімінен өтіп жатқан жаңа бастаушылар шуалия деп аталады.
Спорт
Ұлттық аңшылық жарыстарында жаңадан шыққан жылқы – ағымдағы маусымға дейін белгілі бір ереже бойынша (қарғылар немесе тосқауылдар) жарыста жеңіске жетпеген жылқы. Фигуралы сырғанау жарыстарында "жаңадан бастау" екі мағынаны білдіреді. АҚШ-тың Фигуралы сырғанау қауымдастығы үшін бұл дағды деңгейін көрсетеді, ал Халықаралық сырғанау одағы оны жас санатын белгілеу үшін пайдаланады. Канадада "новиц" – хоккейдің бастапқы деңгейі. Осы деңгейдегі ойыншылардың жасы көбінесе 7-8 аралығында болады. Ескек спортында (каяк спорты) бұл термин алғашқы жылы жарысқа қатысатын спортшыға қолданылады. Көптеген спорт түрлерінде алғашқы маусымында немесе лигасында жарысқа түсетін жаңа спортшыны көбінесе "жаңадан келген" деп атайды, ал ең үздік жаңадан келген спортшы "Жылдың жаңадан келгені" атағын жеңіп алады.
Онлайн қауымдастықтар
Интернет пайдаланған кезде "жаңадан келген" дегеніміз, белгілі бір веб-сайтқа, форумға немесе басқа әлеуметтік қауымдастыққа енген адам болуы мүмкін. Мұндай адамдар көбінесе тәжірибесіз болады және сол қауымдастықтың дәстүрлерімен және қағидаларымен таныс емес. Көбінесе оларды кемсітетін сөздерге "жаңадан келген" және одан да жаман "ноуб" жатады. "Newbie" әдетте сипаттама ретінде немесе біліктілік белгісі ретінде қолданылады, яғни тәжірибелі пайдаланушылар немесе қауымдастық мүшелері қауымдастыққа жаңа кірген, үйренуге және қатысуға құштар адамды атау үшін қолданады. Ал "ноуб" дегені сыйламайтын, қызығушылық танытпайтын немесе үйренуге ниеті жоқ жаңадан келгендерді қорлау үшін қолданылатын сөз. Ойын мәдениетінде "жаңадан келген" – төмен деңгейдегі, төмен рангілі немесе ойын қабілеті жоқ, бірақ қатысуға және өзін жетілдіруге тырысатын тәжірибесіз ойыншы. "Ноуб" болса, үйренуге немесе командалық жұмысқа қызығушылық танытпайтын, басқа ойыншыларды әдейі шатастырып, ойынды бұзатын нашар ойыншыны білдіреді.
Жаңа келгендермен қарым-қатынас жасау
Онлайн қоғамдастықтардың жаңа мүшелерге қатысты бес негізгі мәселесі бар: тартымдылық, іріктеу, сақтап қалу, әлеуметтендіру және қорғау. Онлайн қоғамдастықтарда тартымдылық – жаңа мүшелерге жарнама жасау және қоғамдастықта жеткілікті мөлшерде жаңадан келгендердің болуын қамтамасыз ету, себебі жаңа мүшелер болмаса, онлайн қоғамдастықтардың өмір сүруі қиын. Онлайн қоғамдастықтар жаңа мүшелерді тарту үшін әртүрлі әдістерді қолданады. Мысалы, Blizzard Entertainment World of Warcraft ойынына жаңа ойыншыларды тарту үшін жеке емес жарнаманы (теледидар, баспа, онлайн жарнама) және жеке жарнаманы (досын шақыру акциясы) пайдаланды. Онлайн қоғамдастықтарда іріктеу жаңа мүшелердің қоғамға сай келуін қамтамасыз етуді білдіреді. Бұл өте маңызды, өйткені қоғамға жақсырақ сәйкес келетін мүшелер қоғам үшін пайдалырақ болады, себебі олар қосылғаннан кейін ұзақ уақыт қалады және мүшелігіне көбірек қанағаттанады. Іріктеудің бір жолы – өзін-өзі іріктеу, онда әлеуетті мүшелер қоғам туралы қолжетімді ақпарат негізінде қоғамға қосылуға өздері шешім қабылдайды. Іріктеудің тағы бір жолы – тексеру, онда қоғам белгілі бір мүшелерді, олардың қоғамға жақсы сәйкес келетініне сенетін болса, іріктеп алады. Онлайн қоғамдастықта сақтап қалу – жаңа мүшелердің қалуын және олардың көбірек жауапкершілікке ие болатын, маңызды міндеттерді қабылдайтын және өзін топтың бір бөлігі деп сезіне бастайтын толыққанды мүшелерге айналуы үшін жеткілікті уақыт бойы қалуын қамтамасыз етуді білдіреді. Онлайн қоғамдастықтар сақтап қалу үшін кіруге кедергілер мен бастама рәсімдерін пайдаланады, себебі қосылуды қиындату олардың адалдығын арттыруға көмектеседі. Мысалы, World of Warcraft ойынында жаңа мүшелер гильдия мүшелерімен кем дегенде бір ай ойнауы керек. Онлайн қоғамдастықта әлеуметтендіру – бұл қоғамның қалған бөлігінің жаңа мүшелермен өзара әрекеттесуі және оларды қоғамның ережелері мен стандарттарымен таныстыруы. Мысалы, World of Warcraft ойынында тәжірибелі мүшелер жаңа мүшелерге кеңес береді, тапсырмаларды орындауға көмектеседі және жалпы бағыт-бағдар көрсетеді. Онлайн қоғамдастықты қорғау – бұл қоғамды жаңа мүшелерден қорғау. Жаңа мүшелер әлі топқа бейімделмегендіктен немесе қоғамның нормаларымен толыққанды таныс болмағандықтан, қоғамның қалған бөлігі олардың келтіруі мүмкін зияннан сақ болуы керек. Мұндай қауіп-қатерлерді жоюдың бір жолы – сынақ алаңдарын (sandboxes) пайдалану, бұл жаңа мүшелерге мүмкіндіктерді сынап көруге және қоғамға зиян келтірмей құралдарды үйренуге мүмкіндік береді.