Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генетикадағы модификациялар термині ДНК-дағы табиғи және жасалған өзгерістерді қамтиды. Кездейсоқ немесе табиғи мутациялар көбейіп, жөнделу кезіндегі қателер салдарынан, спонтанды түрде немесе қоршаған ортаның әсерінен туындайды. Ал қасақана модификациялар түрлі мақсаттармен, мықты тұқымдар мен өсімдіктерді дамыту және адам ауруларын емдеу үшін зертханада жүзеге асырылады. Гендік өңдеу технологиясын қолдану мәселесі күрделі болып қана қоймай, даулы да болып табылады.
The term modifications in genetics refers to both naturally occurring and engineered changes in DNA. Incidental, or natural mutations occur through errors during replication and repair, either spontaneously or due to environmental stressors. Intentional modifications are done in a laboratory for various purposes, developing hardier seeds and plants, and increasingly to treat human disease. The use of gene editing technology remains controversial.
Генетикалық өзгерістер (қажетті және кездейсоқ)
Модификациялар – кездейсоқ мутациялар немесе түрлі биотехнологиялар қолданылып, қасақана жасалған генетикалық өзгерістер нәтижесінде жеке адамның ДНК-сында болатын өзгерістер. "Модификация" және "мутация" терминдері жиі бір-бірінің орнына қолданылатындықтан арасында шатасу туғанмен, модификация мутациядан өзгешеленеді, себебі ол мутация және гендік инженерияның екі түсінігін де қамтитын жалпы ұғым болып табылады. Мұрагерлік белгісі жеке тұлғаның қасиеттерінің көрінісінде маңызды рөл атқарса да, мысалы, эпигенетикалық модификацияларда болатындай, модификацияның барлық түрлері мұрагерлікке ие болмайды. Мұндай генетикалық өзгерістің себебі қандай болмасын, ол ақуыздардың құрылуы мен өзара әрекеттесуіне, жасушаның, фенотиптің және организмнің жұмысына анық әсер етеді.
Modifications are changes in an individual's DNA due to incidental mutation or intentional genetic modification using various biotechnologies. Although confusion exists between the terms "modification" and "mutation" as they are often used interchangeably, modification differentiates itself from mutation because it acts as an umbrella term, encompassing both definitions of mutation and genetic engineering. Although heritability plays a large role in an individual's expression, like in cases of epigenetic modifications, not all instances of modification are heritable. No matter the origins of such variation at the genetic level, it clearly impacts the creation and interaction of proteins, changing cell function, phenotype, and organism function.
Мутация (қажетті емес)
Құйрыққабақ: Көптеген құйрыққабақтардың сабақтары ұзын болады, бірақ қоршаған ортадағы қауіптердің артуы белгілі бір түрлерде құйрыққабақ сабағының орташа ұзындығының қысқаруына әкелді, бұл оларға аталған қауіптерден жақсы қашуға мүмкіндік берді. Бұл бейімделу қысқа сабақты бір құйрыққабақта пайда болған мутацияның қоршаған ортаның қысымымен таңдалуының нәтижесінде мүмкін болды. Қысқа сабақты құйрыққабақтар ұзын сабақты құйрыққабақтарға қарағанда жоғары тіршілікке ие болғандықтан және көбірек тірі қала алғандықтан, популяцияның генетикалық жиілігі өзгерді, бастапқы мутацияның нәтижесінде генетикалық түрленді. Дегенмен, егер адам HBB генінің екі мутацияланған көшірмесін мұраға алса, оның қан жасушаларының пішіні өзгеше болады.
The dandelion: Most dandelions have long stems, but an increase in potential threats in their environment have caused average dandelion stem length to decrease within certain species, allowing them to better avoid said threats. This adaptation was possible due to a mutation occurring in a shorter stemmed individual being selected by environmental pressures. Because the shorter stemmed dandelions had higher fitness than long stemmed dandelions and were able to survive more often, the genetic frequency of the population was altered, genetically modified through the original occurrence of a mutation. However, when a person has this disease due to inheriting two mutated copies of the HBB gene due to a base pair point mutation, their red blood cells are shaped differently.
Генетикалық инженерия (қасақана)
Альцгеймер ауруы: Лабораториядағы синтетикалық үлгіде ғалымдар адамдарда Альцгеймер ауруына себеп болатын белгілі амилоидтық прекурсорлық ақуыз (АПП) генін бөліп алып, оны құрттардың жүйке жасушаларына енгізді. Осы келесі қадамдар арқылы ғалымдар бүкіл әлемде миллиондаған адамдар қолданатын медициналық өнімді генетикалық жолмен жасауға қол жеткізді. Ғылыми қауым генетикалық түрлендірілген организмдерді күнделікті өмірде пайдаланудың тәуекелдері мен пайдасын одан әрі бағалауды ұсынады. Генетикалық түрлендірулер зерттеушілер тарапынан организмге енгізілгеннен кейін бақыланатын жағдайларда зерттеледі, бұл белгілі бір гендік өзгерістертің әсерін және организмнің реакциясын ғылыми тұрғыдан жақсырақ түсінуге мүмкіндік береді.
