Кіріспе

Супериор көліндегі АҚШ Ұлттық көл жағалауы

Суреттегі Тастар Ұлттық жағалауы – АҚШ-тың Мичиган штатының Жоғарғы жарты аралында орналасқан Ұлттық көл жағалауы. Ол Супериор көлінің жағалауы бойында созылып жатыр және Альжер окруғындағы Мунисинг пен Гранд-Мараи арасындағы төбелі жағалаудың кең көрінісін, әдемі тас формацияларын, сарқырамаларды және құм төбелерін қамтиды. Суреттегі Тастар өз атын Мунисингтің солтүстік-шығысында орналасқан 24 шақырымдық түрлі-түсті құмтасты қаптардан алады. Қаптар көл деңгейінен 60 метрге дейін көтеріледі. Олар табиғи түрде әртүрлі шағын үңгірлерге, аркаларға және қамал мұнараларына және адам бейнелеріне ұқсайтын формацияларға қашалған. Мунисингке жақын жерде келушілер Гранд аралына да баруы мүмкін, оның көп бөлігі бөлек Гранд аралы Ұлттық демалыс аймағына кіреді. АҚШ Конгресі 1966 жылы Суреттегі Тастарды АҚШ-тағы алғашқы Ұлттық көл жағалауы деп жариялады. Оны Ұлттық саябақтар қызметі (NPS) басқарады, 2006 жылдың мамыр айына қарай 22 штаттық NPS қызметкері жұмыс істеді және 2021 жылы 1 313 179 келушіні қабылдады.

Геология

Тау жартасындағы түрлі түстер тау жынысындағы минералдардың көп болуынан пайда болады. Бұл тау жарлары 500 миллион жыл бұрынғы кембрий кезеңінің Мунсинг құмтасынан тұрады. Мунсинг формациясы Джейкобсвилл формациясының прекамбрий құмтасының үстінде жатыр. Дақты қызыл Джейкобсвилл формациясы – парктегі ең көне тау жынысы. Мунсинг формациясының үстінде, басқа қабаттардың үстін жабатын қақпақтай, ордовик кезеңінің Ау Трен формациясының берік құмтасы орналасқан. Тау жартастарының бетіндегі жолақтар тау жынысынан шығып, буланып кеткен жер асты суларынан пайда болады, нәтижесінде темір (қызыл), марганец (қара-ақ), лимонит (сары-қоңыр), мыс (көк-жасыл) және басқа да минералдардың іздері қалады.

Тарих

Суреттегі жартастардың жағалау сулары мол балыққа толы болғанымен, құмтасты жартастар жағалау бойымен жүзетін каноэлер мен басқа да ашық қайықтар үшін қауіпті. 1658 жылы тері саудагері Пьер Эспирит Радисон осы тәуекелді жолдан өтіп, оның үндістер серіктері жартастардың жергілікті рухына тамақтандыру ретінде темекі ұсынғанын айтқан. 1800 жылдардағы Романтикалық дәуірде бірнеше американдық жазушылар Суреттелген жартастарды көргендегі әсерлерін сипаттады. Геолог және АҚШ үндістер ісі жөніндегі агент Генри Роу Скулкрафт 1820 жылы келді және "табиғаттағы ең ұлы және әсерлі көріністердің" кейбірін атап өтті. 1850 жылы Джордж Копвей Ках Ге Га Га Боу, Миссиссаугас Оджибве жазушысы және методист миссионері, "Оджибве ұлтының дәстүрлі тарихы және ерекше суреттері" атты еңбегін жариялады, онда ол генерал Льюис Кастың Суреттелген жартас туралы толық сипаттамасын келтірді. Шамамен 1850 жылы құрылыс салушылар қазіргі Мунисинг орналасқан жерге жақын Суреттелген жартастарға іргелес Гранд-Айленд-Сити атты туристік курорт құруды жоспарлады. 1910 жылға таман ағаш өңдеу дәуірі аяқталғаннан кейін, қазіргі Ұлттық көл жағалауын құрайтын жердің көп бөлігі төленбеген мүлік салығы үшін Мичиган штатына қайтарылды. Федералдық көмекке және мойындауға ұмтылған штат, аймақты қайта дамытудағы федералдық үкіметпен ынтымақтасты. 1966 жылдың қазан айында Конгресс "Америка Құрама Штаттарының азайып бара жатқан жағалауының маңызды бөлігін және онымен байланысты географиялық және ғылыми ерекшеліктерін сақтау үшін, халықтың игілігі, шабыты, білімі, демалысы және ләззаты үшін" Суреттелген жартастар Ұлттық көл жағалауын құруға рұқсат беретін заң қабылдады. Бұл Американың алғашқы Ұлттық көл жағалауы болды. 2006 жылдың 13 сәуірінде аталатын тас формациясының бірі құлады: Мунисинг формациясындағы Шахташы сарайының ішкі мұнарасы. Бас күзетші Ларри Хачтың мәлімдемесіне сәйкес, құлау туралы аймақтағы балықшылар ұялы телефон арқылы хабарлады. АҚШ Геологиялық қызметінің зерттеуші-экологы Уолтер Лооптың сөзіне қарағанда, Шахташы сарайы екіншілік кварцпен нашар байланысқан, қиылысқан құмтастан тұрады. Жартастарда тас құлау көбінесе көктем мен күзде қатып-еріп жарудан болады. 2009 жылдың 30 наурызында "Көп салалы" мемлекеттік жерді басқару туралы заңға қол қойылды, ол Суреттелген жартастардың 13 шақырымдық жағалау бойын қамтитын Бивер бассейні жабайы табиғаты ретінде қорғады.

