Кіріспе

Американдық саясаткер

Джон Берк (25 ақпан 1859 – 14 мамыр 1937) – Солтүстік Дакота штатынан шыққан американдық заңгер, сот судьясы және саяси қайраткер. 1907 жылдан 1913 жылға дейін Солтүстік Дакотаның 10-шы губернаторы қызметін атқарды, ал кейіннен 1913 жылдан 1921 жылға дейін президент Вудро Вильсон басшылығымен АҚШ-тың 24-ші қазынашысы болды. Қазынашылық қызметтен кейін ол 1929 жылдан 1931 жылға дейін, содан кейін 1935 жылдан 1937 жылы қайтыс болғанға дейін Солтүстік Дакота Жоғарғы Сотының Бас судьясы болып мерзімімен қызмет етті.

Ерте өмір

Бёрк Айова штатының Сигорни қаласында ирланд тегінен таралған Джон мен Мэри (құрмет есімі Райан) Бёрктердің отбасында дүниеге келді. 1880-ші жылдардың соңында орташа табысқа жете алған екі жеке тәжірибе құрғаннан кейін, Бёрк 1888 жылы Дакота аймағына, мүсірленген күйде көшіп барды, онда Ролетт округінің Сент-Джон қаласына қоныстанғанға дейін кез келген жұмысты істеді.

Мансап

Сент-Джонға көшіп келгеннен кейін Бёрк заңгерлік тәжірибе ашты және 1889 жылы Ролетт округінің судьясы болды. Осыдан кейін Бёрк Ролетт округіне оралып, 1897 жылдан 1899 жылға дейін тағы бір мерзімге округ судьясы болып қызмет етті. Солтүстік Дакотаның губернаторы лауазымына бір ауыздан мақұлдаумен кандидат болуды өте тартынғанмен қабылдағаннан кейін, Бёрк Демократиялық партияның губернаторлық тізімінен өтті және «1906 жылғы төңкеріліс» деп аталған сайлауда қолданыстағы Эльмор Сарлсты жеңіп, Республикалық Ұлттық комитетінің мүшесі Александр Маккензидің саяси машинасының құлатылуына бастау берді. Бёрк сайлау кампаниясы екі партияның кең қолдауын алды, көбінесе бұрынғы Сарлес әкімшілігіне және соңғы 20 жыл бойы штатты билеген Маккензидің саяси машинасына наразы болған республикалықтар мен басқа да көпшілік топтар. Лауазымға келгеннен кейін, жаңашыл Бёрк бұрын штат саясатына үстемдік еткен теміржол монополистеріне қарсы саясат жүргізіп, жемқорлыққа қарсы бірқатар реформалар жасады, оған Бёрк жеке басынан қарсы тұрып, барлық лауазымдарында күрескен. Қаржы министрлігінен кеткеннен кейін Бёрк Уолл-стритте бизнесмен Луи Монтгомери Кардос-младшиймен бірге «Кардос және Бёрк» брокерлік фирмасын құрды. 1924 жылы Кардос инвесторларды алдағандығы үшін айыпталғаннан кейін фирма жабылды. Кейін Бёрк бұл қылмыстарға қатысы болмады деп танылды, оның жеке инвестициясы фирманы құруға берілген несие ғана болды. Тергеушілерді қанағаттандыру үшін Бёрк барлық мүлкін сатып, байлығының көп бөлігінен бас тартып, Солтүстік Дакота штатының Фарго қаласына қайта оралды. Оның денесі Солтүстік Дакота штатының Бисмарк қаласындағы Сент-Мэри зиратына жерленген. Сол сияқты мүсін Бисмарктегі Солтүстік Дакота штатының Капитолийі аумағында да орнатылған.