Кіріспе

Миннесота штатының мемлекеттік паркі.

Itasca State Park (/aɪ//'//t//æ//s//k//ə/) – Миннесота штатының, АҚШ мемлекеттік паркі, және Миссисипи өзенінің бастауын қамтиды. Парк солтүстік Миннесотаның кең аумағын алып жатыр, және Парк-Рапидс қаласынан солтүстікке қарай 34 шақырым, ал Багли қаласынан солтүстікке қарай 40 шақырым жерде орналасқан. Парк Миннесотаның Пайн Морейн және Аутвош Плейнс экологиялық кіші бөлімінің бөлігі болып табылады және Кливвотер, Хаббард және Беккер округтерінің ішінде орналасқан. XIX ғасырдың аяғында тарихшы, антрополог және жер зерттеуші Джейкоб В. Брауэр Миссисипи өзенінің нақты бастау орны туралы дауды шешу үшін парк аймағына келді. Брауэр бұл аймақтың ағаш кесу арқылы тез өзгеріп жатқанын көріп, болашақ ұрпақ үшін қарағай ормандарының бір бөлігін қорғауға бел буды. Брауэрдің Итаска көлін қоршап тұрған қалған қарағай орманын сақтап қалуға жасаған аянбай еңбегі, штаттық заң шығарушы органға 1891 жылдың 20 сәуірінде Итасканы Миннесота штатының мемлекеттік паркі ретінде, тек бір дауыспен бекітуге мүмкіндік берді. Оның табиғатты қорғау жұмысы және ондаған жылдар бойы басқалардың үздіксіз күш-жігері арқасында Итасканың жері сақталды. 1909 жылы құрылған Итаска биологиялық станциясы мен зертханалары (IBSL) – АҚШ-тағы ең көне және ең үлкен үздіксіз жұмыс істейтін ішкі далалық оқу орталықтарының бірі. Бұл орын зерттеулер жүргізу орталығы және Миннесота университетінің биологиялық ғылымдар колледжінің жазғы сессиясындағы бакалавриат деңгейіндегі биология курстары үшін пайдаланылады. Жыл сайын жаңа биологиялық ғылымдар колледжінің студенттері көл жағасында өткізілетін "Тіршілік табиғаты" бағдарламасына қатысады, бұл оларға әртүрлі, бұзылмаған ортаны организмдер деңгейінен бастап, бүкіл экожүйеге дейін зерттеуге мүмкіндік береді.

Бейнелеу

Миссисипи өзенінің ресми бастауы және Солтүстік Миннесотаның көркі болып саналатын Итаска көлі, табиғи күйінде көбінесе өзгермеген. Аймақтың көп бөлігі тығыз орманмен жабылған, оның ішінде Миннесотаның мемлекеттік ағашы – табиғи қызыл қарағай да бар. Итаскадағы кейбір қызыл қарағайлардың жасы 200 жылдан асып кеткен. Парк көтеріңкі және батпақты жерлерді де қамтиды.

Өсімдіктер

Итаска аймағының ежелгі қарағай ормандары Миссисипи бастауындай-ақ әйгілі. Қазіргі уақытта бұл аймақ штаттағы осы ежелгі қарағайларды қырып тастаудан сақтап қалған сирек жерлердің бірі. Брауер осы аймақты мемлекеттік саябақ ретінде сақтауға ұмтылғанда осы қарағай ормандары оның басты назарында болды. XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы орман шаруашылығы саябақтағы алып қарағай ормандарын азайтты. Орман шаруашылығы шамамен 1920 жылы тоқтатылды. 1902 жылдан бері қарағайларды қайта өсіруге әрекеттер жасалып келеді, бірақ нәтижесі шектеулі. Аймақтағы өрт сөндіру жұмыстары 1920 жылдан бері паркте табиғи өрттердің пайда болуына жол бермейді. Ақ, қызыл және қарағайдың жаңаруы үшін өрт қажет, себебі ол орман төсегі мен қапталын жаңа ағаштар өсуі үшін ашады. Ақ құйрықты бұғылардың санының артуы да осы қарағайлардың жаңаруына кедергі келтіреді, олар жас қарағай көшеттерін жеп, олардың толыққанды ағашқа айналуына тосқауыл қояды.