Alzheimer's disease: In a synthetic example in a laboratory, scientists isolated the amyloid precursor protein (APP) gene, known for using Alzheimer's in humans, and transmitted it into the nerve cells of worms. Through the following steps, scientists are able to genetically engineer a medical product that millions of people rely on worldwide: The scientific community recommends continued evaluation of risks and benefits of utilizing genetically modified organisms in everyday life. Genetic modifications are studied by researchers under controlled conditions after they are inserted into an organism, allowing for improved scientific understanding of the effects of certain gene modifications and certain organism responses.
Адамдар
2015 жылдың сәуір айында гендік өңдеу технологиясы адам эмбриондарында қолданылды және содан бері мұндай іс-әрекеттердің этикасы туралы пікірталас тоқтамай келеді. Дегенмен, ғалымдар мен саясаткерлер гендік қатардың өзгеруінің заңдылығын қоғамдық талқылаулар шешуі керек деген келісімде. Адамның мұрагерлік емес ДНК-сын оның денсаулығын жақсарту мақсатымен өзгерту көбінесе қабылданады және мұндай процедураларды бақылайтын көптеген этикалық ережелер бар. Осы саладағы белгісіздіктерді азайту үшін генетикалық түрлендірілген тағамдарды мақұлдау ережелері енгізілді. Генетикалық түрлендірілген тағамдарды дамытудың себептері – өсіп келе жатқан адам популяциясының қажеттіліктерін қанағаттандыру, егістік жерлердің азаюын тоқтату және түрлерді жақсарту мүмкіндігін шектейтін генетикалық әртүрліліктің төмендеуін шешу. Генетикалық инженерияның биотехнологиясы осы мәселелерді шешу және тағам өндірісі экономикасына оң әсер ету арқылы жаһандық азық-түлік қауіпсіздігіне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бұл организмдер бұрынғы тепе-теңдіктегі экожүйеге енгізілген кезде азық тізбегіндегі бұзылуларға байланысты қоршаған ортаға тигізетін әсерлер де қарастырылады. Генетикалық өзгеріс өте жылдам болғандықтан, қоршаған орта жаңа организмге бейімделіп, оны экожүйеге енгізе алмауы немесе оның айналасына күтілмеген салдарлар тудыруы мүмкін. Қоршаған ортаға басқа да әсерлер: табиғи емес гендердің таралуы, топырақ пен су химиясының өзгеруі және түрлердің әртүрлілігінің азаюы.
In April 2015, gene editing technology was used on human embryos and debate about the ethics of such actions persisted since. Nonetheless, scientists and policymakers are in agreement that public deliberations should decide the legality of germ line genome editing. Modifying a person's non heritable DNA with the goal of improving one's medical condition is generally accepted and has a plethora of ethical protocols monitoring such procedures. Regulations have been implemented for approval of genetically modified foods to reduce some uncertainty that remains in this field. The reasons in favor of development of genetically modified foods include to meet the demands of the exponentially growing human population, to substitute for the decrease in farmable land, and to address the decrease in genetic diversity which limits possible improvement of species. The biotechnology of genetic engineering provides the opportunity to achieve global food security by addressing these problems and positively impacting the food production economy. Environmental consequences are also considered due to disruptions within the food web when these organisms are added to a previously balanced ecosystem. As genetic modification is so fast, the environment may not be able to adapt and integrate the new organism into the ecosystem or it could have unwanted effects on its surroundings. Other impacts on the environment include unnatural gene flow, modification of soil and water chemistry, and reduction of species diversity.
Өзгерістердің болашақ әсері
Гендік редакциялауға қатысты этикалық мәселелер ғылыми қауымдастықтағы әлеуметтің болашағына қатысты белгісіз салдарынан туындап, көп дау тудыруда. Келісімге қол жеткізілмегенімен, генетикалық өзгерістерге байланысты этикалық, құқықтық және әлеуметтік проблемаларды зерттеу, ғылыми зерттеулерді және білім беруді жалғастыру үшін бар ресурстарды пайдалану жоспарлануда.
Ethical considerations regarding gene editing are largely controversial within the scientific community due to its open ended implications for the rest of society. Although no consensus has been reached, there are plans in place to utilize the available resources to continue education, scientific research as well as research on ethical, legal, and social issues associated with genetic modification.