Басқа БАҚ-та бейнелеу

2010 жылы әнші Кид Рок "Born Free" әніне арналған бейнеклипті Pictured Rocks Ұлттық көл жағалауында түсірді. 2014 жылдың басында Кортни Котеваның Pictured Rocks Ұлттық көл жағалауындағы тау аркасының астынан өтетін каяктерді (қайықтарды) түсірген суреті Ұлттық парктар қоры демеулік еткен 2013 жылғы "Тажрибаңды бөліс" фотоконкурсының бас жүлдесіне ие болды.

Демалыс қызметі

Суреттелген Рокс Ұлттық көл жағалауы келушілерге жыл бойына демалудың алуан мүмкіндіктерін ұсынады, оның ішінде жаяу серуендеу, жабайыда кемпинг, каякинг, қайықпен жүзу, жүзу, су астына түсу, балық аулау, сондай-ақ қысқы іс-шаралар – қар мотоциклімен жүру, мұзға шығу және қар шаңғысымен сырғанау. Парктің көркем ландшафты мен демалудың көптеген мүмкіндіктері көптеген келушілерді қызықтырады, оның ішінде 2018 жылы рекордтық 800 000 адам келді.

Қайықпен және байдаркамен жүзу

Жаз айларында түрлі түсті тас формациялары қайықпен және каякпен саяхаттаушыларды қызықтырады, себебі көптеген турист әртүрлі тас формацияларын және түрлі түсті тастарды көру үшін келеді. Жарларға жақын суларда каякпен жүру қауіпті болғандықтан, жартастардың жанында қауіпсіз жүзу үшін теңіз каягына арналған арнайы жабдықтар мен тиісті білім қажет.

Суға түсу

Суреттегі Тастар ұлттық көл жағалауы – Орта Батыста және бүкіл елдегі танымал суға батыру (дайвинг) орны. Супериор көлінің толқынды сулары жылдар бойы көптеген кемелердің қаза тауына себеп болғандықтан, оларды зерттеуге болады. Ең танымал орындардың бірі – Алжир су асты қорығы.

Қысқы спорт түрлері

Көл әсеріндегі қардың салдарынан, суреттелген жартастар мен Мунсинг аймағы елдегі ең көп қар жауатын жерлердің бірі болып табылады. Бұл қар жауын қар мотоциклетшілері үшін өте қолайлы жағдай жасайды, паркте арнайы қар мотоциклеттері мен жарыс шаңғысы жолдары бар. Сонымен қатар, ұзақ қыс және қардың еруінен туындаған үнемі ағын елдегі ең жақсы мұзға шығу мүмкіндіктерінің бірін құрайды, онда 50-ден астам атаулы мұздық формациясы бар. Мичиганда мұзға шығу Орта Батыс, ел және тіпті халықаралық альпинистерді қызықтырады. Бұдан өзге, мұздық формациялар туристерді көрікті жерлерді тамашалауға және қызықты мұздық ерекшеліктерді зерттеуге шақырады.