Ұлттық табиғи ескерткіш атау

Итаска табиғи аймағы деген атпен, аймақ Ұлттық парктер қызметінің Тарихи орындар заңына сәйкес Ұлттық табиғи ескерткіш деп жарияланды. Бұл мәртебе 1965 жылдың қараша айында АҚШ-тың Ішкі істер министрі тарапынан берілді, бұл оны елдің табиғи тарихының көрнекті мысалы ретінде таныды. Мәртебе оның маңыздылығын былай сипаттайды:
<blockquote>Аймақта қызыл қарағайдың, қарағай балғам шыршасының және шаған-көкталды қамыс орманның ең жақсы сақталған бөліктері бар, олар 141 түр құс пен 53 түр сүтқоректілерді, соның ішінде ақбас бүркітті қамтиды. Бұл суық ауа райымен бірге жылдық орташа қар жауын да алып келеді. Арктикалық ауаның қатты қар мен желмен үйлесуі аймақта қатыгез қыраулық жағдайларды тудыруы мүмкін.</blockquote>

Демалыс

Итаска мемлекеттік саябағының демалыс мүмкіндіктері жылдың төрт мезгілінде де қолжетімді. Қалпына келтірілген ағаш үй бас кеңсесінде Hostelling International USA ұйымы басқаратын 31 орындық жастар хостелі орналасқан, ол барлық жастағы саяхатшыларға ашық. Көктемде балықшылар шабақ, су алабұрқасы, қара балық және панфиш балығын ұстау үшін мамыр айында жиналады. Саябақта көптеген түрлі жабайы гүлдер гүлдейді. Көктемде құстарды бақылау да танымал, себебі әртүрлі түрлер көшіп келеді. Итаска көлі Миннесота штатында жазғы демалысқа арналған танымал орын, 2006 жылы 496 651 адам келді. Ағаш осы аймақта көп болғандықтан, құрылыс көбінесе ағаштан жасалған.

Рустикалық стильді дизайн

Итасканың рустикалық стильдегі дизайны – штаттық саябақ жүйесіндегі құрылысы ағаштан жасалған ғимараттардың ең ірі жиынтығы. Бұл саябаққа біртекті көрініс береді және оны басқалардан ерекшелейді. 1905 жылы салынған Дуглас Лодж – ең көне сақталған ғимарат және рустикалық стильде салынған алғашқы ғимарат. Сол кезде, азаматтық үкіметтердің өте аз ғанасы жерді табиғатты қорғау мақсатында бөліп берді, бұл оқиғаның маңыздылығын көрсетеді. Дуглас Лодж 1911 жылдан бері туристерге қызмет көрсетіп келеді және салтанатты ашылудан кейін жаңартылғаннан кейін бүгінгі күнге дейін қолданыста. Лодж қонақтарға арналған қонақ үй ретінде пайдаланылады, ал оның төңірегіндегі «Дуглас Лодж кабиналары» үшін негізгі вестибюль қызметін атқарады. Сонымен қатар, жабайы күріштен жасалған сорпасымен танымал мейрамхана да бар. 1911 жылы құрастырылған Клуб үйі Итаска көліне қарап тұрады. Ішкі жағында екі қабатты рустикалық стильдегі вестибюльдің айналасында орналасқан он жатақхана бар. Клуб үйінде үлкен камин, дивандар және әсем баспалдақ орналасқан. Клуб үйі жылдар бойында техникалық қызмет көрсету бөлімінде аз ғана мәселелерге тап болды, оның ішінде 1984 жылы ауыстырылған төменгі бөліктерінің нашарлауы болды. Бүгінде қонақтар он бөлмеде тұруға мүмкіндік алады. Ескі таймердің қабылдауы Клуб үйінің солтүстігінде, Итаска көлінің жағасында орналасқан. Бұл саябақта салынған алғашқы CCC нысаны болды. CCC бастапқыда Old Timer's Cabin-ді кішкентай мөлшері мен оқшау орналасқандығына байланысты «Жаңа үйленушілердің қабылдауы» деп атаған. Forest Inn – штаттық саябақ жүйесіндегі CCC құрылысының ең ірі туындыларының бірі. Аяқталған нысанды жасау үшін 200 CCC мүшесінен тұратын бригада жұмыс істеді, құрамында тас және ағаш элементтері болды. Жолдарда қолданылған тас – Сент-Клауд аймағындағы тас карьерлері мен шеберханаларынан қалған сынықтар, ал кабинада қолданылған ағаштар саябақ маңындағы қарағай және бальзам шыршасынан алынған.

Миссисипи бассейні

Миссисипи өзенінің бастауы Итаска көлінің солтүстік жағындағы 44 фут (13 метр) ұзындықтағы шығару бөгетімен нақты анықталады. Бұл мүмкіндік туристерге ағыс судың ішінде жүруге немесе бөренеден салынған көпір арқылы өтуге мүмкіндік береді. 1903 жылы 24 жастағы саябақ комиссары Мэри Гиббс Миссисипи өзені бастауындағы биік қарағай ормандары мен жағалауды сақтауда маңызды рөл атқарды, аймақты кесу әрекеттеріне қарсы тұрды. Оның еңбегінің құрметіне қазіргі таңда мейрамхана, сыйлық дүкені, түрлі көрмелер мен парк ерекшеліктерінің экспонаттары және ашық алаңы бар Мэри Гиббс келушілер орталығы бар. Келушілер Миссисипи өзенінің екі жағын байланыстыратын тастар арқылы жүре алады. Суға батқысы келмейтіндер үшін де көпір бар.

Археологиялық және зираттар

Қазіргі уақытта Итаска мемлекеттік саябағында 30-дан астам белгілі археологиялық және зираттық орындар бар. Итаска аймағындағы археологиялық қалдықтарды зерттеуді XIX ғасырдың соңында Джейкоб В. Брауэр бастады. Археологиялық қалдықтарды зерттеу жұмыстары адамның Ітаска аймағында кем дегенде 8000 жыл бұрынғы қызметін көрсетіп тұр. Адам қызметі ерте Шығыс Архаикасынан бастап, Архаика және Орман кезеңдерін қамти, бірнеше тарихи кезеңге созылады.

Итаска бизондарын өлтіретін жер

Итаска бизон өлтіру орны – Итаска мемлекеттік паркіндегі ең көне археологиялық орын. Орынның тарихы Ерте Шығыс Архаикалық кезеңге дейін жетеді. Ол 1937 жылы Wilderness Drive құрылысы кезінде табылды. Ол Итаска көлінің оңтүстік-батыс жағасында, Николет өзенінің жанында орналасқан. Адам қолдарымен жасалған артефакттардың қалдықтарын алғашқы рет табу Миннесота университетін 1964 және 1965 жылдары аумақты кеңінен қазу жұмыстарын жүргізуге мәжбүр етті. Қазу жұмыстары кезінде жойылып кеткен бизон түрінің көптеген сүйектері табылды, содан осы орынға осы ат берілді. Аймақта пышақтар, найзалар және сырғаштар сияқты адамдар қолданған құралдар да табылды.

Итаска мемлекеттік саябағы

Итаска мемлекеттік саябағының орны 19-ғасырдың соңында Джейкоб Брауермен ашылып, қазылған. Бұл орын Итаска көлінің солтүстік-шығыс жағалауындағы шамамен 800 жылдық он қабір үйіндісінен тұрады. 1980-жылдардың соңында американдық үндістердің қалдықтарын қайта жерлеуге әрекет жасалды. Бұл іс-әрекет штант бойынша қазба жұмыстарынан алынған бірнеше мың қалдықтарды қайта жерлеуге бағытталған жалпы күш-жігермен байланысты болды.

Басқа жерлер

Итаскада тағы бірнеше маңызды орналасқан жерлер бар, оның ішінде Итаска көлінің солтүстік-шығыс жағалауында орналасқан Headwaters орны және 19 ғасырдың соңында Джейкоб Брауэр ашқан ауыл орны. Осы орныңң маңызды бөлігі жолдарға, тұрақтарға және келушілерге қызмет көрсету нысандарына айналдырылған. Археологиялық қалдықтар сондай-ақ Миссисипи өзенінің батыс жағалауындағы Итаска көліне жақын орналасқан Headwater's West Terrace орнында, Итаска көліне жанында орналасқан Bear Paw Campground орнында, сондай-ақ Итаска көлінің шығыс жағалауында орналасқан және ертедегі еуропалық пионерлердің қалдықтарын қамтитын Пионерлер зиратында табылған.